贈友五首

唐代 白居易
一年十二月,每月有常令。君出臣奉行,謂之握金鏡。 由茲六氣順,以遂萬物性。時令一反常,生靈受其病。 周漢德下衰,王風始不競。又從斬晁錯,諸侯益強盛。 百里不同禁,四時自為政。盛夏興土功,方春剿人命。 誰能救其失,待君佐邦柄。峨峨象魏門,懸法彝倫正。 銀生楚山曲,金生鄱溪濱。南人棄農業,求之多苦辛。 披砂復鑿石,矻矻無冬春。手足盡皴胝,愛利不愛身。 畬田既慵斫,稻田亦懶耘。相攜作游手,皆道求金銀。 畢竟金與銀,何殊泥與塵。且非衣食物,不濟饑寒人。 棄本以趨末,日富而歲貧。所以先聖王,棄藏不為珍。 誰能反古風,待君秉國鈞。捐金復抵璧,勿使勞生民。 私家無錢爐,平地無銅山。胡為秋夏稅,歲歲輸銅錢。 錢力日已重,農力日已殫。賤糶粟與麥,賤貿絲與綿。 歲暮衣食盡,焉得無饑寒。吾聞國之初,有制垂不刊。 庸必算丁口,租必計桑田。不求土所無,不強人所難。 量入以為出,上足下亦安。兵興一變法,兵息遂不還。 使我農桑人,憔悴畎畝間。誰能革此弊,待君秉利權。 復彼租庸法,令如貞觀年。 京師四方則,王化之本根。長吏久於政,然後風教敦。 如何尹京者,遷次不逡巡。請君屈指數,十年十五人。 科條日相矯,吏力亦已勤。寬猛政不一,民心安得淳。 九州雍為首,群牧之所遵。天下率如此,何以安吾民。 誰能變此法,待君贊彌綸。慎擇循良吏,令其長子孫。 三十男有室,二十女有歸。近代多離亂,婚姻多過期。 嫁娶既不早,生育常苦遲。兒女未成人,父母已衰羸。 凡人貴達日,多在長大時。欲報親不待,孝心無所施。 哀哉三牲養,少得及庭闈。惜哉萬鍾粟,多用飽妻兒。 誰能正婚禮,待君張國維。庶使孝子心,皆無風樹悲。
nián shí èr yuè   měi yuè yǒu cháng lìng jūn chū chén fèng xíng   wèi zhī jīn jìng
yóu liù shùn   suì wàn xìng shí lìng fǎn cháng   shēng líng shòu bìng
zhōu hàn xià shuāi   wáng fēng shǐ jìng yòu cóng zhǎn cháo cuò   zhū hóu qiáng shèng
bǎi tóng jìn   shí wéi zhèng shèng xià xīng gōng   fāng chūn jiǎo rén mìng
shuí néng jiù shī   dài jūn zuǒ bāng bǐng é é xiàng wèi mén   xuán lún zhèng
yín shēng chǔ shān   jīn shēng bīn nán rén nóng   qiú zhī duō xīn
shā záo shí   dōng chūn shǒu jìn cūn zhī   ài ài shēn
shē tián yōng zhuó   dào tián lǎn yún xiāng xié zuò yóu shǒu   jiē dào qiú jīn yín
jìng jīn yín   shū chén qiě fēi shí   hán rén
běn   ér suì pín suǒ xiān shèng wáng   cáng wéi zhēn
shuí néng fǎn fēng   dài jūn bǐng guó jūn juān jīn   shǐ 使 láo shēng mín
jiā qián   píng tóng shān wéi qiū xià shuì   suì suì shū tóng qián
qián zhòng   nóng dān jiàn tiào mài   jiàn mào 貿 mián 綿
suì shí jǐn   yān hán wén guó zhī chū   yǒu zhì chuí kān
yōng suàn dīng kǒu   sāng tián qiú suǒ   qiǎng rén suǒ nán
liàng wéi chū   shàng xià ān bīng xīng biàn   bīng suì hái
shǐ 使 nóng sāng rén   qiáo cuì quǎn jiān shuí néng   dài jūn bǐng quán
yōng   lìng zhēn guàn nián
jīng shī fāng   wáng huà zhī běn gēn zhǎng jiǔ zhèng   rán hòu fēng jiào dūn
yǐn jīng zhě   qiān qūn xún qǐng jūn zhǐ shù   shí nián shí rén
tiáo xiāng jiǎo   qín kuān měng zhèng   mín xīn ān chún
jiǔ zhōu yōng wéi shǒu   qún zhī suǒ zūn tiān xià   ān mín
shuí néng biàn   dài jūn zàn lún shèn xún liáng   lìng zhǎng sūn
sān shí nán yǒu shì   èr shí yǒu guī jìn dài duō luàn   hūn yīn duō guò
jià zǎo   shēng cháng chí ér wèi chéng rén   shuāi léi
fán rén guì   duō zài zhǎng shí bào qīn dài   xiào xīn suǒ shī
āi zāi sān shēng yǎng   shǎo tíng wéi zāi wàn zhōng   duō yòng bǎo ér
shuí néng zhèng hūn   dài jūn zhāng guó wéi shù shǐ 使 xiào xīn   jiē fēng shù bēi