中吕·山坡羊

元代 陈草庵
伏低伏弱,装呆装落,是非犹自来着莫。任从他,待如何?天公尚有妨农过,蚕怕雨寒苗怕火。阴,也是错;晴,也是错。 身无所干,心无所患,一生不到风波岸。禄休干,贵休攀,功名纵得皆虚幻,浮世落花空过眼。官,也梦间;私,也梦间。 林泉高攀,虀盐贫过,官囚身虑皆参破。富如何?贵如何?闲中自有闲中乐,天地一壶宽又阔!东,也在我;西,也在我。 青霄有路,黄金无数,劝君万事从宽恕。富之余,贵也余,望将后代儿孙护,富贵不依公道取。儿,也受苦;孙,也受苦。 繁华般弄,豪杰陪奉,一杯未尽笙歌送。恰成功,早无踪,似昨宵一枕南柯梦,人世枉将花月宠。春,也是空;秋,也是空。 有钱有物,无忧无虑,赏心乐事休辜负。百年虚,七旬疏,饶君更比石崇富,合眼一朝天数足。金,也换主;银,也换主。 风波实怕,唇舌休挂,鹤长凫短天生下。劝渔家,共樵家,从今莫讲贤愚话,得道多助失道寡。贤,也在他;愚,也在他。 阴随阴报,阳随阳报,不以其道成家道。枉劬劳,不坚牢,钱财人口皆凶兆,一旦祸生福怎消?人,也散了;财,也散了。 须教人倦,须教人怨,临危不与人方便。吃腥膻,着新鲜,一朝报应天公变,行止不依他在先。饥,也怨天;寒,也怨天。 休争闲气,休生不义,终身孝悌心休退。去他疑,俺人非,得官休倚官之势,家富莫骄贫莫耻。天,也顺你;人,也顺你。 官资新受,功名将就,折腰为在儿曹彀。赋归休,便抽头,黄花恰正开时候,篱下自教巾漉酒。功,也罢手;名,也罢手。 三闾当日,一身辞世,此心倒大无萦系。氵屈其泥,啜其醨,何须自苦风波际,泉下子房和范蠡。清,也笑你;醒,也笑你。 争奈聪慧,争夸手艺,乾坤一浑清浊气。察其实,不能知,时间难辨鱼龙辈,只到禹门三月里。龙,也认得;鱼,也认得。 生涯虽旧,衣食足够,区区自要寻生受。一身忧,一心愁,身心常在他人彀,天道若能随分守。身,也自由;心,也自由。 天于人乐,天于人祸,不知此个心何苦?叹萧何,反调唆,未央宫罹惹韩侯过,千古史书难改抹。成,也是他;败,也是他。 晨鸡初叫,昏鸦争噪,那个不去红尘闹?路迢遥,水迢迢,功名尽在长安道,今日少年明日老。山,依旧好;人,憔悴了。 愁眉紧皱,仙方可救,刘伶对面亲传授。满怀忧,一时愁,锦封未拆香先透,物换不如人世有。朝,也媚酒;昏,也媚酒。 风流人坐,玻璃盏大,采莲学舞新曲破。饮时歌,醉时魔,眼前多少秋毫末,人世是非将就我。高,也亦可;低,也亦可。 新修宅院,多开门面,要图久远儿孙佃。恣专权,横堆钱,更临危不与人方便,一日过深业贯满。天,也降愆;人,也做冤。 江山如画,茅檐低厦,妇蚕缫、婢织红、奴耕稼。务桑麻,捕鱼虾,渔樵见了无别话,三国鼎分牛继马。兴,休羡他;亡,休羡他。 风波时候,休教遥受,少年场上堪驰骤。酒盈瓯,锦缠头,休令人老花残候,花退落红人皓首。花,也自羞;人,也自羞。 渊明图醉,陈抟贪睡,此时人不解当时意。志相违,事难随,不由他醉了齁睡,今日世途非向日。贤,谁问你?愚,谁问你? 花开花谢,灯明灯灭,百年梦觉庄周蝶。兴时节,快活些,明朝绿鬓添霜雪,石氏邓通今谩说。人,不见也;钱,不见也。 尧民堪讶,朱陈婚嫁,柴门斜搭葫芦架。沸池蛙,噪林鸦,牧笛声里牛羊下,茅舍竹篱三两家。民,田种多;官,差税寡。 红尘千丈,风波一样,利名人一似风魔障。恰余杭,又敦煌,云南蜀海黄茅瘴,暮宿晓行一世妆。钱,金数两;名,纸半张。 尘心撇下,虚名不挂,种园桑枣团茅厦。笑喧哗,醉麻查,闷来闲访渔樵话,高卧绿阴清昧雅。载,三径花;看,一段瓜。
ruò   zhuāng dāi zhuāng luò   shì fēi yóu lái zhe rèn cóng   dài   tiān gōng shàng yǒu fáng nóng guò   cán hán miáo huǒ yīn   shì cuò   qíng   shì cuò
shēn suǒ gàn   xīn suǒ huàn   shēng dào fēng àn xiū gàn   guì xiū pān   gōng míng zòng de jiē huàn   shì luò huā kōng guò yǎn guān   mèng jiān     mèng jiān
lín quán gāo pān   yán pín guò   guān qiú shēn jiē cān   guì   xián zhōng yǒu xián zhōng   tiān kuān yòu kuò   dōng   zài   西   zài
qīng xiāo yǒu   huáng jīn shù   quàn jūn wàn shì cóng kuān shù zhī   guì   wàng jiāng hòu dài ér sūn   guì gōng dào ér   shòu   sūn   shòu
fán huá bān nòng   háo jié péi fèng   bēi wèi jǐn shēng sòng qià chéng gōng   zǎo zōng   shì zuó xiāo zhěn nán mèng   rén shì wǎng jiāng huā yuè chǒng chūn   shì kōng   qiū   shì kōng
yǒu qián yǒu   yōu   shǎng xīn shì xiū bǎi nián   xún shū   ráo jūn gèng shí chóng   yǎn zhāo tiān shù jīn   huàn zhǔ   yín   huàn zhǔ
fēng shí   chún shé xiū guà   zhǎng duǎn tiān shēng xià quàn jiā   gòng qiáo jiā   cóng jīn jiǎng xián huà   dào duō zhù shī dào guǎ xián   zài     zài
yīn suí yīn bào   yáng suí yáng bào   dào chéng jiā dào wǎng láo   jiān láo   qián cái rén kǒu jiē xiōng zhào   dàn huò shēng zěn xiāo   rén   sàn le   cái   sàn le
jiào rén juàn   jiào rén yuàn   lín wēi rén fāng biàn 便 chī xīng shān   zhe xīn xiān   zhāo bào yìng tiān gōng biàn   xíng zhǐ zài xiān   yuàn tiān   hán   yuàn tiān
xiū zhēng xián   xiū shēng   zhōng shēn xiào xīn xiū tuì 退   ǎn rén fēi   guān xiū guān zhī shì   jiā jiāo pín chǐ tiān   shùn   rén   shùn
guān xīn shòu   gōng míng jiàng jiù   zhé yāo wèi zài ér cáo gòu guī xiū   biàn 便 chōu tóu   huáng huā qià zhèng kāi shí hou   xià jiào jīn jiǔ gōng   shǒu   míng   shǒu
sān dāng   shēn shì   xīn dǎo yíng shui   chuài   fēng   quán xià fáng fàn qīng   xiào   xǐng   xiào
zhēng nài cōng huì   zhēng kuā shǒu   qián kūn hún qīng zhuó chá shí   néng zhī   shí jiān nán biàn lóng bèi   zhǐ dào mén sān yuè lóng   rèn de     rèn de
shēng suī jiù   shí gòu   yào xún shēng shòu shēn yōu   xīn chóu   shēn xīn cháng zài rén gòu   tiān dào ruò néng suí fēn shǒu shēn   yóu   xīn   yóu
tiān rén   tiān rén huò   zhī xīn   tàn xiāo   fǎn tiáo suō   wèi yāng gōng hán hóu guò   qiān shǐ shū nán gǎi chéng   shì   bài   shì
chén chū jiào   hūn zhēng zào   hóng chén nào   tiáo yáo   shuǐ tiáo tiáo   gōng míng jǐn zài cháng ān dào   jīn shào nián míng lǎo shān   jiù hǎo   rén   qiáo cuì le
chóu méi jǐn zhòu   xiān fāng jiù   liú líng duì miàn qīn chuán shòu mǎn huái 怀 yōu   shí chóu   jǐn fēng wèi chāi xiāng xiān tòu   huàn rén shì yǒu cháo   mèi jiǔ   hūn   mèi jiǔ
fēng liú rén zuò   zhǎn   cǎi lián xué xīn yǐn shí   zuì shí   yǎn qián duō shǎo qiū háo   rén shì shì fēi jiāng jiù gāo      
xīn xiū zhái yuàn   duō kāi mén mian   yào jiǔ yuǎn ér sūn diàn zhuān quán   héng duī qián   gèng lín wēi rén fāng biàn 便   guò shēn guàn mǎn tiān   jiàng qiān   rén   zuò yuān
jiāng shān huà   máo yán shà   cán sāo zhī hóng gēng jià sāng   xiā   qiáo jiàn liǎo bié huà   sān guó dǐng fēn niú xīng   xiū xiàn   wáng   xiū xiàn
fēng shí hou   xiū jiào yáo shòu   shào nián chǎng shàng kān chí zhòu jiǔ yíng ōu   jǐn chán tóu   xiū lìng rén lǎo huā cán hòu   huā tuì 退 luò hóng rén hào shǒu huā   xiū   rén   xiū
yuān míng zuì   chén tuán tān shuì   shí rén jiě dāng shí zhì xiāng wéi   shì nán suí   yóu zuì le hōu shuì   jīn shì fēi xiàng xián   shuí wèn     shuí wèn  
huā kāi huā xiè   dēng míng dēng miè   bǎi nián mèng jué zhuāng zhōu dié xīng shí jié   kuài huo xiē   míng cháo 绿 bìn tiān shuāng xuě   shí shì dèng tōng jīn màn shuō rén   jiàn   qián   jiàn
yáo mín kān   zhū chén hūn jià   chái mén xié jià fèi chí   zào lín   shēng niú yáng xià   máo shè zhú sān liǎng jiā mín   tián zhǒng duō   guān   chà shuì guǎ
hóng chén qiān zhàng   fēng yàng   míng rén fēng zhàng qià háng   yòu dūn huáng   yún nán shǔ hǎi huáng máo zhàng   宿 xiǎo xíng shì zhuāng qián   jīn shù liǎng   míng   zhǐ bàn zhāng
chén xīn piē xia   míng guà   zhǒng yuán sāng zǎo tuán máo shà xiào xuān huá   zuì chá   mèn lái xián fǎng 访 qiáo huà   gāo 绿 yīn qīng mèi zài   sān jìng huā   kàn   duàn guā

注释

  • 伏:屈服。落:衰朽。着莫:招惹。妨农过:妨碍农时之罪过。

注释

伏:屈服。
落:衰朽。
着莫:招惹。
妨农过:妨碍农时之罪过。

简析

  小令用深刻的笔触,揭露了封建社会人们动辄得咎、生活处境极为险恶的现实,以及百姓无可奈何的痛苦处境。后半以天公为例,用调侃的手法,进一步讽喻了社会的黑暗。“阴,也是错;晴,也是错”,写尽了百姓的无奈,是一种令人心碎的呻吟。