日食罪言

宋代 姚勉
皇帝十四载,新元纪嘉熙。 仲冬戊寅朔,午漏方中时。 朔风震丘壑,猛籁号枯枝。 黯如商雪天,四野昏垂垂。 昼炊烟始息,暝色来庭帷。 鸡登杙榤立,鸟急林梢栖。 颇讶南至后,晷度宜舒迟。 胡为景尚促,疾甚驹隙驰。 儿童忽走报,日壁无全规。 仓忙出仰视,如月初蛾眉。 金乌失焰彩,玉象潜光辉。 苍天玳瑁色,列宿争依稀。 老稚相喧呼,伐社沸鼓鼙。 不知何物怪,掩此清阳晖。 吾闻阴阳家,日月以历推。 日迟月行速,赢缩数不齐。 遇朔必会合,差忒无毫厘。 气盛或相掩,二曜斯一亏。 望日日掩月,阳感阴故衰。 朔日月掩日,阴盛阳乃微。 又闻玉川子,月蚀曾有诗。 谓此日月者,天眼生东西。 两眼不相攻,相食其说非。 食月乃蟆精,伊慼盖自贻。 吾观作诗人,志各有所之。 玉川特寓谏,假此为之辞。 日月有蟾乌,此事本怪奇。 况自食其光,安能走而飞。 书称辰弗集,天象昏且迷。 则知交相食,此说当勿疑。 思既得其说,伤心重嗟咨。 日为众阳宗,万象皆影随。 今者何不臧,阴精夺炎曦。 仰空不能救,涕泗纷交颐。 嗟嗟今之岁,天屡彰其威。 星文沓示变,雷震洊失宜。 越在夏五月,郁攸煽京畿。 六月既望后,月蚀主旱饥。 今兹复日食,灾异何繁滋。 天意不虚示,坐井聊管窥。 即天以论人,日君而月妃。 关雎哀窈窕,意在贤才思。 靡曼或盈前,必为物欲移。 今者日之蚀,或恐由宫闱。 然而吾君圣,未必耽燕私。 君象日而尊,臣象月而卑。 正心在朝廷,昭德可塞违。 国柄或窃弄,耳目相蔽欺。 今者日之食,亦恐由群儿。 然而吾君明,朝岂庸盲痴。 人主向明治,武力不可隳。 方今北有敌,负垒惊边陲。 战士怯不勇,塞马纷骄嘶。 今者日之食,或由边事危。 然而吾君武,安肯假彼资。 重念此三者,急务诚在兹。 万一或有是,是即变所基。 应天不以文,减撤徒儿嬉。 如人丧厥明,必求良药医。 一片葵藿心,只恐天未知。 何当排阊阖,碎首彤玉墀。 一篇痛哭策,历写心伤悲。 一者何所陈,无逸为元龟。 暗室屋漏中,肃如对神只。 愿为楚庄王,规谏从樊姬。 毋效汉成帝,温柔老昭仪。 天君必清彻,智烛光发挥。 如日丽中天,煌煌明作离。 二者何所陈,用贤登皋夔。 选众立一相,国论公主持。 乌台执白简,妙选刚正姿。 戚里勿柄授,貂璫毋印累。 朝廷豁氛翳,在位销脂韦。 末光依汉日,天子是倚毗。 三者何所陈,张皇吾六师。 击揖如逖辈,天宠畀节麾。 卖国若桧等,电扫无孑遗。 练军明赏罚,勇锐奔熊罴。 南越颈可缨,中行背必笞。 如日照霜雪,殄灭何难为。 凡此三说者,中心久思维。 明白可举行,匪曰徒费词。 能转乱为治,可回灾为厘。 不学后羿射,不效夸交追。 拜轮上扶桑,洗光出咸池。 苍生照共仰,九土光咸晞。 五色太平象,重晕中兴期。 昊穹耀华彩,万国长瞻依。
huáng shí zài   xīn yuán jiā  
zhòng dōng yín shuò   lòu fāng zhōng shí  
shuò fēng zhèn qiū   měng lài hào zhī  
àn shāng xuě tiān   hūn chuí chuí  
zhòu chuī yān shǐ   míng lái tíng wéi  
dēng jié   niǎo lín shāo  
nán zhì hòu   guǐ shū chí  
wéi jǐng shàng   shèn chí  
ér tóng zǒu bào   quán guī  
cāng máng chū yǎng shì   yuè chū é méi  
jīn shī yàn cǎi   xiàng qián guāng huī  
cāng tiān dài mào   liè 宿 zhēng  
lǎo zhì xiāng xuān   shè fèi  
zhī guài   yǎn qīng yáng huī  
wén yīn yáng jiā   yuè tuī  
chí yuè xíng   yíng suō shù  
shuò huì   chà háo  
shèng huò xiāng yǎn   èr yào kuī  
wàng yǎn yuè   yáng gǎn yīn shuāi  
shuò yuè yǎn   yīn shèng yáng nǎi wēi  
yòu wén chuān   yuè shí céng yǒu shī  
wèi yuè zhě   tiān yǎn shēng dōng 西  
liǎng yǎn xiāng gōng   xiāng shí shuō fēi  
shí yuè nǎi jīng   gài  
guān zuò shī rén   zhì yǒu suǒ zhī  
chuān jiàn   jiǎ wèi zhī  
yuè yǒu chán   shì běn guài  
kuàng shí guāng   ān néng zǒu ér fēi  
shū chēng chén   tiān xiàng hūn qiě  
zhī jiāo xiāng shí   shuō dāng  
shuō   shāng xīn zhòng jiē  
wèi zhòng yáng zōng   wàn xiàng jiē yǐng suí  
jīn zhě zāng   yīn jīng duó yán  
yǎng kōng néng jiù   fēn jiāo  
jiē jiē jīn zhī suì   tiān zhāng wēi  
xīng wén shì biàn   léi zhèn jiàn shī  
yuè zài xià yuè   yōu shān jīng  
liù yuè wàng hòu   yuè shí zhǔ hàn  
jīn shí   zāi fán  
tiān shì   zuò jǐng liáo guǎn kuī  
tiān lùn rén   jūn ér yuè fēi  
guān āi yǎo tiǎo   zài xián cái  
màn huò yíng qián   wèi  
jīn zhě zhī shí   huò kǒng yóu gōng wéi  
rán ér jūn shèng   wèi dān yàn  
jūn xiàng ér zūn   chén xiàng yuè ér bēi  
zhèng xīn zài cháo tíng   zhāo sài wéi  
guó bǐng huò qiè nòng   ěr xiāng  
jīn zhě zhī shí   kǒng yóu qún ér  
rán ér jūn míng   cháo yōng máng chī  
rén zhǔ xiàng míng zhì   huī  
fāng jīn běi yǒu   lěi jīng biān chuí  
zhàn shì qiè yǒng   sāi fēn jiāo  
jīn zhě zhī shí   huò yóu biān shì wēi  
rán ér jūn   ān kěn jiǎ  
zhòng niàn sān zhě   chéng zài  
wàn huò yǒu shì   shì biàn suǒ  
yìng tiān wén   jiǎn chè ér  
rén sàng jué míng   qiú liáng yào  
piàn kuí huò xīn   zhǐ kǒng tiān wèi zhī  
dāng pái chāng   suì shǒu tóng chí  
piān tòng   xiě xīn shāng bēi  
zhě suǒ chén   wèi yuán guī  
àn shì lòu zhōng   duì shén zhǐ  
yuàn wèi chǔ zhuāng wáng   guī jiàn cóng fán  
xiào hàn chéng   wēn róu lǎo zhāo  
tiān jūn qīng chè   zhì zhú guāng huī  
zhōng tiān   huáng huáng míng zuò  
èr zhě suǒ chén   yòng xián dēng gāo kuí  
xuǎn zhòng xiāng   guó lùn gōng zhǔ chí  
tái zhí bái jiǎn   miào xuǎn gāng zhèng 姿  
bǐng shòu   diāo dāng yìn lèi  
cháo tíng huō fēn   zài wèi xiāo zhī wéi  
guāng hàn   tiān shì  
sān zhě suǒ chén   zhāng huáng liù shī  
bèi   tiān chǒng jié huī  
mài guó ruò guì děng   diàn sǎo jié  
liàn jūn míng shǎng   yǒng ruì bēn xióng  
nán yuè jǐng yīng   zhōng háng bèi chī  
zhào shuāng xuě   tiǎn miè nán wéi  
fán sān shuō zhě   zhōng xīn jiǔ wéi  
míng bai xíng   fěi yuē fèi  
néng zhuǎn luàn wèi zhì   huí zāi wèi  
xué hòu 羿 shè   xiào kuā jiāo zhuī  
bài lún shàng sāng   guāng chū xián chí  
cāng shēng zhào gòng yǎng   jiǔ guāng xián  
tài píng xiàng   zhòng yūn zhōng xīng  
hào qióng yào 耀 huá cǎi   wàn guó zhǎng zhān