建炎行

宋代 李纲
金寇初犯阙,太岁在丙午。殊恩擢枢廷,愧乏涓埃补。 两河未奠枕,杖钺出宣抚。乞身缘谤谗,窜谪旅湘溆。 明年丁未夏,被命尹天府。颇闻环京畿,四面尽豺虎。 金汤虽可恃,忧在人不禦。见危思致命,入援裒义旅。 旌麾亘江湄,畏景触隆暑。忽传元帅檄,果有城破语。 銮舆幸沙漠,妃后辞禁籞。皇孙与帝子,取索及稚乳。 礼文包旂裳,乐器载笋簴。金缯罄公私,技巧到机杼。 空馀宗庙存,无复荐簋簠。凄凉苍龙阙,寂寞玉华庑。 畴能供衔粟,谁与献肥羜。无从执羁靮,安得生翅羽。 号恸绝复苏,洒泪作翻雨。继闻宣赦书,宝位居九五。 神明有依归,率土尽呼舞。皆言汤武姿,勇智天所与。 向来使贼营,英气詟骄虏。建牙出危城,帝命缵鸿绪。 不然艰难中,何以脱猰貐。兹雠不戴天,兄弟及父母。 尝胆思报吴,枕戈惩在莒。齐侯何足称,句践不须数。 周汉获再兴,宣光定神武。愿言觐行在,玉色亲黻黼。 丹诚遂披陈,秘策得宣吐。谋身虽拙计,许国心独苦。 片言傥有合,丐骨归垄亩。飞帆过金陵,鼓柁适淮浦。 遥传告大廷,命相比申甫。顾兹斗筲器,何以动尧禹。 深惟特达知,感慨激肺腑。如何日月光,可以萤爝助。 舍舟行汴堤,驱车赴延伫。伤心兵火馀,民物亦凋瘐。 中使乘驲来,茶药宠赐予。拜恩丘山重,坐使瘵疠愈。 行行近南都,戈甲震金鼓。将佐迎路傍,往往多旧部。 冠盖如云屯,赐燕金果圃。谢免径造朝,泪落湿殿础。 初称宗社危,天地同愤怒。次陈国多难,实启中兴主。 末言樗散材,初不堪梁柱。鼎颠将覆餗,栋桡必倾宇。 况兹扶颠危,正赖肱与股。大舜举皋陶,小白相仲父。 耕莘与钓渭,端不乏伊吕。惟当博询访,考慎作心膂。 封章屡恳辞,帝曰莫如女。往作砺与舟,不复容伛偻。 叩额宸扆前,臣敢论伪楚。易姓建大号,厥罪在砧斧。 奈何坐庙堂,乃与臣等伍。更效老猎师,十事听裁处。 天子亮精诚,一一皆可许。因陈禦戎策,用此敢予侮。 河外须救援,屏蔽资捍拒。问谁可驱策,因荐亮与所。 京师当一到,九庙陈鼎俎。却为巡幸计,不可去中宇。 南阳光武兴,形势亦险阻。西通关陜区,东与江淮距。 三巴及岭海,宝货可运取。据要争权衡,黠虏谋必沮。 募兵益貔貅,买马增牧圉。号令新帜旗,仗械饬干橹。 军容久不振,整顿就规矩。潢池盗弄兵,群恶相啸聚。 偏师命剪除,快若猫捕鼠。馀寇悉款降,分隶归籍簿。 蒐裒将帅材,赏罚颇有序。经营年岁间,庶可事大举。 灭敌还两宫,雪耻示千古。却隆太平基,不愧宗与祖。 岂知肘腋间,乃有椒兰妒。含沙初射影,聚毒阴中蛊。 规模欲破碎,谋议渐龃龉。固知鲠峭姿,自不敌媚妩。 恨无回天力,剔此木中蠹。安能破铜山,但志燃郿坞。 时危敢尸禄,抗疏愿引去。涕泗对冕旒,非不恋轩宁。 君臣以义合,无使赭舂杵。帝度不可留,乃听上印组。 扁舟返东吴,却理梁溪橹。多言更萋菲,贝锦成罪罟。 尚荷皇天慈,薄谴居鄂渚。我来雪霏霏,及此岁将暮。 崎岖山谷间,避寇如避弩。行尽江南山,始踏湖北土。 风烟愁浩荡,鸿雁拆俦侣。沉吟白云飞,怅望黄鹤翥。 晴川俯汉阳,葭菼满鹦鹉。家山渺安在,幽梦到别墅。 三年再谪官,缭络万里路。浮游幻境中,尘迹叹仰俯。 翠华尚蒙尘,吾敢念门户。但嗟机会失,事势契先误。 今年寇益横,春夏蹂京辅。万骑略秦关,馀毒被陈汝。 五陵气葱葱,中原郁膴膴。弃置不复论,弥望皆莽卤。 旌旃满江淮,寇钞连齐鲁。六飞竟何从,秋晚尚江浒。 何时包干戈,礼瑞奠璜琥。斯民安田畴,馀谷栖廪庾。 四方道路通,舟车走商贾。吁嗟乎苍天,乃尔艰国步。 譬犹大厦倾,著力事撑柱。居然听颓覆,此身何所措。 又如抱羸瘵,邪气久已痼。不能亲药石,乃复甘粔籹。 膏肓骨髓间,性命若丝缕。安得和缓徒,举手为摩拊。 驯致海宇康,苍生有环堵。
jīn kòu chū fàn quē   tài suì zài bǐng shū ēn zhuó shū tíng kuì   juān āi    
liǎng wèi diàn zhěn   zhàng yuè chū xuān shēn yuán bàng chán cuàn   zhé xiāng    
míng nián dīng wèi xià   bèi mìng yǐn tiān wén huán jīng   miàn jìn chái    
jīn tāng suī shì   yōu zài rén jiàn wēi zhì mìng   yuán póu    
jīng huī gèn jiāng méi   wèi jǐng chù lóng shǔ chuán yuán shuài guǒ   yǒu chéng    
luán xìng shā   fēi hòu jìn huáng sūn   suǒ zhì    
wén bāo shang   yuè zài sǔn jīn zēng qìng gōng   qiǎo dào zhù    
kōng zōng miào cún   jiàn guǐ liáng cāng lóng quē   huá    
chóu néng gōng xián   shuí xiàn féi zhù cóng zhí ān   shēng chì    
hào tòng jué   lèi zuò fān wén xuān shè shū bǎo   wèi jiǔ    
shén míng yǒu guī   shuài jǐn jiē yán tāng yǒng 姿   zhì tiān suǒ    
xiàng lái shǐ 使 zéi yíng   yīng zhé jiāo jiàn chū wēi chéng   mìng zuǎn hóng 鸿    
rán jiān nán zhōng   tuō chóu dài tiān xiōng      
cháng dǎn bào   zhěn chéng zài hóu chēng   jiàn shù    
zhōu hàn huò zài xīng   xuān guāng dìng shén yuàn yán jìn xíng zài   qīn    
dān chéng suì chén   de xuān móu shēn suī zhuō   guó xīn    
piàn yán tǎng yǒu   gài guī lǒng fēi fān guò jīn líng   duò shì huái    
yáo chuán gào tíng   mìng xiāng shēn dǒu shāo   dòng yáo    
shēn wéi zhī   gǎn kǎi fèi yuè guāng   yíng jué zhù    
shě zhōu xíng biàn   chē yán zhù shāng xīn bīng huǒ mín   diāo    
zhōng shǐ 使 chéng lái   chá yào chǒng bài ēn qiū shān zhòng zuò   shǐ zhài 使    
xíng xíng jìn nán dōu   jiǎ zhèn jīn jiàng zuǒ yíng bàng wǎng   wǎng duō jiù    
guān gài yún tún   yān jīn guǒ xiè miǎn jìng zào cháo lèi   luò shī diàn 湿 chǔ 殿    
chū chēng zōng shè wēi   tiān tóng fèn chén guó duō nàn shí   zhōng xīng zhǔ    
yán chū sàn cái   chū kān liáng zhù dǐng diān jiāng dòng   ráo qīng    
kuàng diān wēi   zhèng lài gōng shùn gāo yáo xiǎo   bái xiàng zhòng    
gēng shēn diào wèi   duān wéi dāng xún fǎng kǎo 访   shèn zuò xīn    
fēng zhāng kěn   yuē wǎng zuò zhōu   róng    
kòu é chén qián   chén gǎn lùn wěi chǔ xìng jiàn hào jué   zuì zài zhēn    
nài zuò miào táng   nǎi chén děng gèng xiào lǎo liè shī shí   shì tīng cái chǔ    
tiān liàng jīng chéng   jiē yīn chén róng yòng   gǎn    
wài jiù yuán   píng hàn wèn shuí yīn   jiàn liàng suǒ    
jīng shī dāng dào   jiǔ miào chén dǐng què wèi xún xìng   zhōng    
nán yáng guāng xīng   xíng shì xiǎn tōng 西 guān xiá dōng   jiāng huái    
sān lǐng hǎi   bǎo huò yùn yào zhēng quán héng xiá   móu    
bīng xiū   mǎi zēng hào lìng xīn zhì zhàng   xiè chì gān    
jūn róng jiǔ zhèn   zhěng dùn jiù guī huáng chí dào nòng bīng qún   è xiàng xiào    
piān shī mìng jiǎn chú   kuài ruò māo shǔ kòu kuǎn jiàng fēn   guī   簿  
sōu póu jiàng shuài cái   shǎng yǒu jīng yíng nián suì jiān shù   shì    
miè hái liǎng gōng   xuě chǐ shì qiān què lóng tài píng   kuì zōng    
zhī zhǒu jiān   nǎi yǒu jiāo lán hán shā chū shè yǐng   yīn zhōng    
guī suì   móu jiàn zhī gěng qiào 姿   mèi    
hèn huí tiān   zhōng ān néng tóng shān dàn   zhì rán méi    
shí wēi gǎn shī   kàng shū yuàn yǐn duì miǎn liú fēi   liàn xuān níng    
jūn chén   shǐ 使 zhě chōng chǔ liú nǎi   tīng shàng yìn    
piān zhōu fǎn dōng   què liáng duō yán gèng fēi bèi   jǐn chéng zuì    
shàng huáng tiān   báo qiǎn è zhǔ lái xuě fēi fēi   suì jiāng    
shān jiān   kòu xíng jǐn jiāng nán shān shǐ   běi    
fēng yān chóu hào dàng   hóng 鸿 yàn chāi chóu chén yín bái yún fēi chàng   wàng huáng zhù    
qíng chuān hàn yáng   jiā tǎn mǎn yīng jiā shān miǎo ān zài yōu   mèng dào bié shù    
sān nián zài zhé guān   liáo luò wàn yóu huàn jìng zhōng chén   tàn yǎng    
cuì huá shàng méng chén   gǎn niàn mén dàn jiē huì shī shì   shì xiān    
jīn nián kòu héng   chūn xià róu jīng wàn lüè qín guān   bèi chén    
líng cōng cōng   zhōng yuán zhì lùn   wàng jiē mǎng    
jīng zhān mǎn jiāng huái   kòu chāo lián liù fēi jìng cóng qiū   wǎn shàng jiāng    
shí bāo gān   ruì diàn huáng mín ān tián chóu   lǐn    
fāng dào tōng   zhōu chē zǒu shāng jiē cāng tiān nǎi   ěr jiān guó    
yóu shà qīng   zhù shì chēng zhù rán tīng tuí   shēn suǒ cuò    
yòu bào léi zhài   xié jiǔ néng qīn yào shí nǎi   gān    
gāo huāng suǐ jiān   xìng mìng ruò ān huǎn   shǒu wèi    
xùn zhì hǎi kāng   cāng shēng yǒu huán