五禽言(並敘)

宋代 蘇軾
梅聖俞嘗作《四禽言》。 余謫黃州,寓居定惠院,繞舍皆茂林修竹,荒池蒲葦。 春夏之交,鳴鳥百族,土人多以其聲之似者名之,遂用聖俞體作《五禽言》。 使君向蘄州,更唱蘄州鬼。 我不識使君,寧知使君死。 人生作鬼會不免,使君已老知何晚。 (王元之自黃移蘄州,聞啼鳥,問其名。 或對曰:「此名蘄州鬼。 」元之大惡之,果卒於蘄。 )南山昨夜雨,西溪不可渡。 溪邊布穀兒,勸我脫破礻夸。 不辭脫袴溪水寒,水中照見催租瘢。 (士人謂布穀為脫卻破袴。 )去年麥不熟,挾彈規我肉。 今年麥上場,處處有殘粟。 豐年無象何處尋,聽取林間快活吟。 (此鳥聲云:麥飯熟,即快活。 )力作力作,蠶絲一百箔。 壠上麥頭昂,林間桑子落。 願儂一箔千兩絲,繅絲得蛹飼爾雛。 (此鳥聲云:蠶絲一百箔。 )姑惡姑惡,姑不惡,妾命薄。 君不見東海孝婦死作三年乾,不如廣漢龐姑去卻還。 (姑惡,水鳥也。 俗雲婦以姑虐死,故其聲雲。 )
méi shèng cháng zuò qín yán      
zhé huáng zhōu   dìng huì yuàn   rào shě jiē mào lín xiū zhú   huāng chí wěi  
chūn xià zhī jiāo   míng niǎo bǎi   rén duō shēng zhī shì zhě míng zhī   suì yòng shèng zuò qín yán      
shǐ 使 jūn xiàng zhōu   gèng chàng zhōu guǐ  
shí shǐ 使 jūn   níng zhī shǐ 使 jūn  
rén shēng zuò guǐ huì miǎn   shǐ 使 jūn lǎo zhī wǎn  
  wáng yuán zhī huáng zhōu   wén niǎo   wèn míng  
huò duì yuē     míng zhōu guǐ  
  yuán zhī è zhī   guǒ  
  nán shān zuó   西  
biān ér   quàn tuō shì kuā  
tuō shuǐ hán   shuǐ zhōng zhào jiàn cuī bān  
  shì rén wèi wèi tuō què  
  nián mài shú   xié dàn guī ròu  
jīn nián mài shàng chǎng   chù chù yǒu cán  
fēng nián xiàng chǔ xún   tīng lín jiān kuài huo yín  
  niǎo shēng yún   mài fàn shú   kuài huo  
  zuò zuò   cán bǎi  
lǒng shàng mài tóu áng   lín jiān sāng zi luò  
yuàn nóng qiān liǎng   sāo yǒng ěr chú  
  niǎo shēng yún   cán bǎi  
  è è   è   qiè mìng  
jūn jiàn dōng hǎi xiào zuò sān nián qián   guǎng hàn páng què hái  
  è   shuǐ niǎo  
yún nüè   shēng yún