它山堰

宋代 樓鑰
它山堰頭足奇觀,百萬雷霆聲不斷。 誰把并州快剪刀,平剪波瀾成兩段。 四明山深水源遠,眾壑會谿長漫汗。 滔天狂潦不少留,瀉入長江勢奔竄。 賢哉唐家王長官,欲圖永利輸長算。 想得慘澹經營時,下上山川應飽看。 西偏千嶺相屬聯,惟有茲山擁東岸。 遂於此地築橫埭,截取眾流心自斷。 斟酌利害不全取,高下參差僅強半。 水大十分七入江,徐挹三分供溉灌。 支流瀰瀰穿郡城,脈絡貫通平且緩, 旱時反此水亦足,坐使千年忘旱暵。 無窮廟祀報元功,像設森嚴人敢玩。 梅梁夭矯有冥助,大患於今尚能捍。 前輩所作多神靈,日月真成赤心貫。 後人小智或更易,費盡工夫隨破散。 河堙盍浚謀不集,堤斷河傾流甚悍。 富民縮手人受殃,仰望古人重與嘆。 老木號風波湛碧。畫屏俯仰丹青煥。 更須積雨看驚湍,濡足褰裳何足憚。 去家不遠時一游,短艇垂綸流可亂。 八月儻有仙槎來,便欲乘之泝天漢。
tā 它 shān 山 yàn 堰 tóu 頭 zú 足 qí 奇 guān 觀   , bǎi 百 wàn 萬 léi 雷 tíng 霆 shēng 聲 bù 不 duàn 斷   。
shuí 誰 bǎ 把 bīng 並 zhōu 州 kuài 快 jiǎn 剪 dāo 刀   , píng 平 jiǎn 剪 bō 波 lán 瀾 chéng 成 liǎng 兩 duàn 段   。
sì 四 míng 明 shān 山 shēn 深 shuǐ 水 yuán 源 yuǎn 遠   , zhòng 眾 hè 壑 huì 會 xī 谿 zhǎng 長 màn 漫 hàn 汗   。
tāo 滔 tiān 天 kuáng 狂 lǎo 潦 bù 不 shǎo 少 liú 留   , xiè 瀉 rù 入 cháng 長 jiāng 江 shì 勢 bēn 奔 cuàn 竄   。
xián 賢 zāi 哉 táng 唐 jiā 家 wáng 王 cháng 長 guān 官   , yù 欲 tú 圖 yǒng 永 lì 利 shū 輸 cháng 長 suàn 算   。
xiǎng 想 dé 得 cǎn 慘 dàn 澹 jīng 經 yíng 營 shí 時   , xià 下 shàng 上 shān 山 chuān 川 yīng 應 bǎo 飽 kàn 看   。
xī 西 piān 偏 qiān 千 lǐng 嶺 xiāng 相 zhǔ 屬 lián 聯   , wéi 惟 yǒu 有 zī 茲 shān 山 yōng 擁 dōng 東 àn 岸   。
suì 遂 yú 於 cǐ 此 dì 地 zhù 築 héng 橫 dài 埭   , jié 截 qǔ 取 zhòng 眾 liú 流 xīn 心 zì 自 duàn 斷   。
zhēn 斟 zhuó 酌 lì 利 hài 害 bù 不 quán 全 qǔ 取   , gāo 高 xià 下 cēn 參 cī 差 jǐn 僅 qiáng 強 bàn 半   。
shuǐ 水 dà 大 shí 十 fēn 分 qī 七 rù 入 jiāng 江   , xú 徐 yì 挹 sān 三 fēn 分 gōng 供 gài 溉 guàn 灌   。
zhī 支 liú 流 mí 瀰 mí 瀰 chuān 穿 jùn 郡 chéng 城   , mài 脈 luò 絡 guàn 貫 tōng 通 píng 平 qiě 且 huǎn 緩   ,
hàn 旱 shí 時 fǎn 反 cǐ 此 shuǐ 水 yì 亦 zú 足   , zuò 坐 shǐ 使 qiān 千 nián 年 wàng 忘 hàn 旱 hàn 暵   。
wú 無 qióng 窮 miào 廟 sì 祀 bào 報 yuán 元 gōng 功   , xiàng 像 shè 設 sēn 森 yán 嚴 rén 人 gǎn 敢 wán 玩   。
méi 梅 liáng 梁 yāo 夭 jiǎo 矯 yǒu 有 míng 冥 zhù 助   , dà 大 huàn 患 yú 於 jīn 今 shàng 尚 néng 能 hàn 捍   。
qián 前 bèi 輩 suǒ 所 zuò 作 duō 多 shén 神 líng 靈   , rì 日 yuè 月 zhēn 真 chéng 成 chì 赤 xīn 心 guàn 貫   。
hòu 後 rén 人 xiǎo 小 zhì 智 huò 或 gēng 更 yì 易   , fèi 費 jǐn 盡 gōng 工 fū 夫 suí 隨 pò 破 sàn 散   。
hé 河 yīn 堙 hé 盍 jùn 浚 móu 謀 bù 不 jí 集   , dī 堤 duàn 斷 hé 河 qīng 傾 liú 流 shén 甚 hàn 悍   。
fù 富 mín 民 suō 縮 shǒu 手 rén 人 shòu 受 yāng 殃   , yǎng 仰 wàng 望 gǔ 古 rén 人 zhòng 重 yǔ 與 tàn 嘆   。
lǎo 老 mù 木 hào 號 fēng 風 bō 波 zhàn 湛 bì 碧 huà 。 píng 畫 fǔ 屏 yǎng 俯 dān 仰 qīng 丹 huàn 青   煥   。
gèng 更 xū 須 jī 積 yǔ 雨 kàn 看 jīng 驚 tuān 湍   , rú 濡 zú 足 qiān 褰 cháng 裳 hé 何 zú 足 dàn 憚   。
qù 去 jiā 家 bù 不 yuǎn 遠 shí 時 yī 一 yóu 游   , duǎn 短 tǐng 艇 chuí 垂 lún 綸 liú 流 kě 可 luàn 亂   。
bā 八 yuè 月 tǎng 儻 yǒu 有 xiān 仙 chá 槎 lái 來   , biàn 便 yù 欲 chéng 乘 zhī 之 sù 泝 tiān 天 hàn 漢   。