秋水阁记

清代 钱谦益
阁于山与湖之间,山围如屏,湖绕如带,山与湖交相袭也。虞山,嶞山也。蜿蜒西属,至是则如密如防,环拱而不忍去。西湖连延数里,缭如周墙。湖之为陂为寖 者,弥望如江流。山与湖之形,经斯地也,若胥变焉。阁屹起平田之中,无垣屋之蔽,无藩离之限,背负云气,胸荡烟水,阴阳晦明,开敛变怪,皆不得遁去豪末。 阁既成,主人与客,登而乐之,谋所以名其阁者。 主人复于客曰:“客亦知河伯之自多于水乎?今吾与子亦犹是也。尝试与子直前楹而望,阳山箭缺,累如重甗。吴王拜郊之 台,已为黍离荆棘矣。逦迤而西,江上诸山,参错如眉黛,吴海国、康蕲国之壁垒,亦已荡为江流矣。下上千百年,英雄战争割据,杳然不可以复迹,而况于斯阁 欤?又况于吾与子以眇然之躯,寄于斯阁者欤?吾与子登斯阁也,欣然骋望,举酒相属,已不免哑然自笑,而何怪于人世之还而相笑与?” 客曰:“不然。于天地之间有山与湖,于山与湖之间有斯阁,于斯阁之中有吾与子。吾与子相与晞朝阳而浴夕月,钓清流而弋高风,其视人世之区区以井蛙相跨峙而以腐鼠相吓也为何如哉?吾闻之,万物莫不然,莫不非。因其所非而非之,是以小河伯而大海若,少仲尼而轻伯夷,因其所然而然之,则夫夔蚿之相怜,鯈鱼之出游,皆动乎天机而无所待也。吾与子之相乐也,人世之相笑也,皆彼是之两行也,而又何间焉?” 主人曰:“善哉!吾不能辩也。”姑以秋水名阁,而书之以为记。崇祯四年三月初五日。
shān zhī jiān   shān wéi píng   rào dài   shān jiāo xiāng shān   duò shān wān yán 西 shǔ   zhì shì fáng   huán gǒng ér rěn 西 lián yán shù   liáo zhōu qiáng zhī wèi bēi wèi jìn zhě   wàng jiāng liú shān zhī xíng   jīng   ruò biàn yān píng tián zhī zhōng   yuán zhī   fān zhī xiàn   bēi yún   xiōng dàng yān shuǐ   yīn yáng huì míng   kāi liǎn biàn guài   jiē dùn háo
chéng   zhǔ rén   dēng ér zhī   móu suǒ míng zhě
zhǔ rén yuē     :“ zhī zhī duō shuǐ   jīn zi yóu shì cháng shì zi zhí qián yíng   ér wàng yáng   shān jiàn quē lèi zhòng yǎn wáng   bài jiāo zhī tái wèi shǔ jīng 西   ér   jiāng shàng zhū   shān cēn cuò méi dài hǎi   guó kāng guó zhī lěi dàng wèi   jiāng liú xià shàng   qiān bǎi nián yīng xióng zhàn   zhēng yǎo rán   ér kuàng   yòu kuàng   zi miǎo rán zhī     zhě   zi dēng   xīn rán chěng wàng jiǔ xiāng zhǔ    
yuē     :“ rán tiān zhī jiān yǒu shān   shān zhī jiān yǒu   zhī zhōng yǒu zi zi xiāng zhāo yáng ér   yuè diào qīng liú   ér gāo fēng shì rén shì zhī jǐng xiāng kuà zhì ér shǔ xiāng xià   wèi   zāi wén   zhī wàn rán fēi   yīn suǒ fēi ér fēi zhī   shì xiǎo ér   hǎi ruò shǎo zhòng ér   qīng yīn suǒ   rán ér rán zhī   kuí xián zhī xiāng lián tiáo zhī chū yóu jiē dòng tiān   ér suǒ dài   zi zhī xiāng   rén shì zhī    
zhǔ rén yuē     :“ shàn   zāi néng biàn   。” qiū shuǐ   míng ér shū zhī wéi chóng zhēn nián sān yuè chū