感時述事十首 其九

明代 劉基
惟民食為命,王政之所先。海鹺實天物,厥利何可專。 貪臣務聚財,張羅密於氈。厲禁及魚蝦,滷水不得煎。 出門即陷阱,舉足遭纏牽。炰炰用鞭箠,冤痛聲相連。 高牙開怨府,積貨重奸權。分攤算戶口,滲漉盡微涓。 官征勢既迫,私販理則然。遂令無賴兒,睚眥操戈鋋。 出沒山谷里,陸梁江海邊。橫行荷䉂籠,方駕列船舷。 拒捕斥後懦,爭彊夸直前。盜賊由此起,狼藉成蔓延。 先王務廣德,如川出深淵。外本而內末,民俗隨之遷。 自從甲兵興,奄忽五六年。借籌計得喪,耗費倍萬千。 回憶至元初,禁網疏且平。家家有衣食,畏刑思保全。 後來法轉細,百體皆拘攣。厚利入私家,官府任其愆。 大哉乃祖訓,典章尚流傳。有舉斯可復,庶用康迍邅。
wéi mín shí wéi mìng   wáng zhèng zhī suǒ xiān hǎi cuó shí tiān   jué zhuān
tān chén cái   zhāng luo zhān jìn xiā   shuǐ jiān
chū mén xiàn jǐng   zāo chán qiān páo páo yòng biān chuí   yuān tòng shēng xiāng lián
gāo kāi yuàn   huò zhòng jiān quán fēn tān suàn kǒu   shèn jǐn wēi juān
guān zhēng shì   fàn rán suì lìng lài ér   cāo chán
chū shān   liáng jiāng hǎi biān héng xíng lěi lóng   fāng jià liè chuán xián
chì hòu nuò   zhēng jiàng kuā zhí qián dào zéi yóu   láng chéng màn yán
xiān wáng guǎng   chuān chū shēn yuān wài běn ér nèi   mín suí zhī qiān
cóng jiá bīng xīng   yǎn liù nián jiè chóu de sàng   hào fèi bèi wàn qiān
huí zhì yuán chū   jìn wǎng shū qiě píng jiā jiā yǒu shí   wèi xíng bǎo quán
hòu lái zhuǎn   bǎi jiē luán hòu jiā   guān rèn qiān
zāi nǎi xùn   diǎn zhāng shàng liú chuán yǒu   shù yòng kāng zhūn zhān