人之初

宋代 王应麟
人之初,性本善。 性相近,习相远。 苟不教,性乃迁。 教之道,贵以专。 子不学,非所宜。 幼不学,老何为。 玉不琢,不成器。 人不学,不知义。
rén zhī chū   xìng běn shàn  
xìng xiāng jìn   xiāng yuǎn  
gǒu jiào   xìng nǎi qiān  
jiào zhī dào   guì zhuān  
zi xué   fēi suǒ  
yòu xué   lǎo wéi  
zhuó   chéng  
rén xué   zhī  

注释

  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 初:&lt
  • /span&gt
  • 开始,开头。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 性:&lt
  • /span&gt
  • 性格,本性。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 习:&lt
  • /span&gt
  • 习惯,习性。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 苟:&lt
  • /span&gt
  • 如果
  • 假使。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 教:&lt
  • /span&gt
  • 教育,指导。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 迁:&lt
  • /span&gt
  • 改变。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 专:&lt
  • /span&gt
  • 专心致志。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 宜:&lt
  • /span&gt
  • 合适,应该。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 幼:&lt
  • /span&gt
  • 年幼,小时候。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 琢:&lt
  • /span&gt
  • 雕琢。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 器:&lt
  • /span&gt
  • 器物,这里指成才。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 义:&lt
  • /span&gt
  • 古同“仪”。公正合宜的道理或举动。

译文

人出生之初,禀性本身都是善良的。

天性也都相差不多,只是后天所处的环境不同和所受教育不同,彼此的习性才形成了巨大的差别。

如果从小不好好教育,善良的本性就会发生改变。

为了使人不变坏,最重要的方法就是要专心一致地去教育孩子。

小孩子不肯好好学习,是很不应该的。

人小的时候不好好学习,到老的时候既不懂做人的道理,又无知识,那么到老的时候都很难有所作为的。

玉不打磨雕刻,不会成为精美的器物。

人若是不学习,就不懂得礼仪,不能成才。