孔雀东南飞

两汉 佚名
序曰:汉末建安中,庐江府小吏焦仲卿妻刘氏,为仲卿母 所遣,自誓不嫁。其家逼之,乃投水而死。仲卿闻之,亦 自缢于庭树。时人伤之,为诗云尔。 孔雀东南飞,五里一徘徊。 十三能织素,十四学裁衣。 十五弹箜篌,十六诵诗书。 十七为君妇,心中常苦悲。 君既为府吏,守节情不移。 贱妾留空房,相见常日稀。 鸡鸣入机织,夜夜不得息。 三日断五疋,大人故嫌迟。 非为织作迟,君家妇难为。 妾不堪驱使,徒留无所施。 便可白公姥,及时相遣归。 府吏得闻之,堂上启阿母。 儿已薄禄相,幸复得此妇。 结发同枕席,黄泉共为友。 共事二三年,始而未为久。 女行无偏斜,何意致不厚。 阿母谓府吏,何乃太区区。 此妇无礼节,举动自专由。 吾意久怀忿,汝岂得自由。 东家有贤女,自名秦罗敷。 可怜体无比,阿母为汝求。 便可速遣之,遣去慎莫留。 府吏长跪告,伏惟启阿母。 今若遣此妇,终老不复娶。 阿母得闻之,槌床便大怒。 小子无所畏,何敢助妇语。 吾已失恩义,会不相从许。 府吏默无声,再拜还入户。 举言谓新妇,哽咽不能语。 我自不驱卿,逼迫有阿母。 卿但暂还家,吾今且赴府。 不久当归还,还必相迎取。 以此下心意,慎勿违吾语。 新妇谓府吏,勿复重纷纭。 往昔初阳岁,谢家来贵门。 奉事循公姥,进止敢自专? 昼夜勤作息,伶俜萦苦辛。 谓言无罪过,供养卒大恩。 仍更被驱遣,何言复来还? 妾有绣腰襦,葳蕤自生光。 红罗复斗帐,四角垂香囊。 箱帘六七十,绿碧青丝绳。 物物各具异,种种在其中。 人贱物亦鄙,不足迎后人。 留待作遣施,于今无会因。 时时为安慰,久久莫相忘。 鸡鸣外欲曙,新妇起严妆。 著我绣夹裙,事事四五通。 足下蹑丝履,头上玳瑁光。 腰若流纨素,耳著明月珰。 指如削葱根,口如含珠丹。 纤纤作细步,精妙世无双。 上堂谢阿母,阿母怒不止。 昔作女儿时,生小出野里。 本自无教训,兼愧贵家子。 受母钱帛多,不堪母驱使。 今日还家去,念母劳家里。 却与小姑别,泪落连珠子。 新妇初来时,小姑始扶床。 今日被驱遣,小姑如我长。 勤心养公姥,好自相扶将。 初七及下九,嬉戏莫相忘。 出门登车去,涕落百余行。 府吏马在前,新妇车在后。 隐隐何甸甸,俱会大道口。 下马入车中,低头共耳语。 誓不相隔卿,且暂还家去。 吾今且赴府,不久当还归。 誓天不相负,新妇谓府吏, 感君区区怀。君既若见录, 不久望君来。君当作磐石, 妾当作蒲苇。蒲苇韧如丝, 磐石无转移。我有亲父兄, 性行暴如雷。恐不任我意, 逆以煎我怀。举手长劳劳, 二情同依依。 入门上家堂,进退无颜仪。 阿母大拊掌,不图子自归。 十三教汝织,十四能裁衣。 十五弹箜篌,十六知礼仪。 十七遣汝嫁,谓言无誓违。 汝今何罪过,不迎而自归? 兰芝惭阿母,儿实无罪过。 阿母大悲摧。 还家十余日,县令遣媒来。 云有第三郎,窈窕世无双。 年始十八九,便言多令才。 阿母谓阿女,汝可去应之。 阿女含泪答,兰芝初还时, 府吏见叮咛,结誓不别离。 今日违情义,恐此事非奇。 自可断来信,徐徐更谓之。 阿母白媒人,贫贱有此女。 始适还家门,不堪吏人妇。 岂合令郎君?幸可广问讯, 不得便相许。 媒人去数日,寻遣丞请还。 说有兰家女,承籍有宦官。 云有第五郎,娇逸未有婚。 遣丞为媒人,主簿通语言。 直说太守家,有此令郎君。 既欲结大义,故遣来贵门。 阿母谢媒人,女子先有誓, 老姥岂敢言。阿兄得闻之, 怅然心中烦。举言谓阿妹, 作计何不量。先嫁得府吏, 后嫁得郎君。否泰如天地, 足以荣汝身。不嫁义郎体, 其往欲何云。兰芝仰头答, 理实如兄言。谢家事夫君, 中道还兄门。处分适兄意, 那得自任专。虽与府吏约, 后会永无缘。登即相许和, 便可作婚姻。 媒人下床去,诺诺复尔尔。 还部白府君,下官奉使命, 言谈大有缘。府君得闻之, 心中大欢喜。视历复开书, 便利此月内,六合正相应。 良吉三十日,今已二十七, 卿可去成婚。交语速装束, 络绎如浮云。青雀白鹄舫, 四角龙子幡。婀娜随风转, 金车玉作轮。踯躅青骢马, 流苏金缕鞍。赍钱三百万, 皆用青丝穿。杂彩三百疋, 交广市鲑珍。从人四五百, 郁郁登郡门。 阿母谓阿女,适得府君书, 明日来迎汝。何不作衣裳, 莫令事不举。阿女默无声, 手巾掩口啼,泪落便如泻。 移我琉璃榻,出置前厅下。 左手持刀尺,右手执绫罗。 朝成绣夹裙,晚成单罗衫。 暗暗日欲暝,愁思出门啼。 府吏闻此变,因求假暂归。 未至二三里,摧藏马悲哀。 新妇识马声,蹑履相逢迎。 怅然遥相望,知是故人来。 举手拍马鞍,嗟叹使心伤。 自君别我后,人事不可量。 果不如先愿,又非君所详。 我有亲父母,逼迫兼弟兄。 以我应他人,君还何所望。 府吏谓新妇,贺君得高迁。 磐石方且厚,可以卒千年。 蒲苇一时韧,便作旦夕间。 卿当日胜贵,吾独向黄泉。 新妇谓府吏,何意出此言。 同是被逼迫,君尔妾亦然。 黄泉下相见,勿违今日言。 执手分道去,各各还家门。 生人作死别,恨恨那可论。 念与世间辞,千万不复全。 府吏还家去,上堂拜阿母。 今日大风寒,寒风摧树木, 严霜结庭兰。儿今日冥冥, 令母在后单。故作不良计, 勿复怨鬼神。命如南山石, 四体康且直。阿母得闻之, 零泪应声落。汝是大家子, 仕宦于台阁。慎勿为妇死, 贵贱情何薄。东家有贤女, 窈窕艳城郭。阿母为汝求, 便复在旦夕。府吏再拜还, 长叹空房中,作计乃尔立。 转头向户里,渐见愁煎迫。 其日牛马嘶,新妇入青庐。 暗暗黄昏后,寂寂人定初。 我命绝今日,魂去尸长留。 揽裙脱丝履,举身赴清池。 府吏闻此事,心知长别离。 徘徊庭树下,自挂东南枝。 两家求合葬,合葬华山傍。 东西植松柏,左右种梧桐。 枝枝相覆盖,叶叶相交通。 中有双飞鸟,自名为鸳鸯。 仰头相向鸣,夜夜达五更。 行人驻足听,寡妇起彷徨。 多谢后世人,戒之慎勿忘。
yuē   hàn jiàn ān zhōng   jiāng xiǎo jiāo zhòng qīng liú shì   wèi zhòng qīng
suǒ qiǎn   shì jià jiā zhī   nǎi tóu shuǐ ér zhòng qīng wén zhī  
tíng shù shí rén shāng zhī   wèi shī yún ěr
kǒng què dōng nán fēi   pái huái
shí sān néng zhī   shí xué cái
shí dàn kōng hóu   shí liù sòng shī shū
shí wèi jūn   xīn zhōng cháng bēi
jūn wèi   shǒu jié qíng
jiàn qiè liú kòng fáng   xiāng jiàn cháng
míng zhī  
sān duàn   rén xián chí
fēi wéi zhī zuò chí   jūn jiā nán wéi
qiè kān shǐ 使   liú suǒ shī
biàn 便 bái gōng   shí xiāng qiǎn guī
wén zhī   táng shàng ā
ér báo xiāng   xìng
jié tóng zhěn   huáng quán gòng wèi yǒu
gòng shì èr sān nián   shǐ ér wèi wéi jiǔ
xíng piān xié   zhì hòu
ā wèi   nǎi tài
jié   dòng zhuān yóu
jiǔ huái 怀 fèn 忿   de yóu
dōng jiā yǒu xián   míng qín luó
lián   ā wèi qiú
biàn 便 qiǎn zhī   qiǎn shèn liú
cháng guì gào   wéi ā
jīn ruò qiǎn   zhōng lǎo
ā wén zhī   chuí chuáng biàn 便
xiǎo suǒ wèi   gǎn zhù
shī ēn   huì xiāng cóng
shēng   zài bài hái
yán wèi xīn   gěng néng
qīng   yǒu ā
qīng dàn zàn huán jiā   jīn qiě
jiǔ dāng guī huán   hái xiāng yíng
xià xīn   shèn wéi
xīn wèi   zhòng fēn yún
wǎng chū yáng suì   xiè jiā lái guì mén
fèng shì xún gōng   jìn zhǐ gǎn zhuān  
zhòu qín zuò   líng pīng yíng xīn
wèi yán zuì guò   gòng yǎng ēn
réng gèng bèi qiǎn   yán lái huán  
qiè yǒu xiù yāo   wēi ruí shēng guāng
hóng luó dǒu zhàng   jiǎo chuí xiāng náng
xiāng lián liù shí   绿 qīng shéng
  zhǒng zhǒng zài zhōng
rén jiàn   yíng hòu rén
liú dài zuò qiǎn shī   jīn huì yīn
shí shí wéi ān wèi   jiǔ jiǔ xiāng wàng
míng wài shǔ   xīn yán zhuāng
zhù xiù jiá qún   shì shì tōng
xià niè   tóu shàng dài mào guāng
yāo ruò liú wán   ěr zhù míng yuè dāng
zhǐ xuē cōng gēn   kǒu hán zhū dān
xiān xiān zuò   jīng miào shì shuāng
shàng táng xiè ā   ā zhǐ
zuò ér shí   shēng xiǎo chū
běn jiào xun   jiān kuì guì jiā zi
shòu qián duō   kān shǐ 使
jīn huán jiā   niàn láo jiā
què xiǎo bié   lèi luò lián zhū zi
xīn chū lái shí   xiǎo shǐ chuáng
jīn bèi qiǎn   xiǎo zhǎng
qín xīn yǎng gōng   hǎo xiāng jiāng
chū xià jiǔ   xiāng wàng
chū mén dēng chē   luò bǎi xíng
zài qián   xīn chē zài hòu
yǐn yǐn diàn diàn   huì dào kǒu
xià chē zhōng   tóu gòng ěr
shì xiāng qīng   qiě zàn huán jiā
jīn qiě   jiǔ dāng hái guī
shì tiān xiāng   xīn wèi  
gǎn jūn huái 怀 jūn ruò jiàn  
jiǔ wàng jūn lái jūn dàng zuò pán shí  
qiè dàng zuò wěi wěi rèn  
pán shí zhuǎn yǒu qīn xiōng  
xìng xíng bào léi kǒng rèn  
jiān huái 怀 shǒu cháng láo láo  
èr qíng tóng
mén shàng jiā táng   jìn tuì 退 yán
ā zhǎng   guī
shí sān jiào zhī   shí néng cái
shí dàn kōng hóu   shí liù zhī
shí qiǎn jià   wèi yán shì wéi
jīn zuì guò   yíng ér guī  
lán zhī cán ā   ér shí zuì guò
ā bēi cuī
huán jiā shí   xiàn lìng qiǎn méi lái
yún yǒu sān láng   yǎo tiǎo shì shuāng
nián shǐ shí jiǔ   pián 便 yán duō lìng cái
ā wèi ā   yīng zhī
ā hán lèi   lán zhī chū hái shí  
jiàn dīng níng   jié shì bié
jīn wéi qíng   kǒng shì fēi
duàn lái xìn   gèng wèi zhī
ā bái méi ren   pín jiàn yǒu
shǐ shì huán jiā mén   kān rén
lìng láng jūn   xìng guǎng 广 wèn xùn  
biàn 便 xiāng
méi ren shù   xún qiǎn chéng qǐng hái
shuō yǒu lán jiā   chéng yǒu huàn guān
yún yǒu láng   jiāo wèi yǒu hūn
qiǎn chéng wèi méi ren   zhǔ 簿 tōng yán
zhí shuō tài shǒu jiā   yǒu lìng láng jūn
jié   qiǎn lái guì mén
ā xiè méi ren   xiān yǒu shì  
lǎo gǎn yán ā xiōng wén zhī  
chàng rán xīn zhōng fán yán wèi ā mèi  
zuò liàng xiān jià  
hòu jià láng jūn tài tiān  
róng shēn jià láng  
wǎng yún lán zhī yǎng tóu  
shí xiōng yán xiè jiā shì jūn  
zhōng dào hái xiōng mén chǔ fèn shì xiōng  
de rèn zhuān suī yuē  
hòu huì yǒng yuán dēng xiāng  
biàn 便 zuò hūn yīn
méi ren xià chuáng   nuò nuò ěr ěr
hái bái jūn   xià guān fèng shǐ 使 mìng  
yán tán yǒu yuán jūn wén zhī  
xīn zhōng huān shì kāi shū  
biàn 便 yuè nèi   liù zhèng xiāng yìng
liáng sān shí   jīn èr shí  
qīng chéng hūn jiāo zhuāng shù  
luò yún qīng què bái fǎng  
jiǎo lóng zi fān ē nuó suí fēng zhuǎn  
jīn chē zuò lún zhí zhú qīng cōng  
liú jīn ān qián sān bǎi wàn  
jiē yòng qīng chuān 穿 cǎi sān bǎi  
jiāo guǎng 广 shì guī zhēn cóng rén bǎi  
dēng jùn mén
ā wèi ā   shì jūn shū  
míng lái yíng zuò shang  
lìng shì ā shēng  
shǒu jīn yǎn kǒu   lèi luò biàn 便 xiè
liú li   chū zhì qián tīng xià
zuǒ shǒu chí dāo chǐ   yòu shǒu zhí líng luó
cháo chéng xiù jiá qún   wǎn chéng dān luó shān
àn àn míng   chóu chū mén
wén biàn   yīn qiú jià zàn guī
wèi zhì èr sān   cuī cáng bēi āi
xīn shí shēng   niè xiāng féng yíng
chàng rán yáo xiāng wàng   zhī shì rén lái
shǒu pāi ān   jiē tàn shǐ 使 xīn shāng
jūn bié hòu   rén shì liàng
guǒ xiān yuàn   yòu fēi jūn suǒ xiáng
yǒu qīn   jiān xiōng
yīng rén   jūn hái suǒ wàng
wèi xīn   jūn gāo qiān
pán shí fāng qiě hòu   qiān nián
wěi shí rèn   biàn 便 zuò dàn jiān
qīng dāng shèng guì   xiàng huáng quán
xīn wèi   chū yán
tóng shì bèi   jūn ěr qiè rán
huáng quán xià xiāng jiàn   wéi jīn yán
zhí shǒu fēn dào   huán jiā mén
shēng rén zuò bié   hèn hèn lùn
niàn shì jiān   qiān wàn quán
huán jiā   shàng táng bài ā
jīn fēng hán   hán fēng cuī shù  
yán shuāng jié tíng lán ér jīn míng míng  
lìng zài hòu dān zuò liáng  
yuàn guǐ shén mìng nán shān shí  
kāng qiě zhí ā wén zhī  
líng lèi yīng shēng luò shì jiā  
shì huàn tái shèn wèi  
guì jiàn qíng báo dōng jiā yǒu xián  
yǎo tiǎo yàn chéng guō ā wèi qiú  
biàn 便 zài dàn zài bài hái  
cháng tàn kōng fáng zhōng   zuò nǎi ěr
zhuǎn tóu xiàng   jiàn jiàn chóu jiān
niú   xīn qīng
àn àn huáng hūn hòu   rén dìng chū
mìng jué jīn   hún shī zhǎng liú
lǎn qún tuō   shēn qīng chí
wén shì   xīn zhī zhǎng bié
pái huái tíng shù xià   guà dōng nán zhī
liǎng jiā qiú zàng   zàng huà shān bàng
dōng 西 zhí sōng bǎi   zuǒ yòu zhǒng tóng
zhī zhī xiāng gài   xiāng jiāo tōng
zhōng yǒu shuāng fēi niǎo   míng wéi yuān yāng
yǎng tóu xiāng xiàng míng   gēng
xíng rén zhù tīng   guǎ fu páng huáng
duō xiè hòu shì rén   jiè zhī shèn wàng