中呂·山坡羊

元代 陳草庵
伏低伏弱,裝呆裝落,是非猶自來著莫。任從他,待如何?天公尚有妨農過,蠶怕雨寒苗怕火。陰,也是錯;晴,也是錯。 身無所干,心無所患,一生不到風波岸。祿休干,貴休攀,功名縱得皆虛幻,浮世落花空過眼。官,也夢間;私,也夢間。 林泉高攀,虀鹽貧過,官囚身慮皆參破。富如何?貴如何?閒中自有閒中樂,天地一壺寬又闊!東,也在我;西,也在我。 青霄有路,黃金無數,勸君萬事從寬恕。富之餘,貴也余,望將後代兒孫護,富貴不依公道取。兒,也受苦;孫,也受苦。 繁華般弄,豪傑陪奉,一杯未盡笙歌送。恰成功,早無蹤,似昨宵一枕南柯夢,人世枉將花月寵。春,也是空;秋,也是空。 有錢有物,無憂無慮,賞心樂事休辜負。百年虛,七旬疏,饒君更比石崇富,合眼一朝天數足。金,也換主;銀,也換主。 風波實怕,唇舌休掛,鶴長鳧短天生下。勸漁家,共樵家,從今莫講賢愚話,得道多助失道寡。賢,也在他;愚,也在他。 陰隨陰報,陽隨陽報,不以其道成家道。枉劬勞,不堅牢,錢財人口皆凶兆,一旦禍生福怎消?人,也散了;財,也散了。 須教人倦,須教人怨,臨危不與人方便。吃腥膻,著新鮮,一朝報應天公變,行止不依他在先。飢,也怨天;寒,也怨天。 休爭閒氣,休生不義,終身孝悌心休退。去他疑,俺人非,得官休倚官之勢,家富莫驕貧莫恥。天,也順你;人,也順你。 官資新受,功名將就,折腰為在兒曹彀。賦歸休,便抽頭,黃花恰正開時候,籬下自教巾漉酒。功,也罷手;名,也罷手。 三閭當日,一身辭世,此心倒大無縈系。氵屈其泥,啜其醨,何須自苦風波際,泉下子房和范蠡。清,也笑你;醒,也笑你。 爭奈聰慧,爭夸手藝,乾坤一渾清濁氣。察其實,不能知,時間難辨魚龍輩,只到禹門三月里。龍,也認得;魚,也認得。 生涯雖舊,衣食足夠,區區自要尋生受。一身憂,一心愁,身心常在他人彀,天道若能隨分守。身,也自由;心,也自由。 天於人樂,天於人禍,不知此個心何苦?嘆蕭何,反調唆,未央宮罹惹韓侯過,千古史書難改抹。成,也是他;敗,也是他。 晨雞初叫,昏鴉爭噪,那個不去紅塵鬧?路迢遙,水迢迢,功名盡在長安道,今日少年明日老。山,依舊好;人,憔悴了。 愁眉緊皺,仙方可救,劉伶對面親傳授。滿懷憂,一時愁,錦封未拆香先透,物換不如人世有。朝,也媚酒;昏,也媚酒。 風流人坐,玻璃盞大,採蓮學舞新曲破。飲時歌,醉時魔,眼前多少秋毫末,人世是非將就我。高,也亦可;低,也亦可。 新修宅院,多開門面,要圖久遠兒孫佃。恣專權,橫堆錢,更臨危不與人方便,一日過深業貫滿。天,也降愆;人,也做冤。 江山如畫,茅檐低廈,婦蠶繅、婢織紅、奴耕稼。務桑麻,捕魚蝦,漁樵見了無別話,三國鼎分牛繼馬。興,休羨他;亡,休羨他。 風波時候,休教遙受,少年場上堪馳驟。酒盈甌,錦纏頭,休令人老花殘候,花退落紅人皓首。花,也自羞;人,也自羞。 淵明圖醉,陳摶貪睡,此時人不解當時意。志相違,事難隨,不由他醉了齁睡,今日世途非向日。賢,誰問你?愚,誰問你? 花開花謝,燈明燈滅,百年夢覺莊周蝶。興時節,快活些,明朝綠鬢添霜雪,石氏鄧通今謾說。人,不見也;錢,不見也。 堯民堪訝,朱陳婚嫁,柴門斜搭葫蘆架。沸池蛙,噪林鴉,牧笛聲里牛羊下,茅舍竹籬三兩家。民,田種多;官,差稅寡。 紅塵千丈,風波一樣,利名人一似風魔障。恰餘杭,又敦煌,雲南蜀海黃茅瘴,暮宿曉行一世妝。錢,金數兩;名,紙半張。 塵心撇下,虛名不掛,種園桑棗團茅廈。笑喧譁,醉麻查,悶來閒訪漁樵話,高臥綠陰清昧雅。載,三徑花;看,一段瓜。
ruò   zhuāng dāi zhuāng luò   shì fēi yóu lái zhe rèn cóng   dài   tiān gōng shàng yǒu fáng nóng guò   cán hán miáo huǒ yīn   shì cuò   qíng   shì cuò
shēn suǒ gàn   xīn suǒ huàn   shēng dào fēng àn 祿 xiū gàn   guì xiū pān   gōng míng zòng de jiē huàn   shì luò huā kōng guò yǎn guān   mèng jiān     mèng jiān
lín quán gāo pān   yán pín guò   guān qiú shēn jiē cān   guì   xián zhōng yǒu xián zhōng   tiān kuān yòu kuò   dōng   zài   西   zài
qīng xiāo yǒu   huáng jīn shù   quàn jūn wàn shì cóng kuān shù zhī   guì   wàng jiāng hòu dài ér sūn   guì gōng dào ér   shòu   sūn   shòu
fán huá bān nòng   háo jié péi fèng   bēi wèi jǐn shēng sòng qià chéng gōng   zǎo zōng   shì zuó xiāo zhěn nán mèng   rén shì wǎng jiāng huā yuè chǒng chūn   shì kōng   qiū   shì kōng
yǒu qián yǒu   yōu   shǎng xīn shì xiū bǎi nián   xún shū   ráo jūn gèng shí chóng   yǎn zhāo tiān shù jīn   huàn zhǔ   yín   huàn zhǔ
fēng shí   chún shé xiū guà   zhǎng duǎn tiān shēng xià quàn jiā   gòng qiáo jiā   cóng jīn jiǎng xián huà   dào duō zhù shī dào guǎ xián   zài     zài
yīn suí yīn bào   yáng suí yáng bào   dào chéng jiā dào wǎng láo   jiān láo   qián cái rén kǒu jiē xiōng zhào   dàn huò shēng zěn xiāo   rén   sàn le   cái   sàn le
jiào rén juàn   jiào rén yuàn   lín wēi rén fāng biàn 便 chī xīng shān   zhe xīn xiān   zhāo bào yìng tiān gōng biàn   xíng zhǐ zài xiān   yuàn tiān   hán   yuàn tiān
xiū zhēng xián   xiū shēng   zhōng shēn xiào xīn xiū tuì 退   ǎn rén fēi   guān xiū guān zhī shì   jiā jiāo pín chǐ tiān   shùn   rén   shùn
guān xīn shòu   gōng míng jiàng jiù   zhé yāo wèi zài ér cáo gòu guī xiū   biàn 便 chōu tóu   huáng huā qià zhèng kāi shí hou   xià jiào jīn jiǔ gōng   shǒu   míng   shǒu
sān dāng   shēn shì   xīn dǎo yíng shui   chuài   fēng   quán xià fáng fàn qīng   xiào   xǐng   xiào
zhēng nài cōng huì   zhēng kuā shǒu   qián kūn hún qīng zhuó chá shí   néng zhī   shí jiān nán biàn lóng bèi   zhǐ dào mén sān yuè lóng   rèn de     rèn de
shēng suī jiù   shí gòu   yào xún shēng shòu shēn yōu   xīn chóu   shēn xīn cháng zài rén gòu   tiān dào ruò néng suí fēn shǒu shēn   yóu   xīn   yóu
tiān rén   tiān rén huò   zhī xīn   tàn xiāo   fǎn tiáo 調 suō   wèi yāng gōng hán hóu guò   qiān shǐ shū nán gǎi chéng   shì   bài   shì
chén chū jiào   hūn zhēng zào   hóng chén nào   tiáo yáo   shuǐ tiáo tiáo   gōng míng jǐn zài cháng ān dào   jīn shào nián míng lǎo shān   jiù hǎo   rén   qiáo cuì le
chóu méi jǐn zhòu   xiān fāng jiù   liú líng duì miàn qīn chuán shòu mǎn 滿 huái yōu   shí chóu   jǐn fēng wèi chāi xiāng xiān tòu   huàn rén shì yǒu cháo   mèi jiǔ   hūn   mèi jiǔ
fēng liú rén zuò   zhǎn   cǎi lián xué xīn yǐn shí   zuì shí   yǎn qián duō shǎo qiū háo   rén shì shì fēi jiāng jiù gāo      
xīn xiū zhái yuàn   duō kāi mén mian   yào jiǔ yuǎn ér sūn diàn zhuān quán   héng duī qián   gèng lín wēi rén fāng biàn 便   guò shēn guàn mǎn 滿 tiān   jiàng qiān   rén   zuò yuān
jiāng shān huà   máo yán shà   cán sāo zhī hóng gēng jià sāng   xiā   qiáo jiàn liǎo bié huà   sān guó dǐng fēn niú xīng   xiū xiàn   wáng   xiū xiàn
fēng shí hou   xiū jiào yáo shòu   shào nián chǎng shàng kān chí zhòu jiǔ yíng ōu   jǐn chán tóu   xiū lìng rén lǎo huā cán hòu   huā tuì 退 luò hóng rén hào shǒu huā   xiū   rén   xiū
yuān míng zuì   chén tuán tān shuì   shí rén jiě dāng shí zhì xiāng wéi   shì nán suí   yóu zuì le hōu shuì   jīn shì fēi xiàng xián   shuí wèn     shuí wèn  
huā kāi huā xiè   dēng míng dēng miè   bǎi nián mèng jué zhuāng zhōu dié xīng shí jié   kuài huo xiē   míng cháo bìn tiān shuāng xuě   shí shì dèng tōng jīn màn shuō rén   jiàn   qián   jiàn
yáo mín kān   zhū chén hūn jià   chái mén xié jià fèi chí   zào lín   shēng niú yáng xià   máo shè zhú sān liǎng jiā mín   tián zhǒng duō   guān   chà shuì guǎ
hóng chén qiān zhàng   fēng yàng   míng rén fēng zhàng qià háng   yòu dūn huáng   yún nán shǔ hǎi huáng máo zhàng   宿 xiǎo xíng shì zhuāng qián   jīn shù liǎng   míng   zhǐ bàn zhāng
chén xīn piē xia   míng guà   zhǒng yuán sāng zǎo tuán máo shà xiào xuān huá   zuì chá   mèn lái xián fǎng qiáo huà   gāo yīn qīng mèi zài   sān jìng huā   kàn   duàn guā

注釋

  • 伏:屈服。落:衰朽。著莫:招惹。妨農過:妨礙農時之罪過。

注釋

伏:屈服。
落:衰朽。
著莫:招惹。
妨農過:妨礙農時之罪過。

簡析

  小令用深刻的筆觸,揭露了封建社會人們動輒得咎、生活處境極為險惡的現實,以及百姓無可奈何的痛苦處境。後半以天公為例,用調侃的手法,進一步諷喻了社會的黑暗。「陰,也是錯;晴,也是錯」,寫盡了百姓的無奈,是一種令人心碎的呻吟。