元和圣德诗

唐代 韩愈
皇帝即阼,物无违拒。曰旸而旸,曰雨而雨。维是元年, 有盗在夏。欲覆其州,以踵近武。皇帝曰嘻,岂不在我。 负鄙为艰,纵则不可。出师征之,其众十旅。军其城下, 告以福祸。腹败枝披,不敢保聚。掷首陴外,降幡夜竖。 疆外之险,莫过蜀土。韦皋去镇,刘辟守后。血人于牙, 不肯吐口。开库啖士,曰随所取。汝张汝弓,汝鼓汝鼓。 汝为表书,求我帅汝。事始上闻,在列咸怒。皇帝曰然, 嗟远士女。苟附而安,则且付与。读命于庭,出节少府。 朝发京师,夕至其部。辟喜谓党,汝振而伍。蜀可全有, 此不当受。万牛脔炙,万瓮行酒。以锦缠股,以红帕首。 有恇其凶,有饵其诱。其出穰穰,队以万数。遂劫东川, 遂据城阻。皇帝曰嗟,其又可许。爰命崇文,分卒禁御。 有安其驱,无暴我野。日行三十,徐壁其右。辟党聚谋, 鹿头是守。崇文奉诏,进退规矩。战不贪杀,擒不滥数。 四方节度,整兵顿马。上章请讨,俟命起坐。皇帝曰嘻, 无汝烦苦。荆并洎梁,在国门户。出师三千,各选尔丑。 四军齐作,殷其如阜。或拔其角,或脱其距。长驱洋洋, 无有龃龉。八月壬午,辟弃城走。载妻与妾,包裹稚乳。 是日崇文,入处其宇。分散逐捕,搜原剔薮。辟穷见窘, 无地自处。俯视大江,不见洲渚。遂自颠倒,若杵投臼。 取之江中,枷脰械手。妇女累累,啼哭拜叩。来献阙下, 以告庙社。周示城市,咸使观睹。解脱挛索,夹以砧斧。 婉婉弱子,赤立伛偻。牵头曳足,先断腰膂。次及其徒, 体骸撑拄。末乃取辟,骇汗如写。挥刀纷纭,争刌脍脯。 优赏将吏,扶珪缀组。帛堆其家,粟塞其庾。哀怜阵没, 廪给孤寡。赠官封墓,周匝宏溥。经战伐地,宽免租簿。 施令酬功,急疾如火。天地中间,莫不顺序。幽恒青魏, 东尽海浦。南至徐蔡,区外杂虏。怛威赧德,踧踖蹈舞。 掉弃兵革,私习簋簠。来请来觐,十百其耦。皇帝曰吁, 伯父叔舅。各安尔位,训厥甿亩。正月元日,初见宗祖。 躬执百礼,登降拜俯。荐于新宫,视瞻梁梠.戚见容色, 泪落入俎。侍祠之臣,助我恻楚。乃以上辛,于郊用牡。 除于国南,鳞笋毛簴。庐幕周施,开揭磊砢.兽盾腾拏, 圆坛帖妥。天兵四罗,旂常婀娜。驾龙十二,鱼鱼雅雅。 宵升于丘,奠璧献斝。众乐惊作,轰豗融冶。紫焰嘘呵, 高灵下堕。群星从坐,错落侈哆。日君月妃,焕赫婐vi. 渎鬼濛鸿,岳祗嶪峨。饫沃膻芗,产祥降嘏。凤凰应奏, 舒翼自拊。赤麟黄龙,逶陀结纠。卿士庶人,黄童白叟。 踊跃欢呀,失喜噎欧。乾清坤夷,境落褰举。帝车回来, 日正当午。幸丹凤门,大赦天下。涤濯刬磢,磨灭瑕垢。 续功臣嗣,拔贤任耇.孩养无告,仁滂施厚。皇帝神圣, 通达今古。听聪视明,一似尧禹。生知法式,动得理所。 天锡皇帝,为天下主。并包畜养,无异细钜。亿载万年, 敢有违者?皇帝俭勤,盥濯陶瓦。斥遣浮华,好此绨纻。 敕戒四方,侈则有咎。天锡皇帝,多麦与黍。无召水旱, 耗于雀鼠。亿载万年,有富无窭。皇帝正直,别白善否。 擅命而狂,既翦既去。尽逐群奸,靡有遗侣。天锡皇帝, 厖臣硕辅。博问遐观,以置左右。亿载万年,无敢余侮。 皇帝大孝,慈祥悌友。怡怡愉愉,奉太皇后。浃于族亲, 濡及九有。天锡皇帝,与天齐寿。登兹太平,无怠永久。 亿载万年,为父为母。博士臣愈,职是训诂。作为歌诗, 以配吉甫。
huáng zuò   wéi yuē yáng ér yáng   yuē ér wéi shì yuán nián  
yǒu dào zài xià zhōu   zhǒng jìn huáng yuē   zài
wèi jiān   zòng chū shī zhēng zhī   zhòng shí jūn chéng xià  
gào huò bài zhī   gǎn bǎo zhì shǒu wài   jiàng fān shù
jiāng wài zhī xiǎn   guò shǔ wéi gāo zhèn   liú shǒu hòu xuè rén  
kěn kǒu kāi dàn shì   yuē suí suǒ zhāng gōng  
wèi biǎo shū   qiú shuài shì shǐ shàng wén   zài liè xián huáng yuē rán  
jiē yuǎn shì gǒu ér ān   qiě mìng tíng   chū jié shào
cháo jīng shī   zhì wèi dǎng   zhèn ér shǔ quán yǒu  
dàng shòu wàn niú luán zhì   wàn wèng xíng jiǔ jǐn chán   hóng shǒu
yǒu kuāng xiōng   yǒu ěr yòu chū rǎng rǎng   duì wàn shù suì jié dōng chuān  
suì chéng huáng yuē jiē   yòu yuán mìng chóng wén   fēn jìn
yǒu ān   bào xíng sān shí   yòu dǎng móu  
鹿 tóu shì shǒu chóng wén fèng zhào   jìn tuì 退 guī zhàn tān shā   qín làn shù
fāng jié   zhěng bīng dùn shàng zhāng qǐng tǎo   mìng zuò huáng yuē  
fán jīng bìng liáng   zài guó mén chū shī sān qiān   xuǎn ěr chǒu
jūn zuò   yīn huò jiǎo   huò tuō cháng yáng yáng  
yǒu yuè rén   chéng zǒu zài qiè   bāo guǒ zhì
shì chóng wén   chù fēn sǎn zhú   sōu yuán sǒu qióng jiàn jiǒng  
chǔ shì jiāng   jiàn zhōu zhǔ suì diān dào   ruò chǔ tóu jiù
zhī jiāng zhōng   jiā dòu xiè shǒu lěi lěi   bài kòu lái xiàn què xià  
gào miào shè zhōu shì chéng shì   xián shǐ 使 guān jiě tuō luán suǒ   jiā zhēn
wǎn wǎn ruò   chì qiān tóu   xiān duàn yāo  
hái chēng zhǔ nǎi   hài hàn xiě huī dāo fēn yún   zhēng cǔn kuài
yōu shǎng jiāng   guī zhuì duī jiā   sāi āi lián zhèn méi  
lǐn gěi guǎ zèng guān fēng   zhōu hóng jīng zhàn   kuān miǎn 簿
shī lìng chóu gōng   huǒ tiān zhōng jiān   shùn yōu héng qīng wèi  
dōng jǐn hǎi nán zhì cài   wài wēi nǎn   dǎo
diào bīng   guǐ lái qǐng lái jìn   shí bǎi ǒu huáng yuē  
shū jiù ān ěr wèi   xùn jué méng zhēng yuè yuán   chū jiàn zōng
gōng zhí bǎi   dēng jiàng bài jiàn xīn gōng   shì zhān liáng   . jiàn róng  
lèi luò shì zhī chén   zhù chǔ nǎi shàng xīn   jiāo yòng
chú guó nán   lín sǔn máo zhōu shī   kāi jiē lěi luǒ   . shòu dùn téng  
yuán tán tiē tuǒ tiān bīng luó   cháng ē nuó jià lóng shí èr  
xiāo shēng qiū   diàn xiàn jiǎ zhòng jīng zuò   hōng huī róng yàn  
gāo líng xià duò qún xīng cóng zuò   cuò luò chǐ duō jūn yuè fēi   huàn   v   i   .
guǐ méng hóng 鸿   yuè zhī é shān xiāng   chǎn xiáng jiàng fèng huáng yīng zòu  
shū chì lín huáng lóng   wēi tuó jié jiū qīng shì shù rén   huáng tóng bái sǒu
yǒng yuè huān   shī ōu qián qīng kūn   jìng luò qiān chē huí lai  
zhèng dāng xìng dān fèng mén   shè tiān xià zhuó chǎn chuǎng   miè xiá gòu
gōng chén   xián rèn gǒu   . hái yǎng gào   rén pāng shī hòu huáng shén shèng  
tōng jīn tīng cōng shì míng   yáo shēng zhī shì   dòng de suǒ
tiān huáng   wèi tiān xià zhǔ bìng bāo yǎng   亿 zǎi wàn nián  
gǎn yǒu wéi zhě   huáng jiǎn qín   guàn zhuó táo chì qiǎn huá   hǎo zhù
chì jiè fāng   chǐ yǒu jiù tiān huáng   duō mài shǔ zhào shuǐ hàn  
hào què shǔ 亿 zǎi wàn nián   yǒu huáng zhèng zhí   bié bái shàn fǒu
shàn mìng ér kuáng   jiǎn jǐn zhú qún jiān   yǒu tiān huáng  
páng chén shuò wèn xiá guān   zhì zuǒ yòu 亿 zǎi wàn nián   gǎn
huáng xiào   xiáng yǒu   fèng tài huáng hòu jiā qīn  
jiǔ yǒu tiān huáng   tiān shòu 寿 dēng tài píng   dài yǒng jiǔ
亿 zǎi wàn nián   wèi wèi shì chén   zhí shì xùn zuò wéi shī  
pèi