水西行

清代 查慎行
乌蛮遗种称罗鬼,剽悍断头能掉尾。传从济火年代深,世土居然属宣慰。 我从里俗询大概。复取兴衰质诸史。中古荒茫不足论,渊源请自先朝始。 洪武初年祸乱平,远略伧荒来越巂。是时奢香一巾帼,跃马金陵谒天子。 承恩归去立奇功,一诺西南九驿通。却笑五丁开不到,乱山高下隔蚕丛。 二百余年太平业,世世分藩比臣妾。后来生聚启规模,四十八支互蟠结。 别开荆莽起台殿,硐户碉房高栉栉。已分王土作王臣,旋练夷兵护夷穴。 剁牛磔犬片言重,聚蚁屯蜂一呼集。布囊笼发毡覆肩,负弩操刀轻出没。 泰和功烈汾阳亚,神庙中年平播贼。当时亦用水西兵,驱使前行借余力。 酿成殃祸启祯朝,杀吏围城气渐骄。深宫南顾鞭难及,诸将西征功屡邀。 土司如狼吏如鼠,八捷余威弃归路。内庄一夜陨河魁,明日三军齐缟素。 眼中大创真无几,可惜偷安旋就抚。阁鸦关外晓传烽,霭翠营南夜鸣鼓。 迩来桑海变须臾,此辈根株未尽除。夷性陆梁还似故,朝家谋略故非疏。 经营特借强藩力,辛苦开疆一载余。至今父老犹能说,墨守输攻真劲敌。 老窠地险石作城,要陕不容双骑入。铜牙毒矢毙濡缕,竹柄长矛利钩棘。 马蹄过岭捷于猱,革甲环身轻似叶。连宵斫阵万炬明,散入深林晓无迹。 蛇神虫鬼助饕虐,飞食人头吐人血。砦前路断临奔壑,失势一摧千万尺。 四山伐木斫作厢,裹用牛皮冒生铁。石椒悬縆下槌门,雷斧轰天巨灵劈。 攀藤健儿气力尽,拍手蛮娘笑投石。重围坐困又经时,转粟方愁乏良策。 岂知存灭总关天,渠首终成戏下悬。万岭提封开四郡,一朝腥秽涤千年。 自此岩疆少蜂虿,余威远慑诸苗砦。空留徼外廓清功,自蹈人间僣亡罪。 此日重劳问罪师,乌飞三匝失栖枝。忽传耐德生还日,赵氏中山尚有儿。 乌蒙犄角称甥舅,曾是安坤旧婚媾。也挈遗孤代乞哀,复归故土希恩宥。 颇闻军令竞邀驩,满许闲田复见还。土贡纷纷呈铁踣,庚苴往往赐银盘。 寄语封疆诸大吏,从前开辟谈何易。莫贪扯手纳金钱,此事孤雏有深意。 输粮禽贼尔何功,王会图成戎索同。不见天心今厌乱,战场新鬼尽英雄。
mán zhǒng chēng luó guǐ   piāo hàn duàn tóu néng diào wěi chuán cóng huǒ nián dài shēn   shì rán shǔ xuān wèi
cóng xún gài xīng shuāi zhì zhū shǐ zhōng huāng máng lùn   yuān yuán qǐng xiān cháo shǐ
hóng chū nián huò luàn píng   yuǎn lüè chen huāng lái yuè guī shì shí shē xiāng jīn guó   yuè jīn líng tiān
chéng ēn guī gōng   nuò 西 nán jiǔ 驿 tōng què xiào dīng kāi dào   luàn shān gāo xià cán cóng
èr bǎi nián tài píng   shì shì fēn fān chén qiè hòu lái shēng guī   shí zhī pán jié
bié kāi jīng mǎng tái diàn 殿   dòng diāo fáng gāo zhì zhì fēn wáng zuò wáng chén   xuán liàn bīng xué
duò niú zhé quǎn piàn yán zhòng   tún fēng náng lóng zhān jiān   cāo dāo qīng chū
tài gōng liè fén yáng   shén miào zhōng nián píng zéi dāng shí yòng shuǐ 西 bīng   shǐ 使 qián xíng jiè
niàng chéng yāng huò zhēn cháo   shā wéi chéng jiàn jiāo shēn gōng nán biān nán   zhū jiāng 西 zhēng gōng yāo
láng shǔ   jié wēi guī nèi zhuāng yǔn kuí   míng sān jūn gǎo
yǎn zhōng chuàng zhēn   tōu ān xuán jiù guān wài xiǎo chuán fēng   ǎi cuì yíng nán míng
ěr lái sāng hǎi biàn   bèi gēn zhū wèi jǐn chú xìng liáng hái shì   cháo jiā móu lüè fēi shū
jīng yíng jiè qiáng fān   xīn kāi jiāng zài zhì jīn lǎo yóu néng shuō   shǒu shū gōng zhēn jìng
lǎo xiǎn shí zuò chéng   yào shǎn róng shuāng tóng shǐ   zhú bǐng cháng máo gōu
guò lǐng jié náo   jiǎ huán shēn qīng shì lián xiāo zhuó zhèn wàn míng   sàn shēn lín xiǎo
shé shén chóng guǐ zhù tāo nüè   fēi shí rén tóu rén xuè zhài qián duàn lín bēn   shī shì cuī qiān wàn chǐ
shān zhuó zuò xiāng   guǒ yòng niú mào shēng tiě shí jiāo xuán gēng xià chuí mén   léi hōng tiān líng
pān téng jiàn ér jìn   pāi shǒu mán niáng xiào tóu shí chóng wéi zuò kùn yòu jīng shí   zhuǎn fāng chóu liáng
zhī cún miè zǒng guān tiān   shǒu zhōng chéng xià xuán wàn lǐng fēng kāi jùn   zhāo xīng huì qiān nián
yán jiāng shǎo fēng chài   wēi yuǎn shè zhū miáo zhài kōng liú jiǎo wài kuò qīng gōng   dǎo rén jiān tiě wáng zuì
zhòng láo wèn zuì shī   fēi sān shī zhī chuán nài shēng huán   zhào shì zhōng shān shàng yǒu ér
méng jiǎo chēng shēng jiù   céng shì ān kūn jiù hūn gòu qiè dài āi   guī ēn yòu
wén jūn lìng jìng yāo huān   mǎn xián tián jiàn hái gòng fēn fēn chéng tiě   gēng wǎng wǎng yín pán
fēng jiāng zhū   cóng qián kāi tán tān chě shǒu jīn qián   shì chú yǒu shēn
shū liáng qín zéi ěr gōng   wáng huì chéng róng suǒ tóng jiàn tiān xīn jīn yàn luàn   zhàn chǎng xīn guǐ jǐn yīng xióng