水西行

清代 查慎行
烏蠻遺種稱羅鬼,剽悍斷頭能掉尾。傳從濟火年代深,世土居然屬宣慰。 我從里俗詢大概。復取興衰質諸史。中古荒茫不足論,淵源請自先朝始。 洪武初年禍亂平,遠略傖荒來越巂。是時奢香一巾幗,躍馬金陵謁天子。 承恩歸去立奇功,一諾西南九驛通。卻笑五丁開不到,亂山高下隔蠶叢。 二百餘年太平業,世世分藩比臣妾。後來生聚啟規模,四十八支互蟠結。 別開荊莽起台殿,硐戶碉房高櫛櫛。已分王土作王臣,旋練夷兵護夷穴。 剁牛磔犬片言重,聚蟻屯蜂一呼集。布囊籠發氈覆肩,負弩操刀輕出沒。 泰和功烈汾陽亞,神廟中年平播賊。當時亦用水西兵,驅使前行借餘力。 釀成殃禍啟禎朝,殺吏圍城氣漸驕。深宮南顧鞭難及,諸將西征功屢邀。 土司如狼吏如鼠,八捷餘威棄歸路。內莊一夜隕河魁,明日三軍齊縞素。 眼中大創真無幾,可惜偷安旋就撫。閣鴉關外曉傳烽,靄翠營南夜鳴鼓。 邇來桑海變須臾,此輩根株未盡除。夷性陸梁還似故,朝家謀略故非疏。 經營特借強藩力,辛苦開疆一載余。至今父老猶能說,墨守輸攻真勁敵。 老窠地險石作城,要陝不容雙騎入。銅牙毒矢斃濡縷,竹柄長矛利鉤棘。 馬蹄過嶺捷於猱,革甲環身輕似葉。連宵斫陣萬炬明,散入深林曉無跡。 蛇神蟲鬼助饕虐,飛食人頭吐人血。砦前路斷臨奔壑,失勢一摧千萬尺。 四山伐木斫作廂,裹用牛皮冒生鐵。石椒懸縆下槌門,雷斧轟天巨靈劈。 攀藤健兒氣力盡,拍手蠻娘笑投石。重圍坐困又經時,轉粟方愁乏良策。 豈知存滅總關天,渠首終成戲下懸。萬嶺提封開四郡,一朝腥穢滌千年。 自此岩疆少蜂蠆,餘威遠懾諸苗砦。空留徼外廓清功,自蹈人間僣亡罪。 此日重勞問罪師,烏飛三匝失棲枝。忽傳耐德生還日,趙氏中山尚有兒。 烏蒙犄角稱甥舅,曾是安坤舊婚媾。也挈遺孤代乞哀,復歸故土希恩宥。 頗聞軍令競邀驩,滿許閒田復見還。土貢紛紛呈鐵踣,庚苴往往賜銀盤。 寄語封疆諸大吏,從前開闢談何易。莫貪扯手納金錢,此事孤雛有深意。 輸糧禽賊爾何功,王會圖成戎索同。不見天心今厭亂,戰場新鬼盡英雄。
mán zhǒng chēng luó guǐ   piāo hàn duàn tóu néng diào wěi chuán cóng huǒ nián dài shēn   shì rán shǔ xuān wèi
cóng xún gài xīng shuāi zhì zhū shǐ zhōng huāng máng lùn   yuān yuán qǐng xiān cháo shǐ
hóng chū nián huò luàn píng   yuǎn lüè chen huāng lái yuè guī shì shí shē xiāng jīn guó   yuè jīn líng tiān
chéng ēn guī gōng   nuò 西 nán jiǔ tōng què xiào dīng kāi dào   luàn shān gāo xià cán cóng
èr bǎi nián tài píng   shì shì fēn fān chén qiè hòu lái shēng guī   shí zhī pán jié
bié kāi jīng mǎng tái diàn 殿   dòng diāo fáng gāo zhì zhì fēn wáng zuò wáng chén   xuán liàn bīng xué
duò niú zhé quǎn piàn yán zhòng   tún fēng náng lóng zhān jiān   cāo dāo qīng chū
tài gōng liè fén yáng   shén miào zhōng nián píng zéi dāng shí yòng shuǐ 西 bīng   shǐ 使 qián xíng jiè
niàng chéng yāng huò zhēn cháo   shā wéi chéng jiàn jiāo shēn gōng nán biān nán   zhū jiāng 西 zhēng gōng yāo
láng shǔ   jié wēi guī nèi zhuāng yǔn kuí   míng sān jūn gǎo
yǎn zhōng chuàng zhēn   tōu ān xuán jiù guān wài xiǎo chuán fēng   ǎi cuì yíng nán míng
ěr lái sāng hǎi biàn   bèi gēn zhū wèi jǐn chú xìng liáng hái shì   cháo jiā móu lüè fēi shū
jīng yíng jiè qiáng fān   xīn kāi jiāng zài zhì jīn lǎo yóu néng shuō   shǒu shū gōng zhēn jìng
lǎo xiǎn shí zuò chéng   yào shǎn róng shuāng tóng shǐ   zhú bǐng cháng máo gōu
guò lǐng jié náo   jiǎ huán shēn qīng shì lián xiāo zhuó zhèn wàn míng   sàn shēn lín xiǎo
shé shén chóng guǐ zhù tāo nüè   fēi shí rén tóu rén xuè zhài qián duàn lín bēn   shī shì cuī qiān wàn chǐ
shān zhuó zuò xiāng   guǒ yòng niú mào shēng tiě shí jiāo xuán gēng xià chuí mén   léi hōng tiān líng
pān téng jiàn ér jìn   pāi shǒu mán niáng xiào tóu shí chóng wéi zuò kùn yòu jīng shí   zhuǎn fāng chóu liáng
zhī cún miè zǒng guān tiān   shǒu zhōng chéng xià xuán wàn lǐng fēng kāi jùn   zhāo xīng huì qiān nián
yán jiāng shǎo fēng chài   wēi yuǎn shè zhū miáo zhài kōng liú jiǎo wài kuò qīng gōng   dǎo rén jiān tiě wáng zuì
zhòng láo wèn zuì shī   fēi sān shī zhī chuán nài shēng huán   zhào shì zhōng shān shàng yǒu ér
méng jiǎo chēng shēng jiù   céng shì ān kūn jiù hūn gòu qiè dài āi   guī ēn yòu
wén jūn lìng jìng yāo huān   mǎn 滿 xián tián jiàn hái gòng fēn fēn chéng tiě   gēng wǎng wǎng yín pán
fēng jiāng zhū   cóng qián kāi tán tān chě shǒu jīn qián   shì chú yǒu shēn
shū liáng qín zéi ěr gōng   wáng huì chéng róng suǒ tóng jiàn tiān xīn jīn yàn luàn   zhàn chǎng xīn guǐ jǐn yīng xióng