岳阳楼别窦司直

唐代 韩愈
洞庭九州间,厥大谁与让。南汇群崖水,北注何奔放。 潴为七百里,吞纳各殊状。自古澄不清,环混无归向。 炎风日搜搅,幽怪多冗长。轩然大波起,宇宙隘而妨。 巍峨拔嵩华,腾踔较健壮。声音一何宏,轰輵车万两。 犹疑帝轩辕,张乐就空旷。蛟螭露笋簴,缟练吹组帐。 鬼神非人世,节奏颇跌踼.阳施见夸丽,阴闭感凄怆。 朝过宜春口,极北缺堤障。夜缆巴陵洲,丛芮才可傍。 星河尽涵泳,俯仰迷下上。馀澜怒不已,喧聒鸣瓮盎。 明登岳阳楼,辉焕朝日亮。飞廉戢其威,清晏息纤纩。 泓澄湛凝绿,物影巧相况。江豚时出戏,惊波忽荡漾。 时当冬之孟,隙窍缩寒涨。前临指近岸,侧坐眇难望。 涤濯神魂醒,幽怀舒以畅。主人孩童旧,握手乍忻怅。 怜我窜逐归,相见得无恙。开筵交履舄,烂漫倒家酿。 杯行无留停,高柱送清唱。中盘进橙栗,投掷倾脯酱。 欢穷悲心生,婉娈不能忘。念昔始读书,志欲干霸王。 屠龙破千金,为艺亦云亢。爱才不择行,触事得谗谤。 前年出官由,此祸最无妄。公卿采虚名,擢拜识天仗。 奸猜畏弹射,斥逐恣欺诳。新恩移府庭,逼侧厕诸将。 于嗟苦驽缓,但惧失宜当。追思南渡时,鱼腹甘所葬。 严程迫风帆,劈箭入高浪。颠沈在须臾,忠鲠谁复谅。 生还真可喜,克己自惩创。庶从今日后,粗识得与丧。 事多改前好,趣有获新尚。誓耕十亩田,不取万乘相。 细君知蚕织,稚子已能饷。行当挂其冠,生死君一访。
dòng 洞 tíng 庭 jiǔ 九 zhōu 州 jiān 间   , jué 厥 dà 大 shuí 谁 yǔ 与 ràng 让 。 。 nán 南 huì 汇 qún 群 yá 崖 shuǐ 水   , běi 北 zhù 注 hé 何 bēn 奔 fàng 放 。 。
zhū 潴 wèi 为 qī 七 bǎi 百 lǐ 里   , tūn 吞 nà 纳 gè 各 shū 殊 zhuàng 状 。 。 zì 自 gǔ 古 chéng 澄 bù 不 qīng 清   , huán 环 hùn 混 wú 无 guī 归 xiàng 向 。 。
yán 炎 fēng 风 rì 日 sōu 搜 jiǎo 搅   , yōu 幽 guài 怪 duō 多 rǒng 冗 cháng 长 。 。 xuān 轩 rán 然 dà 大 bō 波 qǐ 起   , yǔ 宇 zhòu 宙 ài 隘 ér 而 fáng 妨 。 。
wēi 巍 é 峨 bá 拔 sōng 嵩 huá 华   , téng 腾 chuō 踔 jiào 较 jiàn 健 zhuàng 壮 。 。 shēng 声 yīn 音 yī 一 hé 何 hóng 宏   , hōng 轰 gé 輵 chē 车 wàn 万 liǎng 两 。 。
yóu 犹 yí 疑 dì 帝 xuān 轩 yuán 辕   , zhāng 张 lè 乐 jiù 就 kōng 空 kuàng 旷 。 。 jiāo 蛟 chī 螭 lù 露 sǔn 笋 jù 簴   , gǎo 缟 liàn 练 chuī 吹 zǔ 组 zhàng 帐 。 。
guǐ 鬼 shén 神 fēi 非 rén 人 shì 世   , jié 节 zòu 奏 pǒ 颇 diē 跌 táng 踼   . yáng 阳 shī 施 jiàn 见 kuā 夸 lì 丽   , yīn 阴 bì 闭 gǎn 感 qī 凄 chuàng 怆 。 。
cháo 朝 guò 过 yí 宜 chūn 春 kǒu 口   , jí 极 běi 北 quē 缺 dī 堤 zhàng 障 。 。 yè 夜 lǎn 缆 bā 巴 líng 陵 zhōu 洲   , cóng 丛 ruì 芮 cái 才 kě 可 bàng 傍 。 。
xīng 星 hé 河 jǐn 尽 hán 涵 yǒng 泳   , fǔ 俯 yǎng 仰 mí 迷 xià 下 shàng 上 。 。 yú 馀 lán 澜 nù 怒 bù 不 yǐ 已   , xuān 喧 guō 聒 míng 鸣 wèng 瓮 àng 盎 。 。
míng 明 dēng 登 yuè 岳 yáng 阳 lóu 楼   , huī 辉 huàn 焕 cháo 朝 rì 日 liàng 亮 。 。 fēi 飞 lián 廉 jí 戢 qí 其 wēi 威   , qīng 清 yàn 晏 xī 息 xiān 纤 kuàng 纩 。 。
hóng 泓 chéng 澄 zhàn 湛 níng 凝 lǜ 绿   , wù 物 yǐng 影 qiǎo 巧 xiāng 相 kuàng 况 。 。 jiāng 江 tún 豚 shí 时 chū 出 xì 戏   , jīng 惊 bō 波 hū 忽 dàng 荡 yàng 漾 。 。
shí 时 dāng 当 dōng 冬 zhī 之 mèng 孟   , xì 隙 qiào 窍 suō 缩 hán 寒 zhǎng 涨 。 。 qián 前 lín 临 zhǐ 指 jìn 近 àn 岸   , cè 侧 zuò 坐 miǎo 眇 nán 难 wàng 望 。 。
dí 涤 zhuó 濯 shén 神 hún 魂 xǐng 醒   , yōu 幽 huái 怀 shū 舒 yǐ 以 chàng 畅 。 。 zhǔ 主 rén 人 hái 孩 tóng 童 jiù 旧   , wò 握 shǒu 手 zhà 乍 xīn 忻 chàng 怅 。 。
lián 怜 wǒ 我 cuàn 窜 zhú 逐 guī 归   , xiāng 相 jiàn 见 de 得 wú 无 yàng 恙 。 。 kāi 开 yán 筵 jiāo 交 lǚ 履 xì 舄   , làn 烂 màn 漫 dào 倒 jiā 家 niàng 酿 。 。
bēi 杯 xíng 行 wú 无 liú 留 tíng 停   , gāo 高 zhù 柱 sòng 送 qīng 清 chàng 唱 。 。 zhōng 中 pán 盘 jìn 进 chéng 橙 lì 栗   , tóu 投 zhì 掷 qīng 倾 fǔ 脯 jiàng 酱 。 。
huān 欢 qióng 穷 bēi 悲 xīn 心 shēng 生   , wǎn 婉 luán 娈 bù 不 néng 能 wàng 忘 。 。 niàn 念 xī 昔 shǐ 始 dú 读 shū 书   , zhì 志 yù 欲 gàn 干 bà 霸 wáng 王 。 。
tú 屠 lóng 龙 pò 破 qiān 千 jīn 金   , wèi 为 yì 艺 yì 亦 yún 云 kàng 亢 。 。 ài 爱 cái 才 bù 不 zé 择 xíng 行   , chù 触 shì 事 dé 得 chán 谗 bàng 谤 。 。
qián 前 nián 年 chū 出 guān 官 yóu 由   , cǐ 此 huò 祸 zuì 最 wú 无 wàng 妄 。 。 gōng 公 qīng 卿 cǎi 采 xū 虚 míng 名   , zhuó 擢 bài 拜 shí 识 tiān 天 zhàng 仗 。 。
jiān 奸 cāi 猜 wèi 畏 tán 弹 shè 射   , chì 斥 zhú 逐 zì 恣 qī 欺 kuáng 诳 。 。 xīn 新 ēn 恩 yí 移 fǔ 府 tíng 庭   , bī 逼 cè 侧 cè 厕 zhū 诸 jiāng 将 。 。
yú 于 jiē 嗟 kǔ 苦 nú 驽 huǎn 缓   , dàn 但 jù 惧 shī 失 yí 宜 dāng 当 。 。 zhuī 追 sī 思 nán 南 dù 渡 shí 时   , yú 鱼 fù 腹 gān 甘 suǒ 所 zàng 葬 。 。
yán 严 chéng 程 pò 迫 fēng 风 fān 帆   , pī 劈 jiàn 箭 rù 入 gāo 高 làng 浪 。 。 diān 颠 shěn 沈 zài 在 xū 须 yú 臾   , zhōng 忠 gěng 鲠 shuí 谁 fù 复 liàng 谅 。 。
shēng 生 huán 还 zhēn 真 kě 可 xǐ 喜   , kè 克 jǐ 己 zì 自 chéng 惩 chuàng 创 。 。 shù 庶 cóng 从 jīn 今 rì 日 hòu 后   , cū 粗 shí 识 de 得 yǔ 与 sàng 丧 。 。
shì 事 duō 多 gǎi 改 qián 前 hǎo 好   , qù 趣 yǒu 有 huò 获 xīn 新 shàng 尚 。 。 shì 誓 gēng 耕 shí 十 mǔ 亩 tián 田   , bù 不 qǔ 取 wàn 万 shèng 乘 xiāng 相 。 。
xì 细 jūn 君 zhī 知 cán 蚕 zhī 织   , zhì 稚 zǐ 子 yǐ 已 néng 能 xiǎng 饷 。 。 háng 行 dāng 当 guà 挂 qí 其 guān 冠   , shēng 生 sǐ 死 jūn 君 yī 一 fǎng 访 。 。