五禽言(并叙)

宋代 苏轼
梅圣俞尝作《四禽言》。 余谪黄州,寓居定惠院,绕舍皆茂林修竹,荒池蒲苇。 春夏之交,鸣鸟百族,土人多以其声之似者名之,遂用圣俞体作《五禽言》。 使君向蕲州,更唱蕲州鬼。 我不识使君,宁知使君死。 人生作鬼会不免,使君已老知何晚。 (王元之自黄移蕲州,闻啼鸟,问其名。 或对曰:“此名蕲州鬼。 ”元之大恶之,果卒于蕲。 )南山昨夜雨,西溪不可渡。 溪边布谷儿,劝我脱破礻夸。 不辞脱袴溪水寒,水中照见催租瘢。 (士人谓布谷为脱却破袴。 )去年麦不熟,挟弹规我肉。 今年麦上场,处处有残粟。 丰年无象何处寻,听取林间快活吟。 (此鸟声云:麦饭熟,即快活。 )力作力作,蚕丝一百箔。 垅上麦头昂,林间桑子落。 愿侬一箔千两丝,缫丝得蛹饲尔雏。 (此鸟声云:蚕丝一百箔。 )姑恶姑恶,姑不恶,妾命薄。 君不见东海孝妇死作三年乾,不如广汉庞姑去却还。 (姑恶,水鸟也。 俗云妇以姑虐死,故其声云。 )
méi shèng cháng zuò qín yán      
zhé huáng zhōu   dìng huì yuàn   rào shě jiē mào lín xiū zhú   huāng chí wěi  
chūn xià zhī jiāo   míng niǎo bǎi   rén duō shēng zhī shì zhě míng zhī   suì yòng shèng zuò qín yán      
shǐ 使 jūn xiàng zhōu   gèng chàng zhōu guǐ  
shí shǐ 使 jūn   níng zhī shǐ 使 jūn  
rén shēng zuò guǐ huì miǎn   shǐ 使 jūn lǎo zhī wǎn  
  wáng yuán zhī huáng zhōu   wén niǎo   wèn míng  
huò duì yuē     míng zhōu guǐ  
  yuán zhī è zhī   guǒ  
  nán shān zuó   西  
biān ér   quàn tuō shì kuā  
tuō shuǐ hán   shuǐ zhōng zhào jiàn cuī bān  
  shì rén wèi wèi tuō què  
  nián mài shú   xié dàn guī ròu  
jīn nián mài shàng chǎng   chù chù yǒu cán  
fēng nián xiàng chǔ xún   tīng lín jiān kuài huo yín  
  niǎo shēng yún   mài fàn shú   kuài huo  
  zuò zuò   cán bǎi  
lǒng shàng mài tóu áng   lín jiān sāng zi luò  
yuàn nóng qiān liǎng   sāo yǒng ěr chú  
  niǎo shēng yún   cán bǎi  
  è è   è   qiè mìng  
jūn jiàn dōng hǎi xiào zuò sān nián qián   guǎng 广 hàn páng què hái  
  è   shuǐ niǎo  
yún nüè   shēng yún