赠友五首

唐代 白居易
一年十二月,每月有常令。君出臣奉行,谓之握金镜。 由兹六气顺,以遂万物性。时令一反常,生灵受其病。 周汉德下衰,王风始不竞。又从斩晁错,诸侯益强盛。 百里不同禁,四时自为政。盛夏兴土功,方春剿人命。 谁能救其失,待君佐邦柄。峨峨象魏门,悬法彝伦正。 银生楚山曲,金生鄱溪滨。南人弃农业,求之多苦辛。 披砂复凿石,矻矻无冬春。手足尽皴胝,爱利不爱身。 畬田既慵斫,稻田亦懒耘。相携作游手,皆道求金银。 毕竟金与银,何殊泥与尘。且非衣食物,不济饥寒人。 弃本以趋末,日富而岁贫。所以先圣王,弃藏不为珍。 谁能反古风,待君秉国钧。捐金复抵璧,勿使劳生民。 私家无钱炉,平地无铜山。胡为秋夏税,岁岁输铜钱。 钱力日已重,农力日已殚。贱粜粟与麦,贱贸丝与绵。 岁暮衣食尽,焉得无饥寒。吾闻国之初,有制垂不刊。 庸必算丁口,租必计桑田。不求土所无,不强人所难。 量入以为出,上足下亦安。兵兴一变法,兵息遂不还。 使我农桑人,憔悴畎亩间。谁能革此弊,待君秉利权。 复彼租庸法,令如贞观年。 京师四方则,王化之本根。长吏久于政,然后风教敦。 如何尹京者,迁次不逡巡。请君屈指数,十年十五人。 科条日相矫,吏力亦已勤。宽猛政不一,民心安得淳。 九州雍为首,群牧之所遵。天下率如此,何以安吾民。 谁能变此法,待君赞弥纶。慎择循良吏,令其长子孙。 三十男有室,二十女有归。近代多离乱,婚姻多过期。 嫁娶既不早,生育常苦迟。儿女未成人,父母已衰羸。 凡人贵达日,多在长大时。欲报亲不待,孝心无所施。 哀哉三牲养,少得及庭闱。惜哉万钟粟,多用饱妻儿。 谁能正婚礼,待君张国维。庶使孝子心,皆无风树悲。
nián shí èr yuè   měi yuè yǒu cháng lìng jūn chū chén fèng xíng   wèi zhī jīn jìng
yóu liù shùn   suì wàn xìng shí lìng fǎn cháng   shēng líng shòu bìng
zhōu hàn xià shuāi   wáng fēng shǐ jìng yòu cóng zhǎn cháo cuò   zhū hóu qiáng shèng
bǎi tóng jìn   shí wéi zhèng shèng xià xīng gōng   fāng chūn jiǎo rén mìng
shuí néng jiù shī   dài jūn zuǒ bāng bǐng é é xiàng wèi mén   xuán lún zhèng
yín shēng chǔ shān   jīn shēng bīn nán rén nóng   qiú zhī duō xīn
shā záo shí   dōng chūn shǒu jìn cūn zhī   ài ài shēn
shē tián yōng zhuó   dào tián lǎn yún xiāng xié zuò yóu shǒu   jiē dào qiú jīn yín
jìng jīn yín   shū chén qiě fēi shí   hán rén
běn   ér suì pín suǒ xiān shèng wáng   cáng wéi zhēn
shuí néng fǎn fēng   dài jūn bǐng guó jūn juān jīn   shǐ 使 láo shēng mín
jiā qián   píng tóng shān wéi qiū xià shuì   suì suì shū tóng qián
qián zhòng   nóng dān jiàn tiào mài   jiàn mào mián
suì shí jǐn   yān hán wén guó zhī chū   yǒu zhì chuí kān
yōng suàn dīng kǒu   sāng tián qiú suǒ   qiǎng rén suǒ nán
liàng wéi chū   shàng xià ān bīng xīng biàn   bīng suì hái
shǐ 使 nóng sāng rén   qiáo cuì quǎn jiān shuí néng   dài jūn bǐng quán
yōng   lìng zhēn guàn nián
jīng shī fāng   wáng huà zhī běn gēn zhǎng jiǔ zhèng   rán hòu fēng jiào dūn
yǐn jīng zhě   qiān qūn xún qǐng jūn zhǐ shù   shí nián shí rén
tiáo xiāng jiǎo   qín kuān měng zhèng   mín xīn ān chún
jiǔ zhōu yōng wéi shǒu   qún zhī suǒ zūn tiān xià   ān mín
shuí néng biàn   dài jūn zàn lún shèn xún liáng   lìng zhǎng sūn
sān shí nán yǒu shì   èr shí yǒu guī jìn dài duō luàn   hūn yīn duō guò
jià zǎo   shēng cháng chí ér wèi chéng rén   shuāi léi
fán rén guì   duō zài zhǎng shí bào qīn dài   xiào xīn suǒ shī
āi zāi sān shēng yǎng   shǎo tíng wéi zāi wàn zhōng   duō yòng bǎo ér
shuí néng zhèng hūn   dài jūn zhāng guó wéi shù shǐ 使 xiào xīn   jiē fēng shù bēi