衛生歌

宋代 真德秀
天地之間人為貴,頭象天兮足象地。 父母遺體宜寶之,箕疇五福壽為最。 衛生切要知三戒,大怒大慾並大醉。 三者若還有一焉,須防損失真元氣。 欲求長先生戒性,火不出兮神自定。 木還去火不成灰,人能戒性還延命。 貪慾無窮忘卻精,用心不已走元神。 勞形散盡中和氣,更仗何能保此身。 心若太費費則竭,形若太勞勞則歇。 神若太傷傷則虛,氣若太損損則絕。 世人慾識衛生道,喜樂有常瞋怒少。 心誠意正思慮除,順理修身去煩惱。 春噓明目夏呵心,秋呬冬吹肺腎寧。 四季長呼脾化食,三焦嘻卻熱難停。 發宜多梳氣宜煉,齒宜數叩津宜咽。 子欲不死修崑崙,雙手揩摩常在面。 春月少酸宜食甘,冬月宜苦不宜咸。 夏要增辛聊減苦,秋辛可省但加酸。 季月少咸甘略戒,逢然五臓保平安。 若能全減身康健,滋味偏多無病難。 春寒莫放綿衣薄,夏月汗多須換著。 秋冬衣冷慚加添,莫待病生才服藥, 惟有夏月難調理,內有伏陰忌冰水。 瓜桃生冷宜少餐,免至秋來成虐痢。 心旺腎衰切宜記,君子之人守齋戒。 常令充實勿空虛,日食須當去油膩。 太飽傷神飢傷胃,太渴傷血多傷氣。 饑渴飲莫太過,免致膨脝損心肺。 醉後強飲飽強食,未有此身不生疾。 人資飲食以養生,去其甚者將安適。 食後徐行百步多,手摩臍腹食消磨。 夜半靈根濯清水,丹田濁氣切須呵。 飲酒可以陶情性,大飲過多防有病。 肺為華蓋倘受傷,咳嗽勞神能損命。 慎勿將鹽去點茶,分明引賊入其家。 下焦虛冷令人瘦,傷腎傷脾防病加。 坐臥切防風入腦,腦內入風人不壽。 更兼醉飽臥風中,風才一入成災咎。 樅有序兮犬有義,黑鯉朝北知臣禮。 人無禮義反食之,天地神明俱不喜。 養體須當節五辛,五辛不節養傷身。 莫教引動虛陽發,精竭容枯疾病縈。 不問在家並在外,若遇迅雷風雨至。 急須端肅敬天威,靜室收心須少避。 恩愛牽纏不自由,利名索絆幾時休。 放寬些子自家福,免致中年早白頭。 頂天立地非容易,飽食暖衣寧不愧。 思量無以報洪恩,晨夕焚香謝天地。 身安壽永是如何,胸次平夷積善多。 惜命惜身兼惜氣,請君熟玩衛生歌。
tiān zhī jiān rén wéi guì   tóu xiàng tiān xiàng  
bǎo zhī   chóu shòu wèi zuì  
wèi shēng qiè yào zhī sān jiè   bìng zuì  
sān zhě ruò hái yǒu yān   fáng sǔn shī zhēn yuán  
qiú zhǎng xiān sheng jiè xìng   huǒ chū shén dìng  
hái huǒ chéng huī   rén néng jiè xìng hái yán mìng  
tān qióng wàng què jīng   yòng xīn zǒu yuán shén  
láo xíng sàn jìn zhōng   gèng zhàng néng bǎo shēn  
xīn ruò tài fèi fèi jié   xíng ruò tài láo láo xiē  
shén ruò tài shāng shāng   ruò tài sǔn sǔn jué  
shì rén shí wèi shēng dào   yǒu cháng chēn shǎo  
xīn chéng zhèng chú   shùn xiū shēn fán nǎo  
chūn míng xià xīn   qiū dōng chuī fèi shèn níng  
cháng huà shí   sān jiāo què nán tíng  
duō shū liàn   chǐ shù kòu jīn yàn  
zi xiū kūn lún   shuāng shǒu kāi cháng zài miàn  
chūn yuè shǎo suān shí gān   dōng yuè xián  
xià yào zēng xīn liáo jiǎn   qiū xīn shěng dàn jiā suān  
yuè shǎo xián gān lüè jiè   féng rán zàng bǎo píng ān  
ruò néng quán jiǎn shēn kāng jiàn   wèi piān duō bìng nán  
chūn hán fàng mián 綿 báo   xià yuè hàn duō huàn zhù  
qiū dōng lěng cán jiā tiān   dài bìng shēng cái yào  
wéi yǒu xià yuè nán tiáo 調   nèi yǒu yīn bīng shuǐ  
guā táo shēng lěng shǎo cān   miǎn zhì qiū lái chéng nüè  
xīn wàng shèn shuāi qiè   jūn zi zhī rén shǒu zhāi jiè  
cháng lìng chōng shí kōng   shí dāng yóu  
tài bǎo shāng shén shāng wèi   tài shāng xuè duō shāng  
yǐn tài guò   miǎn zhì péng hēng sǔn xīn fèi  
zuì hòu qiáng yǐn bǎo qiáng shí   wèi yǒu shēn shēng  
rén yǐn shí yǎng shēng   shèn zhě jiāng ān shì  
shí hòu xíng bǎi duō   shǒu shí xiāo  
bàn líng gēn zhuó qīng shuǐ   dān tián zhuó qiē  
yǐn jiǔ táo qíng xìng   yǐn guò duō fáng yǒu bìng  
fèi wèi huá gài tǎng shòu shāng   sòu láo shén néng sǔn mìng  
shèn jiāng yán diǎn chá   fēn míng yǐn zéi jiā  
xià jiāo lěng lìng rén shòu   shāng shèn shāng fáng bìng jiā  
zuò qiè fáng fēng nǎo   nǎo nèi fēng rén shòu  
gēng jiān zuì bǎo fēng zhōng   fēng cái chéng zāi jiù  
cōng yǒu quǎn yǒu   hēi cháo běi zhī chén  
rén fǎn shí zhī   tiān shén míng  
yǎng dāng jié xīn   xīn jié yǎng shāng shēn  
jiào yǐn dòng yáng   jīng jié róng bìng yíng  
wèn zài jiā bìng zài wài   ruò xùn léi fēng zhì  
duān jìng tiān wēi   jìng shì shōu xīn shǎo  
ēn ài qiān chán yóu   míng suǒ bàn shí xiū  
fàng kuān xiē jiā   miǎn zhì zhōng nián zǎo bái tóu  
dǐng tiān fēi róng   bǎo shí nuǎn níng kuì  
liáng bào hóng ēn   chén fén xiāng xiè tiān  
shēn ān shòu yǒng shì   xiōng píng shàn duō  
mìng shēn jiān   qǐng jūn shú wán wèi shēng