起伏龙行(并叙)

宋代 苏轼
徐州城东二十里,有石潭。 父老云与泗水通,增损清浊,相应不差,时有河鱼出焉。 元丰元年春旱,或云置虎头潭中可以致雷雨,用其说,作《起伏龙行》一首。 何年白竹千钧弩,射杀南山雪毛虎。 至今颅骨带霜牙,尚作四海毛虫祖。 东方久旱千里赤,三月行人口生土。 碧潭近在古城东,神物所蟠谁敢侮。 上欹苍石拥岩窦,下应清河通水府。 眼光作电走金蛇,鼻息为云擢烟缕。 当年负图传帝命,左右羲轩诏神禹。 尔来怀宝但贪眠,满腹雷霆喑不吐。 赤龙白虎战明日,(是月丙辰,明日庚寅。 )倒卷黄河作飞雨。 嗟吾岂乐斗两雄,有事径须烦一怒。
xú 徐 zhōu 州 chéng 城 dōng 东 èr 二 shí 十 lǐ 里   , yǒu 有 shí 石 tán 潭   。
fù 父 lǎo 老 yún 云 yǔ 与 sì 泗 shuǐ 水 tōng 通   , zēng 增 sǔn 损 qīng 清 zhuó 浊   , xiāng 相 yìng 应 bù 不 chà 差   , shí 时 yǒu 有 hé 河 yú 鱼 chū 出 yān 焉   。
yuán 元 fēng 丰 yuán 元 nián 年 chūn 春 hàn 旱   , huò 或 yún 云 zhì 置 hǔ 虎 tóu 头 tán 潭 zhōng 中 kě 可 yǐ 以 zhì 致 léi 雷 yǔ 雨   , yòng 用 qí 其 shuō 说   , zuò 作 qǐ 《 fú 起 lóng 伏 xíng 龙 yī 行 shǒu 》   一   首   。
hé 何 nián 年 bái 白 zhú 竹 qiān 千 jūn 钧 nǔ 弩   , shè 射 shā 杀 nán 南 shān 山 xuě 雪 máo 毛 hǔ 虎   。
zhì 至 jīn 今 lú 颅 gǔ 骨 dài 带 shuāng 霜 yá 牙   , shàng 尚 zuò 作 sì 四 hǎi 海 máo 毛 chóng 虫 zǔ 祖   。
dōng 东 fāng 方 jiǔ 久 hàn 旱 qiān 千 lǐ 里 chì 赤   , sān 三 yuè 月 xíng 行 rén 人 kǒu 口 shēng 生 tǔ 土   。
bì 碧 tán 潭 jìn 近 zài 在 gǔ 古 chéng 城 dōng 东   , shén 神 wù 物 suǒ 所 pán 蟠 shuí 谁 gǎn 敢 wǔ 侮   。
shàng 上 yī 欹 cāng 苍 shí 石 yōng 拥 yán 岩 dòu 窦   , xià 下 yīng 应 qīng 清 hé 河 tōng 通 shuǐ 水 fǔ 府   。
yǎn 眼 guāng 光 zuò 作 diàn 电 zǒu 走 jīn 金 shé 蛇   , bí 鼻 xī 息 wèi 为 yún 云 zhuó 擢 yān 烟 lǚ 缕   。
dāng 当 nián 年 fù 负 tú 图 chuán 传 dì 帝 mìng 命   , zuǒ 左 yòu 右 xī 羲 xuān 轩 zhào 诏 shén 神 yǔ 禹   。
ěr 尔 lái 来 huái 怀 bǎo 宝 dàn 但 tān 贪 mián 眠   , mǎn 满 fù 腹 léi 雷 tíng 霆 yīn 喑 bù 不 tǔ 吐   。
chì 赤 lóng 龙 bái 白 hǔ 虎 zhàn 战 míng 明 rì 日   ,   ( shì 是 yuè 月 bǐng 丙 chén 辰   , míng 明 rì 日 gēng 庚 yín 寅   。
  ) dào 倒 juǎn 卷 huáng 黄 hé 河 zuò 作 fēi 飞 yǔ 雨   。
jiē 嗟 wú 吾 qǐ 岂 lè 乐 dòu 斗 liǎng 两 xióng 雄   , yǒu 有 shì 事 jìng 径 xū 须 fán 烦 yī 一 nù 怒   。