送方生还宁海(并序)

明代 宋濂
洪武丙辰,予官禁林,宁海方生以文为贽,一览辄奇之, 馆置左右,与其谈经,历三时乃去。 明年丁巳,予蒙恩谢事,还浦阳,生复执经来侍,凡理学 渊源之统,人文绝续之寄,盛衰几微之载,名物度数之变 ,无不肆言之。 离析于一丝,而会归于大通。 生精敏绝伦,每粗发其端,即能逆推而底于极,本末兼举 ,细大弗遗。 见于论著,文义森蔚,千变万态,不主故常,而辞意濯然 常新。 细占其进修之功,日有异而月不同,仅越四春秋而已英发 光著如斯,使后四春秋,则其所至又不知为何如。 以近代言之,欧阳少师、苏长公辈姑置未论,自余诸子与 之角逐于文艺之场,不识孰为后而孰为先也。 予今为此说,人必疑予之过情,后二十余年,当信其为知 言,而称许生者非过也。 庚申之秋,生以不见大母久,将归省焉,予深惜其去,为 赋是诗。 昔在词垣时,英材常骏奔。 水碧与金膏,价重骇见闻。 终然无根蒂,敛散空中云。 方生海上来,玉栗而春温。 袖携絺绣书,面带黼黻纹。 揖逊入礼域,陈义陵秋旻。 同餐太仓米,共勘典与坟。 潜将索幽邃,穹欲攀嶙峋。 蹈雪忽言别,涉险涛江津。 梅花似相怜,沿途慰孤颦。 湛恩来九天,悯吾发如银。 特敕还故山,许与烟霞亲。 生闻抱经来,处此寂寞滨。 莽苍叩大始,溟涬穷无垠。 宇宙所管摄,载籍所敷陈。 巨细钩钳之,若大乐建均。 律吕按高下,宫商肃君臣。 鬯和免惉{滞心},叠奏归绎纯。 桑濮俟挥斥,淫哇竟何存。 黄钟压瓦缶,庭燎灭荒磷。 似兹稽古力,可敌龛定勋。 濡毫写雄颢,势欲移峨岷。 漏泄混沌窍,出入造化神。 变幻波起伏,清温玉璘珣。 尽抽神奇秘,不堕臭腐尘。 所以日出之,逾见光景新。 山鬼当洒泣,湘灵且逡巡。 振古著作家,后先胡缤纷。 岂知万牛毛,难媲一角麟。 古今二千载,有如星在辰。 岂意荒砾中,获此席上珍。 予生发未燥,立言鄙河汾。 结交一世士,暮齿越七旬。 妍蚩与楛良,入目无留痕。 自非柴易,颠倒甲与矜。 宁因一学徒,谀辞浪云云。 大言心不怍,只为所见真。 生今有行期,序饮松竹根。 笑摘黄金花,起泛青瑶尊。 酒酣双耳热,剧论如抽缗。 岂无赠别言,有意须当遵。 真儒在用世,宁能滞弥文。 文繁必丧质,适中乃彬彬。 有虞号多士,九官展经纶。 惟时亮天工,外夷悉来宾。 不闻有著书,鼓荡摩乾坤。 生乃周容刀,生乃鲁玙璠。 道贵器乃贵,何须事空言。 孳孳务践行,勿负七尺身。 敬义以为衣,忠信以为冠。 慈仁以为佩,廉知以为鞶。 特立睨千古,万象昭无昏。 此意竟谁知,为尔言谆谆。 无徒谓强聒,一一宜书绅。
hóng bǐng chén   guān jìn lín   níng hǎi fāng shēng wén wèi zhì   lǎn zhé zhī  
guǎn zhì zuǒ yòu   tán jīng   sān shí nǎi  
míng nián dīng   méng ēn xiè shì   hái yáng   shēng zhí jīng lái shì   fán xué
yuān yuán zhī tǒng   rén wén jué zhī   shèng shuāi wēi zhī zài   míng shù zhī biàn
  yán zhī  
  ér huì guī tōng  
shēng jīng mǐn jué lún   měi duān   néng tuī ér   běn jiān
   
jiàn lùn zhù   wén sēn wèi   qiān biàn wàn tài   zhǔ cháng   ér zhuó rán
cháng xīn  
zhàn jìn xiū zhī gōng   yǒu ér yuè tóng   jǐn yuè chūn qiū ér yīng
guāng zhù   shǐ 使 hòu chūn qiū   suǒ zhì yòu zhī wèi  
jìn dài yán zhī   ōu yáng shǎo shī cháng gōng bèi zhì wèi lùn   zhū  
zhī jué zhú wén zhī chǎng   shí shú wèi hòu ér shú wèi xiān  
jīn wèi shuō   rén zhī guò qíng   hòu èr shí nián   dāng xìn wèi zhī
yán   ér chēng shēng zhě fēi guò  
gēng shēn zhī qiū   shēng jiàn jiǔ   jiāng guī xǐng yān   shēn   wèi
shì shī  
zài yuán shí   yīng cái cháng jùn bēn  
shuǐ jīn gāo   jià zhòng hài jiàn wén  
zhōng rán gēn   liǎn sàn kōng zhōng yún  
fāng shēng hǎi shàng lái   ér chūn wēn  
xiù xié chī xiù shū   miàn dài wén  
xùn   chén líng qiū mín  
tóng cān tài cāng   gòng kān diǎn fén  
qián jiāng suǒ yōu suì   qióng pān lín xún  
dǎo xuě yán bié   shè xiǎn tāo jiāng jīn  
méi huā shì xiāng lián   yán 沿 wèi pín  
zhàn ēn lái jiǔ tiān   mǐn yín  
chì hái shān   yān xiá qīn  
shēng wén bào jīng lái   chù bīn  
mǎng cāng kòu tài shǐ   míng xìng qióng yín  
zhòu suǒ guǎn shè   zǎi suǒ chén  
gōu qián zhī   ruò jiàn jūn  
àn gāo xià   gōng shāng jūn chén  
chàng miǎn zhān   { zhì xīn   }   dié zòu guī chún  
sāng huī chì   yín jìng cún  
huáng zhōng fǒu   tíng liáo miè huāng lín  
shì   kān dìng xūn  
háo xiě xióng hào   shì é mín  
lòu xiè hùn dùn qiào   chū zào huà shén  
biàn huàn   qīng wēn lín xún  
jǐn chōu shén   duò chòu chén  
suǒ chū zhī   jiàn guāng jǐng xīn  
shān guǐ dāng   xiāng líng qiě qūn xún  
zhèn zhù zuò jiā   hòu xiān bīn fēn  
zhī wàn niú máo   nán jiǎo lín  
jīn èr qiān zǎi   yǒu xīng zài chén  
huāng zhōng   huò shàng zhēn  
shēng wèi zào   yán fén  
jié jiāo shì shì   chǐ 齿 yuè xún  
yán chī liáng   liú hén  
fēi chái   diān dào jiǎ jīn  
níng yīn xué   làng yún yún  
yán xīn zuò   zhǐ wèi suǒ jiàn zhēn  
shēng jīn yǒu xíng   yǐn sōng zhú gēn  
xiào zhāi huáng jīn huā   fàn qīng yáo zūn  
jiǔ hān shuāng ěr   lùn chōu mín  
zèng bié yán   yǒu dāng zūn  
zhēn zài yòng shì   níng néng zhì wén  
wén fán sàng zhì   shì zhōng nǎi bīn bīn  
yǒu hào duō shì   jiǔ guān zhǎn jīng lún  
wéi shí liàng tiān gōng   wài lái bīn  
wén yǒu zhù shū   dàng qián kūn  
shēng nǎi zhōu róng dāo   shēng nǎi fán  
dào guì nǎi guì   shì kōng yán  
jiàn xíng   chǐ shēn  
jìng wéi   zhōng xìn wéi guān  
rén wéi pèi   lián zhī wéi pán  
qiān   wàn xiàng zhāo hūn  
jìng shéi zhī   wéi ěr yán zhūn zhūn  
wèi qiáng guō   shū shēn