明司天汤若望日晷歌

唐代 全祖望
测天量日真古学,九章五曹远可寻。姬公商高志成法,坠绪茫茫胡陆沉。 自从鲜于洛下后,累朝聚讼成商参。春秋三十六日食,卫朴沈括谬扯挦。 岂期礼失求之野,欧罗巴洲有遗音。明初兼采三历说,疏通早已开蹄涔。 吾闻五洲之说颇荒诞,芋区瓜畴界莫侵。亚细亚洲居第一,神州赤县细弗任。 渊原将无出驺衍,存而不论戒狂淫。何物邪酥老教长,西行夸大传天心。 观光厥有大里利,庞熊毕艾龙邓俱同岑。九万里馀来上国,星官角艺俯首空沉吟。 泰西绝学乃骤贵,直上灵台罔不钦。就中大臣徐与李,心醉谓足空古今。 司天大监汤匦使,日晷精妙泯差参。想当制器尚象时,不传秘术宝南金。 天子临轩百僚集,敬授特敕夸思深。为忆利生初戾止,一枝托迹拟微禽。 香山旅舍听夜雨,北平墓树泣秋霖。如何所学顿昌大,不胫而走且骎骎。 谁识周髀旧经在,蛛丝马线待神针。汶阳之田本吾土,广陵之散非亡琴。 坐教唐子窜大宗,重黎有知定弗歆。峨我南雷子黄子,九流兼综振百瘖。 古松流水算簌簌,乃悟北鲊即南䰼。可惜唐邢诸先辈,扶中抑西力不禁。 容圆测圆割圆历历在,底须三角八线矩度别自卑釜鬵。 贯穿微言得缘起,有如皎日出层阴。吴王梅氏嗣之出,廓清之功良有壬。 始知中原才不乏,爝火之光都归我照临。昨过南雷搜故物,片石督见委书林。 依然二十八宿扪可拾,四游九道昭森森。大荒有此亦奇儿,摩挲置我堂之襟。
tiān liàng zhēn xué   jiǔ zhāng cáo yuǎn xún gōng shāng gāo zhì chéng   zhuì máng máng chén
cóng xiān luò xià hòu   lèi cháo sòng chéng shāng shēn chūn qiū sān shí liù shí   wèi shěn kuò miù chě xián
shī qiú zhī   ōu luó zhōu yǒu yīn míng chū jiān cǎi sān shuō   shū tōng zǎo kāi cén
wén zhōu zhī shuō huāng dàn   guā chóu jiè qīn zhōu   shén zhōu chì xiàn rèn
yuān yuán jiāng chū zōu yǎn   cún ér lùn jiè kuáng yín xié lǎo jiào zhǎng   西 xíng kuā chuán tiān xīn
guān guāng jué yǒu   páng xióng ài lóng dèng tóng cén jiǔ wàn lái shàng guó   xīng guān jiǎo shǒu kōng chén yín
tài 西 jué xué nǎi zhòu guì   zhí shàng líng tái wǎng qīn jiù zhōng chén   xīn zuì wèi kōng jīn
tiān jiān tāng guǐ shǐ 使   guǐ jīng miào mǐn chà cān xiǎng dāng zhì shàng xiàng shí   chuán shù bǎo nán jīn
tiān lín xuān bǎi liáo   jìng shòu chì kuā shēn wèi shēng chū zhǐ   zhī tuō wēi qín
xiāng shān shè tīng   běi píng shù qiū lín suǒ xué dùn chāng   jìng ér zǒu qiě qīn qīn
shuí shí zhōu jiù jīng zài   zhū xiàn 线 dài shén zhēn wèn yáng zhī tián běn   guǎng 广 líng zhī sàn fēi wáng qín
zuò jiào táng cuàn zōng   chóng yǒu zhī dìng xīn é nán léi zi huáng zi   jiǔ liú jiān zōng zhèn bǎi yīn
sōng liú shuǐ suàn   nǎi běi zhǎ nán qín táng xíng zhū xiān bèi   zhōng 西 jīn
róng yuán yuán yuán zài   sān jiǎo xiàn 线 bié bēi qín
guàn chuān 穿 wēi yán yuán   yǒu jiǎo chū céng yīn wáng méi shì zhī chū   kuò qīng zhī gōng liáng yǒu rén
shǐ zhī zhōng yuán cái   jué huǒ zhī guāng dōu guī zhào lín zuó guò nán léi sōu   piàn shí jiàn wěi shū lín
rán èr shí xiù 宿 mén shí   yóu jiǔ dào zhāo sēn sēn huāng yǒu ér   zhì táng zhī jīn