秋水閣記

清代 錢謙益
閣于山與湖之間,山圍如屏,湖繞如帶,山與湖交相襲也。虞山,嶞山也。蜿蜒西屬,至是則如密如防,環拱而不忍去。西湖連延數里,繚如周牆。湖之為陂為寖 者,彌望如江流。山與湖之形,經斯地也,若胥變焉。閣屹起平田之中,無垣屋之蔽,無藩離之限,背負雲氣,胸盪煙水,陰陽晦明,開斂變怪,皆不得遁去豪末。 閣既成,主人與客,登而樂之,謀所以名其閣者。 主人復於客曰:「客亦知河伯之自多於水乎?今吾與子亦猶是也。嘗試與子直前楹而望,陽山箭缺,累如重甗。吳王拜郊之 台,已為黍離荊棘矣。邐迤而西,江上諸山,參錯如眉黛,吳海國、康蘄國之壁壘,亦已盪為江流矣。下上千百年,英雄戰爭割據,杳然不可以復跡,而況於斯閣 歟?又況於吾與子以眇然之軀,寄於斯閣者歟?吾與子登斯閣也,欣然騁望,舉酒相屬,已不免啞然自笑,而何怪於人世之還而相笑與?」 客曰:「不然。於天地之間有山與湖,于山與湖之間有斯閣,於斯閣之中有吾與子。吾與子相與晞朝陽而浴夕月,釣清流而弋高風,其視人世之區區以井蛙相跨峙而以腐鼠相嚇也為何如哉?吾聞之,萬物莫不然,莫不非。因其所非而非之,是以小河伯而大海若,少仲尼而輕伯夷,因其所然而然之,則夫夔蚿之相憐,鯈魚之出遊,皆動乎天機而無所待也。吾與子之相樂也,人世之相笑也,皆彼是之兩行也,而又何間焉?」 主人曰:「善哉!吾不能辯也。」姑以秋水名閣,而書之以為記。崇禎四年三月初五日。
shān zhī jiān   shān wéi píng   rào dài   shān jiāo xiāng shān   duò shān wān yán 西 shǔ   zhì shì fáng   huán gǒng ér rěn 西 lián yán shù   liáo zhōu qiáng zhī wèi bēi wèi jìn zhě   wàng jiāng liú shān zhī xíng   jīng   ruò biàn yān píng tián zhī zhōng   yuán zhī   fān zhī xiàn   bēi yún   xiōng dàng yān shuǐ   yīn yáng huì míng   kāi liǎn biàn guài   jiē dùn háo
chéng   zhǔ rén   dēng ér zhī   móu suǒ míng zhě
zhǔ rén yuē     :「 zhī zhī duō shuǐ   jīn zi yóu shì cháng shì zi zhí qián yíng   ér wàng yáng   shān jiàn quē lèi zhòng yǎn wáng   bài jiāo zhī tái wèi shǔ jīng 西   ér   jiāng shàng zhū   shān cēn cuò méi dài hǎi   guó kāng guó zhī lěi dàng wèi   jiāng liú xià shàng   qiān bǎi nián yīng xióng zhàn   zhēng yǎo rán   ér kuàng   yòu kuàng   zi miǎo rán zhī     zhě   zi dēng   xīn rán chěng wàng jiǔ xiāng zhǔ    
yuē     :「 rán tiān zhī jiān yǒu shān   shān zhī jiān yǒu   zhī zhōng yǒu zi zi xiāng zhāo yáng ér   yuè diào qīng liú   ér gāo fēng shì rén shì zhī jǐng xiāng kuà zhì ér shǔ xiāng xià   wèi   zāi wén   zhī wàn rán fēi   yīn suǒ fēi ér fēi zhī   shì xiǎo ér   hǎi ruò shǎo zhòng ér   qīng yīn suǒ   rán ér rán zhī   kuí xián zhī xiāng lián tiáo zhī chū yóu jiē dòng tiān   ér suǒ dài   zi zhī xiāng   rén shì zhī    
zhǔ rén yuē     :「 shàn   zāi néng biàn   。」 qiū shuǐ   míng ér shū zhī wéi chóng zhēn nián sān yuè chū