感时述事十首 其九

明代 刘基
惟民食为命,王政之所先。海鹾实天物,厥利何可专。 贪臣务聚财,张罗密于毡。厉禁及鱼虾,卤水不得煎。 出门即陷阱,举足遭缠牵。炰炰用鞭箠,冤痛声相连。 高牙开怨府,积货重奸权。分摊算户口,渗漉尽微涓。 官征势既迫,私贩理则然。遂令无赖儿,睚眦操戈鋋。 出没山谷里,陆梁江海边。横行荷䉂笼,方驾列船舷。 拒捕斥后懦,争彊夸直前。盗贼由此起,狼藉成蔓延。 先王务广德,如川出深渊。外本而内末,民俗随之迁。 自从甲兵兴,奄忽五六年。借筹计得丧,耗费倍万千。 回忆至元初,禁网疏且平。家家有衣食,畏刑思保全。 后来法转细,百体皆拘挛。厚利入私家,官府任其愆。 大哉乃祖训,典章尚流传。有举斯可复,庶用康迍邅。
wéi mín shí wéi mìng   wáng zhèng zhī suǒ xiān hǎi cuó shí tiān   jué zhuān
tān chén cái   zhāng luo zhān jìn xiā   shuǐ jiān
chū mén xiàn jǐng   zāo chán qiān páo páo yòng biān chuí   yuān tòng shēng xiāng lián
gāo kāi yuàn   huò zhòng jiān quán fēn tān suàn kǒu   shèn jǐn wēi juān
guān zhēng shì   fàn rán suì lìng lài ér   cāo chán
chū shān   liáng jiāng hǎi biān héng xíng lěi lóng   fāng jià liè chuán xián
chì hòu nuò   zhēng jiàng kuā zhí qián dào zéi yóu   láng chéng màn yán
xiān wáng guǎng 广   chuān chū shēn yuān wài běn ér nèi   mín suí zhī qiān
cóng jiá bīng xīng   yǎn liù nián jiè chóu de sàng   hào fèi bèi wàn qiān
huí zhì yuán chū   jìn wǎng shū qiě píng jiā jiā yǒu shí   wèi xíng bǎo quán
hòu lái zhuǎn   bǎi jiē luán hòu jiā   guān rèn qiān
zāi nǎi xùn   diǎn zhāng shàng liú chuán yǒu   shù yòng kāng zhūn zhān