明司天湯若望日晷歌

唐代 全祖望
測天量日真古學,九章五曹遠可尋。姬公商高志成法,墜緒茫茫胡陸沉。 自從鮮于洛下後,累朝聚訟成商參。春秋三十六日食,衛朴沈括謬扯撏。 豈期禮失求之野,歐羅巴洲有遺音。明初兼采三歷說,疏通早已開蹄涔。 吾聞五洲之說頗荒誕,芋區瓜疇界莫侵。亞細亞洲居第一,神州赤縣細弗任。 淵原將無出騶衍,存而不論戒狂淫。何物邪酥老教長,西行誇大傳天心。 觀光厥有大里利,龐熊畢艾龍鄧俱同岑。九萬里餘來上國,星官角藝俯首空沉吟。 泰西絕學乃驟貴,直上靈台罔不欽。就中大臣徐與李,心醉謂足空古今。 司天大監湯匭使,日晷精妙泯差參。想當制器尚象時,不傳秘術寶南金。 天子臨軒百僚集,敬授特敕夸思深。為憶利生初戾止,一枝托跡擬微禽。 香山旅舍聽夜雨,北平墓樹泣秋霖。如何所學頓昌大,不脛而走且駸駸。 誰識周髀舊經在,蛛絲馬線待神針。汶陽之田本吾土,廣陵之散非亡琴。 坐教唐子竄大宗,重黎有知定弗歆。峨我南雷子黃子,九流兼綜振百瘖。 古松流水算簌簌,乃悟北鮓即南䰼。可惜唐邢諸先輩,扶中抑西力不禁。 容圓測圓割圓歷歷在,底須三角八線矩度別自卑釜鬵。 貫穿微言得緣起,有如皎日出層陰。吳王梅氏嗣之出,廓清之功良有壬。 始知中原才不乏,爝火之光都歸我照臨。昨過南雷搜故物,片石督見委書林。 依然二十八宿捫可拾,四游九道昭森森。大荒有此亦奇兒,摩挲置我堂之襟。
tiān liàng zhēn xué   jiǔ zhāng cáo yuǎn xún gōng shāng gāo zhì chéng   zhuì máng máng chén
cóng xiān luò xià hòu   lèi cháo sòng chéng shāng shēn chūn qiū sān shí liù shí   wèi shěn kuò miù chě xián
shī qiú zhī   ōu luó zhōu yǒu yīn míng chū jiān cǎi sān shuō   shū tōng zǎo kāi cén
wén zhōu zhī shuō huāng dàn   guā chóu jiè qīn zhōu   shén zhōu chì xiàn rèn
yuān yuán jiāng chū zōu yǎn   cún ér lùn jiè kuáng yín xié lǎo jiào zhǎng   西 xíng kuā chuán tiān xīn
guān guāng jué yǒu   páng xióng ài lóng dèng tóng cén jiǔ wàn lái shàng guó   xīng guān jiǎo shǒu kōng chén yín
tài 西 jué xué nǎi zhòu guì   zhí shàng líng tái wǎng qīn jiù zhōng chén   xīn zuì wèi kōng jīn
tiān jiān tāng guǐ shǐ 使   guǐ jīng miào mǐn chà cān xiǎng dāng zhì shàng xiàng shí   chuán shù bǎo nán jīn
tiān lín xuān bǎi liáo   jìng shòu chì kuā shēn wèi shēng chū zhǐ   zhī tuō wēi qín
xiāng shān shè tīng   běi píng shù qiū lín suǒ xué dùn chāng   jìng ér zǒu qiě qīn qīn
shuí shí zhōu jiù jīng zài   zhū xiàn dài shén zhēn wèn yáng zhī tián běn   guǎng líng zhī sàn fēi wáng qín
zuò jiào táng cuàn zōng   chóng yǒu zhī dìng xīn é nán léi zi huáng zi   jiǔ liú jiān zōng zhèn bǎi yīn
sōng liú shuǐ suàn   nǎi běi zhǎ nán qín táng xíng zhū xiān bèi   zhōng 西 jīn
róng yuán yuán yuán zài   sān jiǎo xiàn bié bēi qín
guàn chuān 穿 wēi yán yuán   yǒu jiǎo chū céng yīn wáng méi shì zhī chū   kuò qīng zhī gōng liáng yǒu rén
shǐ zhī zhōng yuán cái   jué huǒ zhī guāng dōu guī zhào lín zuó guò nán léi sōu   piàn shí jiàn wěi shū lín
rán èr shí xiù 宿 mén shí   yóu jiǔ dào zhāo sēn sēn huāng yǒu ér   zhì táng zhī jīn