鄂州勸農

宋代 羅願
國有四民,各分一職。農次於士,蓋尊稼穡。日出當作,日入乃息。 用天分地,以足衣食。菖葉初生,於是始耕。務限既入,農事轉急。 禾當播種,乘雨接濕。高田大豆,榆莢為候。三月區處,油麻穄黍。 時當警竊,圖葺牆宇。蠶沙麥種,四月收貯。開渠決竇,以待暴雨。 月建在午,秧苗入土。女工織作,三伏炎暑。七月芟草,燒治荒田。 大麥小麥,上戊社前。禾欲上場,九月塗倉。緝績布縷,十月多霜。 冬至埋谷,預試五種。不宜者輕,宜者則重。臘月糞地,治碓雕桑。 脩治農器,向春則忙。四時之務,展轉相尋。既有常產,當有常心。 雞豚兼蓄,棗栗成林。我念此州,土多冒占。紛紛剗請,擾擾定驗。 雨澤空過,失天之時。生意不發,失地之脂。身力不出,枉墮四肢。 於私無益,於官亦虧。耕既不深,難行根脈。耘既不勤,眾草之宅。 糞若不施,谷不精澤。收若不速,風雨狼藉。若能開墾,處處良田。 若能灌溉,歲歲豐年。古來開畝,廣尺深尺。長畝三條,於中種植。 漸鋤隴草,爬土畝中。苗根日深,耐旱與風。又有區種,與畝不同。 方深六寸,種禾一叢。七寸一區,勻如棋局。區收三升,畝號百斛。 用力既到,所收亦多。比之漫撒,效驗如何。凡苗之長,全在糞壤。 器欲巧便,牛須肥健。其或無牛,以人牽犁。彼此換工,惟在心齊。 游手浮墮,譏笑父祖。一時之逸,終身之苦。稍識文字,莫弄官方。 暫然得理,不可為常。勸爾保身,孝謹無辱。勸爾居家,省儉常足。 兄弟同心,勿營私曲。年豐感謝,休厭米谷。官租未送,莫嘗酒肉。 不尋閒事,門戶清肅。粗然不闕,教子習讀。漸入士類,光庇宗族。 歲時禮節,親鄰往復。孫曾濟濟,所謂受福。古有茅容,雞供母饌。 自將野菜,與客同飯。張氏九世,同居相愛。官家親問,寫忍以對。 郤公貧餒,甥侄孤遺。飯藏兩頰,以活兩兒。王丹在鄉,親行農野。 多載酒肴,勸賞勤者。前賢所為,可以為師。美哉農者,國之良民。 直道本業,必養其親。奸未必富,拙未必貧。地道無窮,天有冬春。 筋力在己,日用日新。俯仰求人,莫如求身。
guó yǒu mín   fēn zhí nóng shì gài   zūn jià chū dàng zuò   nǎi      
yòng tiān fèn   shí chāng chū shēng   shì shǐ gēng xiàn nóng shì   zhuǎn      
dāng zhǒng   chéng jiē shī gāo tián dòu   jiá wèi hòu sān yuè chǔ yóu   shǔ      
shí dāng jǐng qiè   qiáng cán shā mài zhǒng   yuè shōu zhù kāi jué dòu dài   bào      
yuè jiàn zài   yāng miáo gōng zhī zuò sān   yán shǔ yuè shān cǎo shāo zhì   huāng tián      
mài xiǎo mài   shàng shè qián shàng chǎng jiǔ   yuè cāng shí yuè   duō shuāng      
dōng zhì mái   shì zhǒng zhě qīng   zhě zhòng yuè fèn zhì duì   diāo sāng      
xiū zhì nóng   xiàng chūn máng shí zhī zhǎn   zhuǎn xiāng xún yǒu cháng chǎn dāng yǒu   cháng xīn      
tún jiān   zǎo chéng lín niàn zhōu   duō mào zhàn fēn fēn chǎn qǐng rǎo rǎo   dìng yàn      
kōng guò   shī tiān zhī shí shēng shī   zhī zhī shēn chū wǎng duò   zhī      
  guān kuī gēng shēn nán   xíng gēn mài yún qín zhòng cǎo   zhī zhái      
fèn ruò shī   jīng shōu ruò fēng   láng ruò néng kāi kěn chù chù   liáng tián      
ruò néng guàn gài   suì suì fēng nián lái kāi guǎng   chǐ shēn chǐ cháng sān tiáo zhōng   zhòng zhí      
jiàn chú lǒng cǎo   zhōng miáo gēn shēn nài   hàn fēng yòu yǒu zhǒng   tóng      
fāng shēn liù cùn   zhǒng cóng cùn yún   shōu sān shēng hào   bǎi      
yòng dào   suǒ shōu duō zhī màn xiào   yàn fán miáo zhī zhǎng quán zài   fèn rǎng      
qiǎo biàn 便   niú féi jiàn huò niú   rén qiān huàn gōng wéi zài   xīn      
yóu shǒu duò   xiào shí zhī zhōng   shēn zhī shāo shí wén nòng   guān fāng      
zàn rán de   wèi cháng quàn ěr bǎo shēn xiào   jǐn quàn ěr jiā shěng jiǎn   cháng      
xiōng tóng xīn   yíng nián fēng gǎn xiè xiū   yàn guān wèi sòng cháng   jiǔ ròu      
xún xián shì   mén qīng rán quē jiào   jiàn shì lèi guāng   zōng      
suì shí jié   qīn lín wǎng sūn zēng suǒ   wèi shòu yǒu máo róng gōng   zhuàn      
jiāng cài   tóng fàn zhāng shì jiǔ shì tóng   xiāng ài guān jiā qīn wèn xiě rěn   duì      
gōng pín něi   shēng zhí fàn cáng liǎng jiá   huó liǎng ér wáng dān zài xiāng qīn xíng   nóng      
duō zài jiǔ yáo   quàn shǎng qín zhě qián xián suǒ wéi   wéi shī měi zāi nóng zhě guó zhī   liáng mín      
zhí dào běn   yǎng qīn jiān wèi zhuō   wèi pín dào qióng tiān yǒu   dōng chūn      
jīn zài   yòng xīn yǎng qiú rén   qiú shēn