人之初

宋代 王應麟
人之初,性本善。 性相近,習相遠。 苟不教,性乃遷。 教之道,貴以專。 子不學,非所宜。 幼不學,老何為。 玉不琢,不成器。 人不學,不知義。
rén 人 zhī 之 chū 初   , xìng 性 běn 本 shàn 善   。
xìng 性 xiāng 相 jìn 近   , xí 習 xiāng 相 yuǎn 遠   。
gǒu 苟 bù 不 jiào 教   , xìng 性 nǎi 乃 qiān 遷   。
jiào 教 zhī 之 dào 道   , guì 貴 yǐ 以 zhuān 專   。
zi 子 bù 不 xué 學   , fēi 非 suǒ 所 yí 宜   。
yòu 幼 bù 不 xué 學   , lǎo 老 hé 何 wéi 為   。
yù 玉 bù 不 zhuó 琢   , bù 不 chéng 成 qì 器   。
rén 人 bù 不 xué 學   , bù 不 zhī 知 yì 義   。

注釋

  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 初:&lt
  • /span&gt
  • 開始,開頭。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 性:&lt
  • /span&gt
  • 性格,本性。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 習:&lt
  • /span&gt
  • 習慣,習性。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 苟:&lt
  • /span&gt
  • 如果
  • 假使。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 教:&lt
  • /span&gt
  • 教育,指導。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 遷:&lt
  • /span&gt
  • 改變。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 專:&lt
  • /span&gt
  • 專心致志。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 宜:&lt
  • /span&gt
  • 合適,應該。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 幼:&lt
  • /span&gt
  • 年幼,小時候。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 琢:&lt
  • /span&gt
  • 雕琢。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 器:&lt
  • /span&gt
  • 器物,這裡指成才。
  • &lt
  • span class=&quot
  • zhu_sp&quot
  • &gt
  • 義:&lt
  • /span&gt
  • 古同「儀」。公正合宜的道理或舉動。

譯文

人出生之初,稟性本身都是善良的。

天性也都相差不多,只是後天所處的環境不同和所受教育不同,彼此的習性才形成了巨大的差別。

如果從小不好好教育,善良的本性就會發生改變。

為了使人不變壞,最重要的方法就是要專心一致地去教育孩子。

小孩子不肯好好學習,是很不應該的。

人小的時候不好好學習,到老的時候既不懂做人的道理,又無知識,那麼到老的時候都很難有所作為的。

玉不打磨雕刻,不會成為精美的器物。

人若是不學習,就不懂得禮儀,不能成才。