秧马歌(并引)

宋代 苏轼
过庐陵,见宣德郎致仕曾君安止,出所作《禾谱》。 文既温雅,事亦详实,惜其有所缺,不谱农器也。 予昔游武昌,见农夫皆骑秧马。 以榆枣为腹欲其滑,以楸桐为背欲其轻,腹如小舟,昂其首尾,背如覆瓦,以便两髀,雀跃于泥中,系束藁其首以缚秧。 日行千畦,较之伛偻而作者,劳佚相绝矣。 《史记》禹乘四载,泥行乘橇。 解者曰,橇形如箕,擿行泥上。 岂秧马之类乎?作《秧马歌》一首,附于《禾谱》之末云。 春云濛濛雨凄凄,春秧欲老翠剡齐。 嗟我妇子行水泥,朝分一垅暮千畦。 腰如箜篌首啄鸡,筋烦骨殆声酸嘶。 我有桐马手自提,头尻轩昂腹胁低。 背如覆瓦去角圭,以我两足为四蹄。 耸踊滑汰如凫鹥,纤纤束藁亦可赍。 何用繁缨与月题,朅従畦东走畦西。 山城欲闭闻鼓鼙,忽作的卢跃檀溪。 归来挂壁従高栖,了无刍秣饥不啼。 少壮骑汝逮老黧,何曾蹶轶防颠隮。 锦鞯公子朝金闺,笑我一生蹋牛犁,不知自有木駃騠。
guò líng   jiàn xuān láng zhì shì céng jūn ān zhǐ   chū suǒ zuò      
wén wēn   shì xiáng shí   yǒu suǒ quē   nóng  
yóu chāng   jiàn nóng jiē yāng  
zǎo wèi huá   qiū tóng wèi bèi qīng   xiǎo zhōu   áng shǒu wěi   bèi   biàn 便 liǎng   què yuè zhōng   shù gǎo shǒu yāng  
xíng qiān   jiào zhī ér zuò zhě   láo xiāng jué  
shǐ chéng zài xíng   chéng qiāo      
jiě zhě yuē   qiāo xíng   xíng shàng  
yāng zhī lèi   zuò yāng shǒu   zhī yún          
chūn yún méng méng   chūn yāng lǎo cuì yǎn  
jiē xíng shuǐ   cháo fēn lǒng qiān  
yāo kōng hóu shǒu zhuó   jīn fán dài shēng suān  
yǒu tóng shǒu   tóu kāo xuān áng xié  
bèi jiǎo guī   liǎng wèi  
sǒng yǒng huá tài   xiān xiān shù gǎo  
yòng pán yīng yuè   qiè cóng dōng zǒu 西  
shān chéng wén   zuò yuè tán  
guī lái guà cóng gāo   liǎo chú  
shào zhuàng dǎi lǎo   zēng jué fáng diān  
jǐn jiān gōng cháo jīn guī   xiào shēng niú   zhī yǒu jué