答朱寀捕蝗詩

宋代 歐陽修
捕蝗之術世所非,欲究此語興於誰。 或雲豐凶歲有數,天孽未可人力支。 或言蝗多不易捕,驅民入野踐其畦。 因之奸吏恣貪擾,戶到頭歛無一遺。 蝗災食苗民自苦,吏虐民苗皆被之。 吾嗟此語祗知一,不究其本論其皮。 驅雖不盡勝養患,昔人固已決不疑。 秉蟊投火況舊法,古之去惡猶如斯。 既多而捕誠未易,其失安在常由遲。 詵詵最說子孫眾,為腹所孕多昆蚳。 始生朝畝暮已頃,化一為百無根涯。 口含鋒刃疾風雨,毒腸不滿疑常飢。 高原下濕不知數,進退整若隨金鼙。 嗟茲羽孽物共惡,不知造化其誰屍。 大凡萬事悉如此,禍當早絕防其微。 蠅頭出土不急捕,羽翼已就功難施。 只驚群飛自天下,不究生子由山陂。 官書立法空太峻,吏愚畏罰反自欺。 蓋藏十不敢申一,上心雖惻何由知。 不如寬法擇良令,告蝗不隱捕以時。 今苗因捕雖踐死,明歲猶免為蝝菑。 吾嘗捕蝗見其事,較以利害曾深思。 官錢二十買一斗,示以明信民爭馳。 歛微成眾在人力,頃刻露積如京坻。 乃知孽蟲雖其眾,嫉惡苟銳無難為。 往時姚崇用此議,誠哉賢相得所宜。 因吟君贈廣其說,為我持之告采詩。
huáng zhī shù shì suǒ fēi   jiū xīng shuí  
huò yún fēng xiōng suì yǒu shù   tiān niè wèi rén zhī  
huò yán huáng duō   mín jiàn  
yīn zhī jiān tān rǎo   dào tóu hān  
huáng zāi shí miáo mín   nüè mín miáo jiē bèi zhī  
jiē zhī zhī   jiù běn lùn  
suī jìn shèng yǎng huàn   rén jué  
bǐng máo tóu huǒ kuàng jiù   zhī è yóu  
duō ér chéng wèi   shī ān zài cháng yóu chí  
shēn shēn zuì shuō sūn zhòng   wèi suǒ yùn duō kūn chí  
shǐ shēng cháo qǐng   huà wèi bǎi gēn  
kǒu hán fēng rèn fēng   cháng mǎn 滿 cháng  
gāo yuán xià shī zhī shù   jìn tuì 退 zhěng ruò suí jīn  
jiē niè gòng è   zhī zào huà shuí shī  
fán wàn shì   huò dāng zǎo jué fáng wēi  
yíng tóu chū   jiù gōng nán shī  
zhǐ jīng qún fēi tiān xià   jiù shēng yóu shān bēi  
guān shū kōng tài jùn   wèi fǎn  
gài cáng shí gǎn shēn   shàng xīn suī yóu zhī  
kuān liáng lìng   gào huáng yǐn shí  
jīn miáo yīn suī jiàn   míng suì yóu miǎn wèi yuán  
cháng huáng jiàn shì   jiào hài céng shēn  
guān qián èr shí mǎi dòu   shì míng xìn mín zhēng chí  
hān wēi chéng zhòng zài rén   qǐng jīng  
nǎi zhī niè chóng suī zhòng   è gǒu ruì nán wéi  
wǎng shí yáo chóng yòng   chéng zāi xián xiàng de suǒ  
yīn yín jūn zèng guǎng shuō   wèi chí zhī gào cǎi shī