孔雀東南飛

兩漢 佚名
序曰:漢末建安中,廬江府小吏焦仲卿妻劉氏,為仲卿母 所遣,自誓不嫁。其家逼之,乃投水而死。仲卿聞之,亦 自縊於庭樹。時人傷之,為詩云爾。 孔雀東南飛,五里一徘徊。 十三能織素,十四學裁衣。 十五彈箜篌,十六誦詩書。 十七為君婦,心中常苦悲。 君既為府吏,守節情不移。 賤妾留空房,相見常日稀。 雞鳴入機織,夜夜不得息。 三日斷五疋,大人故嫌遲。 非為織作遲,君家婦難為。 妾不堪驅使,徒留無所施。 便可白公姥,及時相遣歸。 府吏得聞之,堂上啟阿母。 兒已薄祿相,幸復得此婦。 結髮同枕席,黃泉共為友。 共事二三年,始而未為久。 女行無偏斜,何意致不厚。 阿母謂府吏,何乃太區區。 此婦無禮節,舉動自專由。 吾意久懷忿,汝豈得自由。 東家有賢女,自名秦羅敷。 可憐體無比,阿母為汝求。 便可速遣之,遣去慎莫留。 府吏長跪告,伏惟啟阿母。 今若遣此婦,終老不復娶。 阿母得聞之,槌床便大怒。 小子無所畏,何敢助婦語。 吾已失恩義,會不相從許。 府吏默無聲,再拜還入戶。 舉言謂新婦,哽咽不能語。 我自不驅卿,逼迫有阿母。 卿但暫還家,吾今且赴府。 不久當歸還,還必相迎取。 以此下心意,慎勿違吾語。 新婦謂府吏,勿復重紛紜。 往昔初陽歲,謝家來貴門。 奉事循公姥,進止敢自專? 晝夜勤作息,伶俜縈苦辛。 謂言無罪過,供養卒大恩。 仍更被驅遣,何言復來還? 妾有繡腰襦,葳蕤自生光。 紅羅復斗帳,四角垂香囊。 箱簾六七十,綠碧青絲繩。 物物各具異,種種在其中。 人賤物亦鄙,不足迎後人。 留待作遣施,於今無會因。 時時為安慰,久久莫相忘。 雞鳴外欲曙,新婦起嚴妝。 著我繡袷裙,事事四五通。 足下躡絲履,頭上玳瑁光。 腰若流紈素,耳著明月璫。 指如削蔥根,口如含珠丹。 纖纖作細步,精妙世無雙。 上堂謝阿母,阿母怒不止。 昔作女兒時,生小出野里。 本自無教訓,兼愧貴家子。 受母錢帛多,不堪母驅使。 今日還家去,念母勞家裡。 卻與小姑別,淚落連珠子。 新婦初來時,小姑始扶床。 今日被驅遣,小姑如我長。 勤心養公姥,好自相扶將。 初七及下九,嬉戲莫相忘。 出門登車去,涕落百餘行。 府吏馬在前,新婦車在後。 隱隱何甸甸,俱會大道口。 下馬入車中,低頭共耳語。 誓不相隔卿,且暫還家去。 吾今且赴府,不久當還歸。 誓天不相負,新婦謂府吏, 感君區區懷。君既若見錄, 不久望君來。君當作磐石, 妾當作蒲葦。蒲葦韌如絲, 磐石無轉移。我有親父兄, 性行暴如雷。恐不任我意, 逆以煎我懷。舉手長勞勞, 二情同依依。 入門上家堂,進退無顏儀。 阿母大拊掌,不圖子自歸。 十三教汝織,十四能裁衣。 十五彈箜篌,十六知禮儀。 十七遣汝嫁,謂言無誓違。 汝今何罪過,不迎而自歸? 蘭芝慚阿母,兒實無罪過。 阿母大悲摧。 還家十餘日,縣令遣媒來。 雲有第三郎,窈窕世無雙。 年始十八九,便言多令才。 阿母謂阿女,汝可去應之。 阿女含淚答,蘭芝初還時, 府吏見叮嚀,結誓不別離。 今日違情義,恐此事非奇。 自可斷來信,徐徐更謂之。 阿母白媒人,貧賤有此女。 始適還家門,不堪吏人婦。 豈合令郎君?幸可廣問訊, 不得便相許。 媒人去數日,尋遣丞請還。 說有蘭家女,承籍有宦官。 雲有第五郎,嬌逸未有婚。 遣丞為媒人,主簿通語言。 直說太守家,有此令郎君。 既欲結大義,故遣來貴門。 阿母謝媒人,女子先有誓, 老姥豈敢言。阿兄得聞之, 悵然心中煩。舉言謂阿妹, 作計何不量。先嫁得府吏, 後嫁得郎君。否泰如天地, 足以榮汝身。不嫁義郎體, 其往欲何雲。蘭芝仰頭答, 理實如兄言。謝家事夫君, 中道還兄門。處分適兄意, 那得自任專。雖與府吏約, 後會永無緣。登即相許和, 便可作婚姻。 媒人下床去,諾諾復爾爾。 還部白府君,下官奉使命, 言談大有緣。府君得聞之, 心中大歡喜。視歷復開書, 便利此月內,六合正相應。 良吉三十日,今已二十七, 卿可去成婚。交語速裝束, 絡繹如浮雲。青雀白鵠舫, 四角龍子幡。婀娜隨風轉, 金車玉作輪。躑躅青驄馬, 流蘇金縷鞍。齎錢三百萬, 皆用青絲穿。雜彩三百疋, 交廣市鮭珍。從人四五百, 鬱郁登郡門。 阿母謂阿女,適得府君書, 明日來迎汝。何不作衣裳, 莫令事不舉。阿女默無聲, 手巾掩口啼,淚落便如瀉。 移我琉璃榻,出置前廳下。 左手持刀尺,右手執綾羅。 朝成繡袷裙,晚成單羅衫。 暗暗日欲暝,愁思出門啼。 府吏聞此變,因求假暫歸。 未至二三里,摧藏馬悲哀。 新婦識馬聲,躡履相逢迎。 悵然遙相望,知是故人來。 舉手拍馬鞍,嗟嘆使心傷。 自君別我後,人事不可量。 果不如先願,又非君所詳。 我有親父母,逼迫兼弟兄。 以我應他人,君還何所望。 府吏謂新婦,賀君得高遷。 磐石方且厚,可以卒千年。 蒲葦一時韌,便作旦夕間。 卿當日勝貴,吾獨向黃泉。 新婦謂府吏,何意出此言。 同是被逼迫,君爾妾亦然。 黃泉下相見,勿違今日言。 執手分道去,各各還家門。 生人作死別,恨恨那可論。 念與世間辭,千萬不復全。 府吏還家去,上堂拜阿母。 今日大風寒,寒風摧樹木, 嚴霜結庭蘭。兒今日冥冥, 令母在後單。故作不良計, 勿復怨鬼神。命如南山石, 四體康且直。阿母得聞之, 零淚應聲落。汝是大家子, 仕宦於台閣。慎勿為婦死, 貴賤情何薄。東家有賢女, 窈窕艷城郭。阿母為汝求, 便復在旦夕。府吏再拜還, 長嘆空房中,作計乃爾立。 轉頭向戶里,漸見愁煎迫。 其日牛馬嘶,新婦入青廬。 暗暗黃昏後,寂寂人定初。 我命絕今日,魂去屍長留。 攬裙脫絲履,舉身赴清池。 府吏聞此事,心知長別離。 徘徊庭樹下,自掛東南枝。 兩家求合葬,合葬華山傍。 東西植松柏,左右種梧桐。 枝枝相覆蓋,葉葉相交通。 中有雙飛鳥,自名為鴛鴦。 仰頭相向鳴,夜夜達五更。 行人駐足聽,寡婦起彷徨。 多謝後世人,戒之慎勿忘。
yuē   hàn jiàn ān zhōng   jiāng xiǎo jiāo zhòng qīng liú shì   wèi zhòng qīng
suǒ qiǎn   shì jià jiā zhī   nǎi tóu shuǐ ér zhòng qīng wén zhī  
tíng shù shí rén shāng zhī   wèi shī yún ěr
kǒng què dōng nán fēi   pái huái
shí sān néng zhī   shí xué cái
shí dàn kōng hóu   shí liù sòng shī shū
shí wèi jūn   xīn zhōng cháng bēi
jūn wèi   shǒu jié qíng
jiàn qiè liú kòng fáng   xiāng jiàn cháng
míng zhī  
sān duàn   rén xián chí
fēi wéi zhī zuò chí   jūn jiā nán wéi
qiè kān shǐ 使   liú suǒ shī
biàn 便 bái gōng   shí xiāng qiǎn guī
wén zhī   táng shàng ā
ér báo 祿 xiāng   xìng
jié tóng zhěn   huáng quán gòng wèi yǒu
gòng shì èr sān nián   shǐ ér wèi wéi jiǔ
xíng piān xié   zhì hòu
ā wèi   nǎi tài
jié   dòng zhuān yóu
jiǔ huái fèn 忿   de yóu
dōng jiā yǒu xián   míng qín luó
lián   ā wèi qiú
biàn 便 qiǎn zhī   qiǎn shèn liú
cháng guì gào   wéi ā
jīn ruò qiǎn   zhōng lǎo
ā wén zhī   chuí chuáng biàn 便
xiǎo suǒ wèi   gǎn zhù
shī ēn   huì xiāng cóng
shēng   zài bài hái
yán wèi xīn   gěng néng
qīng   yǒu ā
qīng dàn zàn huán jiā   jīn qiě
jiǔ dāng guī huán   hái xiāng yíng
xià xīn   shèn wéi
xīn wèi   zhòng fēn yún
wǎng chū yáng suì   xiè jiā lái guì mén
fèng shì xún gōng   jìn zhǐ gǎn zhuān  
zhòu qín zuò   líng pīng yíng xīn
wèi yán zuì guò   gòng yǎng ēn
réng gèng bèi qiǎn   yán lái huán  
qiè yǒu xiù yāo   wēi ruí shēng guāng
hóng luó dǒu zhàng   jiǎo chuí xiāng náng
xiāng lián liù shí   qīng shéng
  zhǒng zhǒng zài zhōng
rén jiàn   yíng hòu rén
liú dài zuò qiǎn shī   jīn huì yīn
shí shí wéi ān wèi   jiǔ jiǔ xiāng wàng
míng wài shǔ   xīn yán zhuāng
zhù xiù jiá qún   shì shì tōng
xià niè   tóu shàng dài mào guāng
yāo ruò liú wán   ěr zhù míng yuè dāng
zhǐ xuē cōng gēn   kǒu hán zhū dān
xiān xiān zuò   jīng miào shì shuāng
shàng táng xiè ā   ā zhǐ
zuò ér shí   shēng xiǎo chū
běn jiào xun   jiān kuì guì jiā zi
shòu qián duō   kān shǐ 使
jīn huán jiā   niàn láo jiā
què xiǎo bié   lèi luò lián zhū zi
xīn chū lái shí   xiǎo shǐ chuáng
jīn bèi qiǎn   xiǎo zhǎng
qín xīn yǎng gōng   hǎo xiāng jiāng
chū xià jiǔ   xiāng wàng
chū mén dēng chē   luò bǎi xíng
zài qián   xīn chē zài hòu
yǐn yǐn diàn diàn   huì dào kǒu
xià chē zhōng   tóu gòng ěr
shì xiāng qīng   qiě zàn huán jiā
jīn qiě   jiǔ dāng hái guī
shì tiān xiāng   xīn wèi  
gǎn jūn huái jūn ruò jiàn  
jiǔ wàng jūn lái jūn dàng zuò pán shí  
qiè dàng zuò wěi wěi rèn  
pán shí zhuǎn yǒu qīn xiōng  
xìng xíng bào léi kǒng rèn  
jiān huái shǒu cháng láo láo  
èr qíng tóng
mén shàng jiā táng   jìn tuì 退 yán
ā zhǎng   guī
shí sān jiào zhī   shí néng cái
shí dàn kōng hóu   shí liù zhī
shí qiǎn jià   wèi yán shì wéi
jīn zuì guò   yíng ér guī  
lán zhī cán ā   ér shí zuì guò
ā bēi cuī
huán jiā shí   xiàn lìng qiǎn méi lái
yún yǒu sān láng   yǎo tiǎo shì shuāng
nián shǐ shí jiǔ   pián 便 yán duō lìng cái
ā wèi ā   yīng zhī
ā hán lèi   lán zhī chū hái shí  
jiàn dīng níng   jié shì bié
jīn wéi qíng   kǒng shì fēi
duàn lái xìn   gèng wèi zhī
ā bái méi ren   pín jiàn yǒu
shǐ shì huán jiā mén   kān rén
lìng láng jūn   xìng guǎng wèn xùn  
biàn 便 xiāng
méi ren shù   xún qiǎn chéng qǐng hái
shuō yǒu lán jiā   chéng yǒu huàn guān
yún yǒu láng   jiāo wèi yǒu hūn
qiǎn chéng wèi méi ren   zhǔ 簿 tōng yán
zhí shuō tài shǒu jiā   yǒu lìng láng jūn
jié   qiǎn lái guì mén
ā xiè méi ren   xiān yǒu shì  
lǎo gǎn yán ā xiōng wén zhī  
chàng rán xīn zhōng fán yán wèi ā mèi  
zuò liàng xiān jià  
hòu jià láng jūn tài tiān  
róng shēn jià láng  
wǎng yún lán zhī yǎng tóu  
shí xiōng yán xiè jiā shì jūn  
zhōng dào hái xiōng mén chǔ fèn shì xiōng  
de rèn zhuān suī yuē  
hòu huì yǒng yuán dēng xiāng  
biàn 便 zuò hūn yīn
méi ren xià chuáng   nuò nuò ěr ěr
hái bái jūn   xià guān fèng shǐ 使 mìng  
yán tán yǒu yuán jūn wén zhī  
xīn zhōng huān shì kāi shū  
biàn 便 yuè nèi   liù zhèng xiāng yìng
liáng sān shí   jīn èr shí  
qīng chéng hūn jiāo zhuāng shù  
luò yún qīng què bái fǎng  
jiǎo lóng zi fān ē nuó suí fēng zhuǎn  
jīn chē zuò lún zhí zhú qīng cōng  
liú jīn ān qián sān bǎi wàn  
jiē yòng qīng chuān 穿 cǎi sān bǎi  
jiāo guǎng shì guī zhēn cóng rén bǎi  
dēng jùn mén
ā wèi ā   shì jūn shū  
míng lái yíng zuò shang  
lìng shì ā shēng  
shǒu jīn yǎn kǒu   lèi luò biàn 便 xiè
liú li   chū zhì qián tīng xià
zuǒ shǒu chí dāo chǐ   yòu shǒu zhí líng luó
cháo chéng xiù jiá qún   wǎn chéng dān luó shān
àn àn míng   chóu chū mén
wén biàn   yīn qiú jià zàn guī
wèi zhì èr sān   cuī cáng bēi āi
xīn shí shēng   niè xiāng féng yíng
chàng rán yáo xiāng wàng   zhī shì rén lái
shǒu pāi ān   jiē tàn shǐ 使 xīn shāng
jūn bié hòu   rén shì liàng
guǒ xiān yuàn   yòu fēi jūn suǒ xiáng
yǒu qīn   jiān xiōng
yīng rén   jūn hái suǒ wàng
wèi xīn   jūn gāo qiān
pán shí fāng qiě hòu   qiān nián
wěi shí rèn   biàn 便 zuò dàn jiān
qīng dāng shèng guì   xiàng huáng quán
xīn wèi   chū yán
tóng shì bèi   jūn ěr qiè rán
huáng quán xià xiāng jiàn   wéi jīn yán
zhí shǒu fēn dào   huán jiā mén
shēng rén zuò bié   hèn hèn lùn
niàn shì jiān   qiān wàn quán
huán jiā   shàng táng bài ā
jīn fēng hán   hán fēng cuī shù  
yán shuāng jié tíng lán ér jīn míng míng  
lìng zài hòu dān zuò liáng  
yuàn guǐ shén mìng nán shān shí  
kāng qiě zhí ā wén zhī  
líng lèi yīng shēng luò shì jiā  
shì huàn tái shèn wèi  
guì jiàn qíng báo dōng jiā yǒu xián  
yǎo tiǎo yàn chéng guō ā wèi qiú  
biàn 便 zài dàn zài bài hái  
cháng tàn kōng fáng zhōng   zuò nǎi ěr
zhuǎn tóu xiàng   jiàn jiàn chóu jiān
niú   xīn qīng
àn àn huáng hūn hòu   rén dìng chū
mìng jué jīn   hún shī zhǎng liú
lǎn qún tuō   shēn qīng chí
wén shì   xīn zhī zhǎng bié
pái huái tíng shù xià   guà dōng nán zhī
liǎng jiā qiú zàng   zàng huà shān bàng
dōng 西 zhí sōng bǎi   zuǒ yòu zhǒng tóng
zhī zhī xiāng gài   xiāng jiāo tōng
zhōng yǒu shuāng fēi niǎo   míng wéi yuān yāng
yǎng tóu xiāng xiàng míng   gēng
xíng rén zhù tīng   guǎ fu páng huáng
duō xiè hòu shì rén   jiè zhī shèn wàng