它山堰

宋代 楼钥
它山堰头足奇观,百万雷霆声不断。 谁把并州快剪刀,平剪波澜成两段。 四明山深水源远,众壑会谿长漫汗。 滔天狂潦不少留,泻入长江势奔窜。 贤哉唐家王长官,欲图永利输长算。 想得惨澹经营时,下上山川应饱看。 西偏千岭相属联,惟有兹山拥东岸。 遂於此地筑横埭,截取众流心自断。 斟酌利害不全取,高下参差仅强半。 水大十分七入江,徐挹三分供溉灌。 支流瀰瀰穿郡城,脉络贯通平且缓, 旱时反此水亦足,坐使千年忘旱暵。 无穷庙祀报元功,像设森严人敢玩。 梅梁夭矫有冥助,大患于今尚能捍。 前辈所作多神灵,日月真成赤心贯。 后人小智或更易,费尽工夫随破散。 河堙盍浚谋不集,堤断河倾流甚悍。 富民缩手人受殃,仰望古人重与叹。 老木号风波湛碧。画屏俯仰丹青焕。 更须积雨看惊湍,濡足褰裳何足惮。 去家不远时一游,短艇垂纶流可乱。 八月傥有仙槎来,便欲乘之泝天汉。
tā 它 shān 山 yàn 堰 tóu 头 zú 足 qí 奇 guān 观   , bǎi 百 wàn 万 léi 雷 tíng 霆 shēng 声 bù 不 duàn 断   。
shuí 谁 bǎ 把 bīng 并 zhōu 州 kuài 快 jiǎn 剪 dāo 刀   , píng 平 jiǎn 剪 bō 波 lán 澜 chéng 成 liǎng 两 duàn 段   。
sì 四 míng 明 shān 山 shēn 深 shuǐ 水 yuán 源 yuǎn 远   , zhòng 众 hè 壑 huì 会 xī 谿 zhǎng 长 màn 漫 hàn 汗   。
tāo 滔 tiān 天 kuáng 狂 lǎo 潦 bù 不 shǎo 少 liú 留   , xiè 泻 rù 入 cháng 长 jiāng 江 shì 势 bēn 奔 cuàn 窜   。
xián 贤 zāi 哉 táng 唐 jiā 家 wáng 王 cháng 长 guān 官   , yù 欲 tú 图 yǒng 永 lì 利 shū 输 cháng 长 suàn 算   。
xiǎng 想 dé 得 cǎn 惨 dàn 澹 jīng 经 yíng 营 shí 时   , xià 下 shàng 上 shān 山 chuān 川 yīng 应 bǎo 饱 kàn 看   。
xī 西 piān 偏 qiān 千 lǐng 岭 xiāng 相 zhǔ 属 lián 联   , wéi 惟 yǒu 有 zī 兹 shān 山 yōng 拥 dōng 东 àn 岸   。
suì 遂 yú 於 cǐ 此 dì 地 zhù 筑 héng 横 dài 埭   , jié 截 qǔ 取 zhòng 众 liú 流 xīn 心 zì 自 duàn 断   。
zhēn 斟 zhuó 酌 lì 利 hài 害 bù 不 quán 全 qǔ 取   , gāo 高 xià 下 cēn 参 cī 差 jǐn 仅 qiáng 强 bàn 半   。
shuǐ 水 dà 大 shí 十 fēn 分 qī 七 rù 入 jiāng 江   , xú 徐 yì 挹 sān 三 fēn 分 gōng 供 gài 溉 guàn 灌   。
zhī 支 liú 流 mí 瀰 mí 瀰 chuān 穿 jùn 郡 chéng 城   , mài 脉 luò 络 guàn 贯 tōng 通 píng 平 qiě 且 huǎn 缓   ,
hàn 旱 shí 时 fǎn 反 cǐ 此 shuǐ 水 yì 亦 zú 足   , zuò 坐 shǐ 使 qiān 千 nián 年 wàng 忘 hàn 旱 hàn 暵   。
wú 无 qióng 穷 miào 庙 sì 祀 bào 报 yuán 元 gōng 功   , xiàng 像 shè 设 sēn 森 yán 严 rén 人 gǎn 敢 wán 玩   。
méi 梅 liáng 梁 yāo 夭 jiǎo 矫 yǒu 有 míng 冥 zhù 助   , dà 大 huàn 患 yú 于 jīn 今 shàng 尚 néng 能 hàn 捍   。
qián 前 bèi 辈 suǒ 所 zuò 作 duō 多 shén 神 líng 灵   , rì 日 yuè 月 zhēn 真 chéng 成 chì 赤 xīn 心 guàn 贯   。
hòu 后 rén 人 xiǎo 小 zhì 智 huò 或 gēng 更 yì 易   , fèi 费 jǐn 尽 gōng 工 fū 夫 suí 随 pò 破 sàn 散   。
hé 河 yīn 堙 hé 盍 jùn 浚 móu 谋 bù 不 jí 集   , dī 堤 duàn 断 hé 河 qīng 倾 liú 流 shén 甚 hàn 悍   。
fù 富 mín 民 suō 缩 shǒu 手 rén 人 shòu 受 yāng 殃   , yǎng 仰 wàng 望 gǔ 古 rén 人 zhòng 重 yǔ 与 tàn 叹   。
lǎo 老 mù 木 hào 号 fēng 风 bō 波 zhàn 湛 bì 碧 huà 。 píng 画 fǔ 屏 yǎng 俯 dān 仰 qīng 丹 huàn 青   焕   。
gèng 更 xū 须 jī 积 yǔ 雨 kàn 看 jīng 惊 tuān 湍   , rú 濡 zú 足 qiān 褰 cháng 裳 hé 何 zú 足 dàn 惮   。
qù 去 jiā 家 bù 不 yuǎn 远 shí 时 yī 一 yóu 游   , duǎn 短 tǐng 艇 chuí 垂 lún 纶 liú 流 kě 可 luàn 乱   。
bā 八 yuè 月 tǎng 傥 yǒu 有 xiān 仙 chá 槎 lái 来   , biàn 便 yù 欲 chéng 乘 zhī 之 sù 泝 tiān 天 hàn 汉   。