上张仆射书

唐代 韩愈
九月一日,愈再拜:受牒之明日,在使院中,有小吏持院中故事节目十馀事来示愈。其中不可者,有自九月至明年二月之终,皆晨入夜归,非有疾病事故,辄不许出。当时以初受命,不敢言,古人有言曰:人各有能有不能。若此者,非愈之所能也。抑而行之,必发狂疾,上无以承事于公,忘其将所以报德者;下无以自立,丧失其所以为心。夫如是,则安得而不言? 凡执事之择于愈者,非为其能晨入夜归也,必将有以取之。苟有以取之,虽不晨入而夜归,其所取者犹在也。下之事上,不一其事;上之使下,不一其事。量力而仕之,度才而处之,其所不能,不强使为,是故为下者不获罪于上,为上者不得怨于下矣。孟子有云:今之诸侯无大相过者,以其皆“好臣其所教,而不好臣其所受教”,今之时,与孟子之时又加远矣,皆好其闻命而奔走者,不好其直己而行道者。闻命而奔走者,好利者也;直己而行道者,好义者也。未有好利而爱其君者,未有好义而忘其君者。今之王公大人,惟执事可以闻此言,惟愈于执事也可以此言进。愈蒙幸于执事,其所从旧矣。若宽假之,使不失其性,加待之,使足以为名,寅而入,尽辰而退;申而入,终酉而退,率以为常,亦不废事。天下之人闻执事之于愈如是也,必皆曰:执事之好士也如此,执事之待士以礼如此,执事之使人不枉其性而能有容如此,执事之欲成人之名如此,执事之厚于故旧如此。又将曰:韩愈之识其所依归也如此,韩愈之不谄屈于富贵之人如此,韩愈之贤能使其主待之以礼如此,则死于执事之门无悔也。若使随行而入,逐队而趋,言不敢尽其诚,道有所屈于己;天下之人闻执事之于愈如此,皆曰:执事之用韩愈,哀其穷,收之而已耳;韩愈之事执事,不以道,利之而已耳。苟如是,虽日受千金之赐,一歳九迁其官,感恩则有之矣,将以称于天下曰知己知己则未也。 伏惟哀其所不足,矜其愚,不录其罪,察其辞而垂仁采纳焉。愈恐惧再拜。
jiǔ yuè   zài bài   shòu dié zhī míng   zài shǐ 使 yuàn zhōng   yǒu xiǎo chí yuàn zhōng shì jié shí shì lái shì zhōng zhě   yǒu jiǔ yuè zhì míng nián èr yuè zhī zhōng   jiē chén guī   fēi yǒu bìng shì   zhé chū dāng shí chū shòu mìng   gǎn yán   rén yǒu yán yuē   rén yǒu néng yǒu néng ruò zhě   fēi zhī suǒ néng ér xíng zhī   kuáng   shàng chéng shì gōng   wàng jiāng suǒ bào zhě   xià   sàng shī suǒ wéi xīn shì   ān ér yán  
fán zhí shì zhī zhě   fēi wéi néng chén guī   jiāng yǒu zhī gǒu yǒu zhī   suī chén ér guī   suǒ zhě yóu zài xià zhī shì shàng   shì   shàng zhī shǐ 使 xià   shì liàng ér shì zhī   cái ér chù zhī   suǒ néng   jiāng shǐ 使 wèi   shì wéi xià zhě huò zuì shàng   wéi shàng zhě yuàn xià mèng yǒu yún   jīn zhī zhū hóu xiāng guò zhě   jiē   hǎo chén suǒ jiào   ér hǎo chén suǒ shòu jiào     ”, jīn zhī   shí mèng zhī shí yòu jiā   yuǎn jiē hǎo wén mìng ér   bēn zǒu zhě hǎo zhí ér háng dào zhě wén mìng   ér bēn zǒu zhě   hào zhě   zhí ér háng dào zhě hǎo zhě wèi yǒu   hào ér ài jūn zhě wèi yǒu hǎo ér wàng jūn   zhě jīn zhī wáng gōng rén   wéi zhí shì wén yán wéi zhí shì   yán jìn méng xìng zhí shì   使 suǒ cóng jiù   ruò kuān   jiǎ 使 zhī shǐ   shī xìng   jiā dài zhī 退   shǐ   wéi míng yín 退   ér jǐn   chén ér tuì shēn ér zhōng yǒu ér tuì shuài wéi cháng   fèi   shì tiān xià zhī rén wén zhí   shì zhī shì   jiē yuē zhí 使 shì zhī hǎo shì zhí shì zhī   dài shì zhí shì zhī   shǐ rén wǎng xìng ér néng yǒu róng   zhí shì zhī chéng rén zhī míng   zhí shì zhī hòu jiù yòu jiāng yuē   hán zhī shí 使 suǒ guī hán   zhī chǎn guì zhī rén 使 hán zhī xián   néng shǐ zhǔ   dài zhī   zhí shì zhī   mén huǐ ruò shǐ suí xíng ér   zhú duì   ér yán gǎn   jǐn chéng   dào yǒu suǒ   tiān xià zhī rén   wén zhí shì   zhī jiē yuē   zhí shì zhī yòng hán   āi qióng shōu zhī   ér ěr hán   zhī shì zhí shì dào zhī ér ěr
wéi āi suǒ   jīn   zuì   chá ér chuí rén cǎi yān kǒng zài bài