鄂州劝农

宋代 罗愿
国有四民,各分一职。农次于士,盖尊稼穑。日出当作,日入乃息。 用天分地,以足衣食。菖叶初生,于是始耕。务限既入,农事转急。 禾当播种,乘雨接湿。高田大豆,榆荚为候。三月区处,油麻穄黍。 时当警窃,图葺墙宇。蚕沙麦种,四月收贮。开渠决窦,以待暴雨。 月建在午,秧苗入土。女工织作,三伏炎暑。七月芟草,烧治荒田。 大麦小麦,上戊社前。禾欲上场,九月涂仓。缉绩布缕,十月多霜。 冬至埋谷,预试五种。不宜者轻,宜者则重。腊月粪地,治碓雕桑。 脩治农器,向春则忙。四时之务,展转相寻。既有常产,当有常心。 鸡豚兼蓄,枣栗成林。我念此州,土多冒占。纷纷刬请,扰扰定验。 雨泽空过,失天之时。生意不发,失地之脂。身力不出,枉堕四肢。 于私无益,于官亦亏。耕既不深,难行根脉。耘既不勤,众草之宅。 粪若不施,谷不精泽。收若不速,风雨狼藉。若能开垦,处处良田。 若能灌溉,岁岁丰年。古来开亩,广尺深尺。长亩三条,于中种植。 渐锄陇草,爬土亩中。苗根日深,耐旱与风。又有区种,与亩不同。 方深六寸,种禾一丛。七寸一区,匀如棋局。区收三升,亩号百斛。 用力既到,所收亦多。比之漫撒,效验如何。凡苗之长,全在粪壤。 器欲巧便,牛须肥健。其或无牛,以人牵犁。彼此换工,惟在心齐。 游手浮堕,讥笑父祖。一时之逸,终身之苦。稍识文字,莫弄官方。 暂然得理,不可为常。劝尔保身,孝谨无辱。劝尔居家,省俭常足。 兄弟同心,勿营私曲。年丰感谢,休厌米谷。官租未送,莫尝酒肉。 不寻閒事,门户清肃。粗然不阙,教子习读。渐入士类,光庇宗族。 岁时礼节,亲邻往复。孙曾济济,所谓受福。古有茅容,鸡供母馔。 自将野菜,与客同饭。张氏九世,同居相爱。官家亲问,写忍以对。 郤公贫馁,甥侄孤遗。饭藏两颊,以活两儿。王丹在乡,亲行农野。 多载酒肴,劝赏勤者。前贤所为,可以为师。美哉农者,国之良民。 直道本业,必养其亲。奸未必富,拙未必贫。地道无穷,天有冬春。 筋力在己,日用日新。俯仰求人,莫如求身。
guó yǒu mín   fēn zhí nóng shì gài   zūn jià chū dàng zuò   nǎi      
yòng tiān fèn   shí chāng chū shēng   shì shǐ gēng xiàn nóng shì   zhuǎn      
dāng zhǒng   chéng jiē shī 湿 gāo tián dòu   jiá wèi hòu sān yuè chǔ yóu   shǔ      
shí dāng jǐng qiè   qiáng cán shā mài zhǒng   yuè shōu zhù kāi jué dòu dài   bào      
yuè jiàn zài   yāng miáo gōng zhī zuò sān   yán shǔ yuè shān cǎo shāo zhì   huāng tián      
mài xiǎo mài   shàng shè qián shàng chǎng jiǔ   yuè cāng shí yuè   duō shuāng      
dōng zhì mái   shì zhǒng zhě qīng   zhě zhòng yuè fèn zhì duì   diāo sāng      
xiū zhì nóng   xiàng chūn máng shí zhī zhǎn   zhuǎn xiāng xún yǒu cháng chǎn dāng yǒu   cháng xīn      
tún jiān   zǎo chéng lín niàn zhōu   duō mào zhàn fēn fēn chǎn qǐng rǎo rǎo   dìng yàn      
kōng guò   shī tiān zhī shí shēng shī   zhī zhī shēn chū wǎng duò   zhī      
  guān kuī gēng shēn nán   xíng gēn mài yún qín zhòng cǎo   zhī zhái      
fèn ruò shī   jīng shōu ruò fēng   láng ruò néng kāi kěn chù chù   liáng tián      
ruò néng guàn gài   suì suì fēng nián lái kāi guǎng   chǐ 广 shēn chǐ cháng sān tiáo zhōng   zhòng zhí      
jiàn chú lǒng cǎo   zhōng miáo gēn shēn nài   hàn fēng yòu yǒu zhǒng   tóng      
fāng shēn liù cùn   zhǒng cóng cùn yún   shōu sān shēng hào   bǎi      
yòng dào   suǒ shōu duō zhī màn xiào   yàn fán miáo zhī zhǎng quán zài   fèn rǎng      
qiǎo biàn 便   niú féi jiàn huò niú   rén qiān huàn gōng wéi zài   xīn      
yóu shǒu duò   xiào shí zhī zhōng   shēn zhī shāo shí wén nòng   guān fāng      
zàn rán de   wèi cháng quàn ěr bǎo shēn xiào   jǐn quàn ěr jiā shěng jiǎn   cháng      
xiōng tóng xīn   yíng nián fēng gǎn xiè xiū   yàn guān wèi sòng cháng   jiǔ ròu      
xún xián shì   mén qīng rán quē jiào   jiàn shì lèi guāng   zōng      
suì shí jié   qīn lín wǎng sūn zēng suǒ   wèi shòu yǒu máo róng gōng   zhuàn      
jiāng cài   tóng fàn zhāng shì jiǔ shì tóng   xiāng ài guān jiā qīn wèn xiě rěn   duì      
gōng pín něi   shēng zhí fàn cáng liǎng jiá   huó liǎng ér wáng dān zài xiāng qīn xíng   nóng      
duō zài jiǔ yáo   quàn shǎng qín zhě qián xián suǒ wéi   wéi shī měi zāi nóng zhě guó zhī   liáng mín      
zhí dào běn   yǎng qīn jiān wèi zhuō   wèi pín dào qióng tiān yǒu   dōng chūn      
jīn zài   yòng xīn yǎng qiú rén   qiú shēn