答朱寀捕蝗诗

宋代 欧阳修
捕蝗之术世所非,欲究此语兴於谁。 或云丰凶岁有数,天孽未可人力支。 或言蝗多不易捕,驱民入野践其畦。 因之奸吏恣贪扰,户到头歛无一遗。 蝗灾食苗民自苦,吏虐民苗皆被之。 吾嗟此语祗知一,不究其本论其皮。 驱虽不尽胜养患,昔人固已决不疑。 秉蟊投火况旧法,古之去恶犹如斯。 既多而捕诚未易,其失安在常由迟。 诜诜最说子孙众,为腹所孕多昆蚳。 始生朝亩暮已顷,化一为百无根涯。 口含锋刃疾风雨,毒肠不满疑常饥。 高原下湿不知数,进退整若随金鼙。 嗟兹羽孽物共恶,不知造化其谁尸。 大凡万事悉如此,祸当早绝防其微。 蝇头出土不急捕,羽翼已就功难施。 只惊群飞自天下,不究生子由山陂。 官书立法空太峻,吏愚畏罚反自欺。 盖藏十不敢申一,上心虽恻何由知。 不如宽法择良令,告蝗不隐捕以时。 今苗因捕虽践死,明岁犹免为蝝菑。 吾尝捕蝗见其事,较以利害曾深思。 官钱二十买一斗,示以明信民争驰。 歛微成众在人力,顷刻露积如京坻。 乃知孽虫虽其众,嫉恶苟锐无难为。 往时姚崇用此议,诚哉贤相得所宜。 因吟君赠广其说,为我持之告采诗。
huáng zhī shù shì suǒ fēi   jiū xīng shuí  
huò yún fēng xiōng suì yǒu shù   tiān niè wèi rén zhī  
huò yán huáng duō   mín jiàn  
yīn zhī jiān tān rǎo   dào tóu hān  
huáng zāi shí miáo mín   nüè mín miáo jiē bèi zhī  
jiē zhī zhī   jiù běn lùn  
suī jìn shèng yǎng huàn   rén jué  
bǐng máo tóu huǒ kuàng jiù   zhī è yóu  
duō ér chéng wèi   shī ān zài cháng yóu chí  
shēn shēn zuì shuō sūn zhòng   wèi suǒ yùn duō kūn chí  
shǐ shēng cháo qǐng   huà wèi bǎi gēn  
kǒu hán fēng rèn fēng   cháng mǎn cháng  
gāo yuán xià shī 湿 zhī shù   jìn tuì 退 zhěng ruò suí jīn  
jiē niè gòng è   zhī zào huà shuí shī  
fán wàn shì   huò dāng zǎo jué fáng wēi  
yíng tóu chū   jiù gōng nán shī  
zhǐ jīng qún fēi tiān xià   jiù shēng yóu shān bēi  
guān shū kōng tài jùn   wèi fǎn  
gài cáng shí gǎn shēn   shàng xīn suī yóu zhī  
kuān liáng lìng   gào huáng yǐn shí  
jīn miáo yīn suī jiàn   míng suì yóu miǎn wèi yuán  
cháng huáng jiàn shì   jiào hài céng shēn  
guān qián èr shí mǎi dòu   shì míng xìn mín zhēng chí  
hān wēi chéng zhòng zài rén   qǐng jīng  
nǎi zhī niè chóng suī zhòng   è gǒu ruì nán wéi  
wǎng shí yáo chóng yòng   chéng zāi xián xiàng de suǒ  
yīn yín jūn zèng guǎng 广 shuō   wèi chí zhī gào cǎi shī