日食罪言

宋代 姚勉
皇帝十四載,新元紀嘉熙。 仲冬戊寅朔,午漏方中時。 朔風震丘壑,猛籟號枯枝。 黯如商雪天,四野昏垂垂。 晝炊煙始息,暝色來庭帷。 雞登杙榤立,鳥急林梢棲。 頗訝南至後,晷度宜舒遲。 胡為景尚促,疾甚駒隙馳。 兒童忽走報,日壁無全規。 倉忙出仰視,如月初蛾眉。 金烏失焰彩,玉象潛光輝。 蒼天玳瑁色,列宿爭依稀。 老稚相喧呼,伐社沸鼓鼙。 不知何物怪,掩此清陽暉。 吾聞陰陽家,日月以歷推。 日遲月行速,贏縮數不齊。 遇朔必會合,差忒無毫釐。 氣盛或相掩,二曜斯一虧。 望日日掩月,陽感陰故衰。 朔日月掩日,陰盛陽乃微。 又聞玉川子,月蝕曾有詩。 謂此日月者,天眼生東西。 兩眼不相攻,相食其說非。 食月乃蟆精,伊慼蓋自貽。 吾觀作詩人,志各有所之。 玉川特寓諫,假此為之辭。 日月有蟾烏,此事本怪奇。 況自食其光,安能走而飛。 書稱辰弗集,天象昏且迷。 則知交相食,此說當勿疑。 思既得其說,傷心重嗟咨。 日為眾陽宗,萬象皆影隨。 今者何不臧,陰精奪炎曦。 仰空不能救,涕泗紛交頤。 嗟嗟今之歲,天屢彰其威。 星文沓示變,雷震洊失宜。 越在夏五月,郁攸煽京畿。 六月既望後,月蝕主旱飢。 今茲復日食,災異何繁滋。 天意不虛示,坐井聊管窺。 即天以論人,日君而月妃。 關雎哀窈窕,意在賢才思。 靡曼或盈前,必為物慾移。 今者日之蝕,或恐由宮闈。 然而吾君聖,未必耽燕私。 君象日而尊,臣象月而卑。 正心在朝廷,昭德可塞違。 國柄或竊弄,耳目相蔽欺。 今者日之食,亦恐由群兒。 然而吾君明,朝豈庸盲痴。 人主向明治,武力不可隳。 方今北有敵,負壘驚邊陲。 戰士怯不勇,塞馬紛驕嘶。 今者日之食,或由邊事危。 然而吾君武,安肯假彼資。 重念此三者,急務誠在茲。 萬一或有是,是即變所基。 應天不以文,減撤徒兒嬉。 如人喪厥明,必求良藥醫。 一片葵藿心,只恐天未知。 何當排閶闔,碎首彤玉墀。 一篇痛哭策,歷寫心傷悲。 一者何所陳,無逸為元龜。 暗室屋漏中,肅如對神只。 願為楚莊王,規諫從樊姬。 毋效漢成帝,溫柔老昭儀。 天君必清徹,智燭光發揮。 如日麗中天,煌煌明作離。 二者何所陳,用賢登皋夔。 選眾立一相,國論公主持。 烏台執白簡,妙選剛正姿。 戚里勿柄授,貂璫毋印累。 朝廷豁氛翳,在位銷脂韋。 末光依漢日,天子是倚毗。 三者何所陳,張皇吾六師。 擊揖如逖輩,天寵畀節麾。 賣國若檜等,電掃無孑遺。 練軍明賞罰,勇銳奔熊羆。 南越頸可纓,中行背必笞。 如日照霜雪,殄滅何難為。 凡此三說者,中心久思維。 明白可舉行,匪曰徒費詞。 能轉亂為治,可回災為厘。 不學后羿射,不效夸交追。 拜輪上扶桑,洗光出咸池。 蒼生照共仰,九土光咸晞。 五色太平象,重暈中興期。 昊穹耀華彩,萬國長瞻依。
huáng shí zài   xīn yuán jiā  
zhòng dōng yín shuò   lòu fāng zhōng shí  
shuò fēng zhèn qiū   měng lài hào zhī  
àn shāng xuě tiān   hūn chuí chuí  
zhòu chuī yān shǐ   míng lái tíng wéi  
dēng jié   niǎo lín shāo  
nán zhì hòu   guǐ shū chí  
wéi jǐng shàng   shèn chí  
ér tóng zǒu bào   quán guī  
cāng máng chū yǎng shì   yuè chū é méi  
jīn shī yàn cǎi   xiàng qián guāng huī  
cāng tiān dài mào   liè 宿 zhēng  
lǎo zhì xiāng xuān   shè fèi  
zhī guài   yǎn qīng yáng huī  
wén yīn yáng jiā   yuè tuī  
chí yuè xíng   yíng suō shù  
shuò huì   chà háo  
shèng huò xiāng yǎn   èr yào kuī  
wàng yǎn yuè   yáng gǎn yīn shuāi  
shuò yuè yǎn   yīn shèng yáng nǎi wēi  
yòu wén chuān   yuè shí céng yǒu shī  
wèi yuè zhě   tiān yǎn shēng dōng 西  
liǎng yǎn xiāng gōng   xiāng shí shuō fēi  
shí yuè nǎi jīng   gài  
guān zuò shī rén   zhì yǒu suǒ zhī  
chuān jiàn   jiǎ wèi zhī  
yuè yǒu chán   shì běn guài  
kuàng shí guāng   ān néng zǒu ér fēi  
shū chēng chén   tiān xiàng hūn qiě  
zhī jiāo xiāng shí   shuō dāng  
shuō   shāng xīn zhòng jiē  
wèi zhòng yáng zōng   wàn xiàng jiē yǐng suí  
jīn zhě zāng   yīn jīng duó yán  
yǎng kōng néng jiù   fēn jiāo  
jiē jiē jīn zhī suì   tiān zhāng wēi  
xīng wén shì biàn   léi zhèn jiàn shī  
yuè zài xià yuè   yōu shān jīng  
liù yuè wàng hòu   yuè shí zhǔ hàn  
jīn shí   zāi fán  
tiān shì   zuò jǐng liáo guǎn kuī  
tiān lùn rén   jūn ér yuè fēi  
guān āi yǎo tiǎo   zài xián cái  
màn huò yíng qián   wèi  
jīn zhě zhī shí   huò kǒng yóu gōng wéi  
rán ér jūn shèng   wèi dān yàn  
jūn xiàng ér zūn   chén xiàng yuè ér bēi  
zhèng xīn zài cháo tíng   zhāo sài wéi  
guó bǐng huò qiè nòng   ěr xiāng  
jīn zhě zhī shí   kǒng yóu qún ér  
rán ér jūn míng   cháo yōng máng chī  
rén zhǔ xiàng míng zhì   huī  
fāng jīn běi yǒu   lěi jīng biān chuí  
zhàn shì qiè yǒng   sāi fēn jiāo  
jīn zhě zhī shí   huò yóu biān shì wēi  
rán ér jūn   ān kěn jiǎ  
zhòng niàn sān zhě   chéng zài  
wàn huò yǒu shì   shì biàn suǒ  
yìng tiān wén   jiǎn chè ér  
rén sàng jué míng   qiú liáng yào  
piàn kuí huò xīn   zhǐ kǒng tiān wèi zhī  
dāng pái chāng   suì shǒu tóng chí  
piān tòng   xiě xīn shāng bēi  
zhě suǒ chén   wèi yuán guī  
àn shì lòu zhōng   duì shén zhǐ  
yuàn wèi chǔ zhuāng wáng   guī jiàn cóng fán  
xiào hàn chéng   wēn róu lǎo zhāo  
tiān jūn qīng chè   zhì zhú guāng huī  
zhōng tiān   huáng huáng míng zuò  
èr zhě suǒ chén   yòng xián dēng gāo kuí  
xuǎn zhòng xiāng   guó lùn gōng zhǔ chí  
tái zhí bái jiǎn   miào xuǎn gāng zhèng 姿  
bǐng shòu   diāo dāng yìn lèi  
cháo tíng huō fēn   zài wèi xiāo zhī wéi  
guāng hàn   tiān shì  
sān zhě suǒ chén   zhāng huáng liù shī  
bèi   tiān chǒng jié huī  
mài guó ruò guì děng   diàn sǎo jié  
liàn jūn míng shǎng   yǒng ruì bēn xióng  
nán yuè jǐng yīng   zhōng háng bèi chī  
zhào shuāng xuě   tiǎn miè nán wéi  
fán sān shuō zhě   zhōng xīn jiǔ wéi  
míng bai xíng   fěi yuē fèi  
néng zhuǎn luàn wèi zhì   huí zāi wèi  
xué hòu 羿 shè   xiào kuā jiāo zhuī  
bài lún shàng sāng   guāng chū xián chí  
cāng shēng zhào gòng yǎng   jiǔ guāng xián  
tài píng xiàng   zhòng yūn zhōng xīng  
hào qióng yào 耀 huá cǎi   wàn guó zhǎng zhān