卫生歌

宋代 真德秀
天地之间人为贵,头象天兮足象地。 父母遗体宜宝之,箕畴五福寿为最。 卫生切要知三戒,大怒大慾并大醉。 三者若还有一焉,须防损失真元气。 欲求长先生戒性,火不出兮神自定。 木还去火不成灰,人能戒性还延命。 贪慾无穷忘却精,用心不已走元神。 劳形散尽中和气,更仗何能保此身。 心若太费费则竭,形若太劳劳则歇。 神若太伤伤则虚,气若太损损则绝。 世人欲识卫生道,喜乐有常瞋怒少。 心诚意正思虑除,顺理修身去烦恼。 春嘘明目夏呵心,秋呬冬吹肺肾宁。 四季长呼脾化食,三焦嘻却热难停。 发宜多梳气宜炼,齿宜数叩津宜咽。 子欲不死修昆仑,双手揩摩常在面。 春月少酸宜食甘,冬月宜苦不宜咸。 夏要增辛聊减苦,秋辛可省但加酸。 季月少咸甘略戒,逢然五臓保平安。 若能全减身康健,滋味偏多无病难。 春寒莫放绵衣薄,夏月汗多须换著。 秋冬衣冷惭加添,莫待病生才服药, 惟有夏月难调理,内有伏阴忌冰水。 瓜桃生冷宜少餐,免至秋来成虐痢。 心旺肾衰切宜记,君子之人守斋戒。 常令充实勿空虚,日食须当去油腻。 太饱伤神饥伤胃,太渴伤血多伤气。 饥渴饮莫太过,免致膨脝损心肺。 醉后强饮饱强食,未有此身不生疾。 人资饮食以养生,去其甚者将安适。 食后徐行百步多,手摩脐腹食消磨。 夜半灵根濯清水,丹田浊气切须呵。 饮酒可以陶情性,大饮过多防有病。 肺为华盖倘受伤,咳嗽劳神能损命。 慎勿将盐去点茶,分明引贼入其家。 下焦虚冷令人瘦,伤肾伤脾防病加。 坐卧切防风入脑,脑内入风人不寿。 更兼醉饱卧风中,风才一入成灾咎。 枞有序兮犬有义,黑鲤朝北知臣礼。 人无礼义反食之,天地神明俱不喜。 养体须当节五辛,五辛不节养伤身。 莫教引动虚阳发,精竭容枯疾病萦。 不问在家并在外,若遇迅雷风雨至。 急须端肃敬天威,静室收心须少避。 恩爱牵缠不自由,利名索绊几时休。 放宽些子自家福,免致中年早白头。 顶天立地非容易,饱食暖衣宁不愧。 思量无以报洪恩,晨夕焚香谢天地。 身安寿永是如何,胸次平夷积善多。 惜命惜身兼惜气,请君熟玩卫生歌。
tiān zhī jiān rén wéi guì   tóu xiàng tiān xiàng  
bǎo zhī   chóu shòu 寿 wèi zuì  
wèi shēng qiè yào zhī sān jiè   bìng zuì  
sān zhě ruò hái yǒu yān   fáng sǔn shī zhēn yuán  
qiú zhǎng xiān sheng jiè xìng   huǒ chū shén dìng  
hái huǒ chéng huī   rén néng jiè xìng hái yán mìng  
tān qióng wàng què jīng   yòng xīn zǒu yuán shén  
láo xíng sàn jìn zhōng   gèng zhàng néng bǎo shēn  
xīn ruò tài fèi fèi jié   xíng ruò tài láo láo xiē  
shén ruò tài shāng shāng   ruò tài sǔn sǔn jué  
shì rén shí wèi shēng dào   yǒu cháng chēn shǎo  
xīn chéng zhèng chú   shùn xiū shēn fán nǎo  
chūn míng xià xīn   qiū dōng chuī fèi shèn níng  
cháng huà shí   sān jiāo què nán tíng  
duō shū liàn   chǐ 齿 shù kòu jīn yàn  
zi xiū kūn lún   shuāng shǒu kāi cháng zài miàn  
chūn yuè shǎo suān shí gān   dōng yuè xián  
xià yào zēng xīn liáo jiǎn   qiū xīn shěng dàn jiā suān  
yuè shǎo xián gān lüè jiè   féng rán zàng bǎo píng ān  
ruò néng quán jiǎn shēn kāng jiàn   wèi piān duō bìng nán  
chūn hán fàng mián báo   xià yuè hàn duō huàn zhù  
qiū dōng lěng cán jiā tiān   dài bìng shēng cái yào  
wéi yǒu xià yuè nán tiáo   nèi yǒu yīn bīng shuǐ  
guā táo shēng lěng shǎo cān   miǎn zhì qiū lái chéng nüè  
xīn wàng shèn shuāi qiè   jūn zi zhī rén shǒu zhāi jiè  
cháng lìng chōng shí kōng   shí dāng yóu  
tài bǎo shāng shén shāng wèi   tài shāng xuè duō shāng  
yǐn tài guò   miǎn zhì péng hēng sǔn xīn fèi  
zuì hòu qiáng yǐn bǎo qiáng shí   wèi yǒu shēn shēng  
rén yǐn shí yǎng shēng   shèn zhě jiāng ān shì  
shí hòu xíng bǎi duō   shǒu shí xiāo  
bàn líng gēn zhuó qīng shuǐ   dān tián zhuó qiē  
yǐn jiǔ táo qíng xìng   yǐn guò duō fáng yǒu bìng  
fèi wèi huá gài tǎng shòu shāng   sòu láo shén néng sǔn mìng  
shèn jiāng yán diǎn chá   fēn míng yǐn zéi jiā  
xià jiāo lěng lìng rén shòu   shāng shèn shāng fáng bìng jiā  
zuò qiè fáng fēng nǎo   nǎo nèi fēng rén shòu 寿  
gēng jiān zuì bǎo fēng zhōng   fēng cái chéng zāi jiù  
cōng yǒu quǎn yǒu   hēi cháo běi zhī chén  
rén fǎn shí zhī   tiān shén míng  
yǎng dāng jié xīn   xīn jié yǎng shāng shēn  
jiào yǐn dòng yáng   jīng jié róng bìng yíng  
wèn zài jiā bìng zài wài   ruò xùn léi fēng zhì  
duān jìng tiān wēi   jìng shì shōu xīn shǎo  
ēn ài qiān chán yóu   míng suǒ bàn shí xiū  
fàng kuān xiē jiā   miǎn zhì zhōng nián zǎo bái tóu  
dǐng tiān fēi róng   bǎo shí nuǎn níng kuì  
liáng bào hóng ēn   chén fén xiāng xiè tiān  
shēn ān shòu 寿 yǒng shì   xiōng píng shàn duō  
mìng shēn jiān   qǐng jūn shú wán wèi shēng