建炎行

宋代 李綱
金寇初犯闕,太歲在丙午。殊恩擢樞廷,愧乏涓埃補。 兩河未奠枕,杖鉞出宣撫。乞身緣謗讒,竄謫旅湘漵。 明年丁未夏,被命尹天府。頗聞環京畿,四面盡豺虎。 金湯雖可恃,憂在人不禦。見危思致命,入援裒義旅。 旌麾亘江湄,畏景觸隆暑。忽傳元帥檄,果有城破語。 鑾輿幸沙漠,妃後辭禁籞。皇孫與帝子,取索及稚乳。 禮文包旂裳,樂器載筍簴。金繒罄公私,技巧到機杼。 空餘宗廟存,無復薦簋簠。淒涼蒼龍闕,寂寞玉華廡。 疇能供銜粟,誰與獻肥羜。無從執羈靮,安得生翅羽。 號慟絕復甦,灑淚作翻雨。繼聞宣赦書,寶位居九五。 神明有依歸,率土盡呼舞。皆言湯武姿,勇智天所與。 向來使賊營,英氣讋驕虜。建牙出危城,帝命纘鴻緒。 不然艱難中,何以脫猰貐。茲讎不戴天,兄弟及父母。 嘗膽思報吳,枕戈懲在莒。齊侯何足稱,句踐不須數。 周漢獲再興,宣光定神武。願言覲行在,玉色親黻黼。 丹誠遂披陳,秘策得宣吐。謀身雖拙計,許國心獨苦。 片言儻有合,丐骨歸壟畝。飛帆過金陵,鼓柁適淮浦。 遙傳告大廷,命相比申甫。顧茲斗筲器,何以動堯禹。 深惟特達知,感慨激肺腑。如何日月光,可以螢爝助。 舍舟行汴堤,驅車赴延佇。傷心兵火餘,民物亦凋瘐。 中使乘馹來,茶藥寵賜予。拜恩丘山重,坐使瘵癘愈。 行行近南都,戈甲震金鼓。將佐迎路傍,往往多舊部。 冠蓋如雲屯,賜燕金果圃。謝免徑造朝,淚落濕殿礎。 初稱宗社危,天地同憤怒。次陳國多難,實啟中興主。 末言樗散材,初不堪樑柱。鼎顛將覆餗,棟橈必傾宇。 況茲扶顛危,正賴肱與股。大舜舉皋陶,小白相仲父。 耕莘與釣渭,端不乏伊呂。惟當博詢訪,考慎作心膂。 封章屢懇辭,帝曰莫如女。往作礪與舟,不復容傴僂。 叩額宸扆前,臣敢論偽楚。易姓建大號,厥罪在砧斧。 奈何坐廟堂,乃與臣等伍。更效老獵師,十事聽裁處。 天子亮精誠,一一皆可許。因陳禦戎策,用此敢予侮。 河外須救援,屏蔽資捍拒。問誰可驅策,因薦亮與所。 京師當一到,九廟陳鼎俎。卻為巡幸計,不可去中宇。 南陽光武興,形勢亦險阻。西通關陜區,東與江淮距。 三巴及嶺海,寶貨可運取。據要爭權衡,黠虜謀必沮。 募兵益貔貅,買馬增牧圉。號令新幟旗,仗械飭干櫓。 軍容久不振,整頓就規矩。潢池盜弄兵,群惡相嘯聚。 偏師命剪除,快若貓捕鼠。餘寇悉款降,分隸歸籍簿。 蒐裒將帥材,賞罰頗有序。經營年歲間,庶可事大舉。 滅敵還兩宮,雪恥示千古。卻隆太平基,不愧宗與祖。 豈知肘腋間,乃有椒蘭妒。含沙初射影,聚毒陰中蠱。 規模欲破碎,謀議漸齟齬。固知鯁峭姿,自不敵媚嫵。 恨無回天力,剔此木中蠹。安能破銅山,但志燃郿塢。 時危敢尸祿,抗疏願引去。涕泗對冕旒,非不戀軒寧。 君臣以義合,無使赭舂杵。帝度不可留,乃聽上印組。 扁舟返東吳,卻理梁溪櫓。多言更萋菲,貝錦成罪罟。 尚荷皇天慈,薄譴居鄂渚。我來雪霏霏,及此歲將暮。 崎嶇山谷間,避寇如避弩。行盡江南山,始踏湖北土。 風煙愁浩蕩,鴻雁拆儔侶。沉吟白雲飛,悵望黃鶴翥。 晴川俯漢陽,葭菼滿鸚鵡。家山渺安在,幽夢到別墅。 三年再謫官,繚絡萬里路。浮游幻境中,塵跡嘆仰俯。 翠華尚蒙塵,吾敢念門戶。但嗟機會失,事勢契先誤。 今年寇益橫,春夏蹂京輔。萬騎略秦關,餘毒被陳汝。 五陵氣蔥蔥,中原郁膴膴。棄置不復論,彌望皆莽鹵。 旌旃滿江淮,寇鈔連齊魯。六飛竟何從,秋晚尚江滸。 何時包干戈,禮瑞奠璜琥。斯民安田疇,餘谷棲廩庾。 四方道路通,舟車走商賈。吁嗟乎蒼天,乃爾艱國步。 譬猶大廈傾,著力事撐柱。居然聽頹覆,此身何所措。 又如抱羸瘵,邪氣久已痼。不能親藥石,乃復甘粔籹。 膏肓骨髓間,性命若絲縷。安得和緩徒,舉手為摩拊。 馴致海宇康,蒼生有環堵。
jīn kòu chū fàn quē   tài suì zài bǐng shū ēn zhuó shū tíng kuì   juān āi    
liǎng wèi diàn zhěn   zhàng yuè chū xuān shēn yuán bàng chán cuàn   zhé xiāng    
míng nián dīng wèi xià   bèi mìng yǐn tiān wén huán jīng   miàn jìn chái    
jīn tāng suī shì   yōu zài rén jiàn wēi zhì mìng   yuán póu    
jīng huī gèn jiāng méi   wèi jǐng chù lóng shǔ chuán yuán shuài guǒ   yǒu chéng    
luán 輿 xìng shā   fēi hòu jìn huáng sūn   suǒ zhì    
wén bāo shang   yuè zài sǔn jīn zēng qìng gōng   qiǎo dào zhù    
kōng zōng miào cún   jiàn guǐ liáng cāng lóng quē   huá    
chóu néng gōng xián   shuí xiàn féi zhù cóng zhí ān   shēng chì    
hào tòng jué   lèi zuò fān wén xuān shè shū bǎo   wèi jiǔ    
shén míng yǒu guī   shuài jǐn jiē yán tāng yǒng 姿   zhì tiān suǒ    
xiàng lái shǐ 使 zéi yíng   yīng zhé jiāo jiàn chū wēi chéng   mìng zuǎn hóng    
rán jiān nán zhōng   tuō chóu dài tiān xiōng      
cháng dǎn bào   zhěn chéng zài hóu chēng   jiàn shù    
zhōu hàn huò zài xīng   xuān guāng dìng shén yuàn yán jìn xíng zài   qīn    
dān chéng suì chén   de xuān móu shēn suī zhuō   guó xīn    
piàn yán tǎng yǒu   gài guī lǒng fēi fān guò jīn líng   duò shì huái    
yáo chuán gào tíng   mìng xiāng shēn dǒu shāo   dòng yáo    
shēn wéi zhī   gǎn kǎi fèi yuè guāng   yíng jué zhù    
shě zhōu xíng biàn   chē yán zhù shāng xīn bīng huǒ mín   diāo    
zhōng shǐ 使 chéng lái   chá yào chǒng bài ēn qiū shān zhòng zuò   shǐ zhài 使    
xíng xíng jìn nán dōu   jiǎ zhèn jīn jiàng zuǒ yíng bàng wǎng   wǎng duō jiù    
guān gài yún tún   yān jīn guǒ xiè miǎn jìng zào cháo lèi   luò shī diàn chǔ 殿    
chū chēng zōng shè wēi   tiān tóng fèn chén guó duō nàn shí   zhōng xīng zhǔ    
yán chū sàn cái   chū kān liáng zhù dǐng diān jiāng dòng   ráo qīng    
kuàng diān wēi   zhèng lài gōng shùn gāo yáo xiǎo   bái xiàng zhòng    
gēng shēn diào wèi   duān wéi dāng xún fǎng kǎo   shèn zuò xīn    
fēng zhāng kěn   yuē wǎng zuò zhōu   róng    
kòu é chén qián   chén gǎn lùn wěi chǔ xìng jiàn hào jué   zuì zài zhēn    
nài zuò miào táng   nǎi chén děng gèng xiào lǎo liè shī shí   shì tīng cái chǔ    
tiān liàng jīng chéng   jiē yīn chén róng yòng   gǎn    
wài jiù yuán   píng hàn wèn shuí yīn   jiàn liàng suǒ    
jīng shī dāng dào   jiǔ miào chén dǐng què wèi xún xìng   zhōng    
nán yáng guāng xīng   xíng shì xiǎn tōng 西 guān xiá dōng   jiāng huái    
sān lǐng hǎi   bǎo huò yùn yào zhēng quán héng xiá   móu    
bīng xiū   mǎi zēng hào lìng xīn zhì zhàng   xiè chì gān    
jūn róng jiǔ zhèn   zhěng dùn jiù guī huáng chí dào nòng bīng qún   è xiàng xiào    
piān shī mìng jiǎn chú   kuài ruò māo shǔ kòu kuǎn jiàng fēn   guī   簿  
sōu póu jiàng shuài cái   shǎng yǒu jīng yíng nián suì jiān shù   shì    
miè hái liǎng gōng   xuě chǐ shì qiān què lóng tài píng   kuì zōng    
zhī zhǒu jiān   nǎi yǒu jiāo lán hán shā chū shè yǐng   yīn zhōng    
guī suì   móu jiàn zhī gěng qiào 姿   mèi    
hèn huí tiān   zhōng ān néng tóng shān dàn   zhì rán méi    
shí wēi gǎn shī 祿   kàng shū yuàn yǐn duì miǎn liú fēi   liàn xuān níng    
jūn chén   shǐ 使 zhě chōng chǔ liú nǎi   tīng shàng yìn    
piān zhōu fǎn dōng   què liáng duō yán gèng fēi bèi   jǐn chéng zuì    
shàng huáng tiān   báo qiǎn è zhǔ lái xuě fēi fēi   suì jiāng    
shān jiān   kòu xíng jǐn jiāng nán shān shǐ   běi    
fēng yān chóu hào dàng   hóng yàn chāi chóu chén yín bái yún fēi chàng   wàng huáng zhù    
qíng chuān hàn yáng   jiā tǎn mǎn 滿 yīng jiā shān miǎo ān zài yōu   mèng dào bié shù    
sān nián zài zhé guān   liáo luò wàn yóu huàn jìng zhōng chén   tàn yǎng    
cuì huá shàng méng chén   gǎn niàn mén dàn jiē huì shī shì   shì xiān    
jīn nián kòu héng   chūn xià róu jīng wàn lüè qín guān   bèi chén    
líng cōng cōng   zhōng yuán zhì lùn   wàng jiē mǎng    
jīng zhān mǎn 滿 jiāng huái   kòu chāo lián liù fēi jìng cóng qiū   wǎn shàng jiāng    
shí bāo gān   ruì diàn huáng mín ān tián chóu   lǐn    
fāng dào tōng   zhōu chē zǒu shāng jiē cāng tiān nǎi   ěr jiān guó    
yóu shà qīng   zhù shì chēng zhù rán tīng tuí   shēn suǒ cuò    
yòu bào léi zhài   xié jiǔ néng qīn yào shí nǎi   gān    
gāo huāng suǐ jiān   xìng mìng ruò ān huǎn   shǒu wèi    
xùn zhì hǎi kāng   cāng shēng yǒu huán