悲人道

南北朝 谢晦
悲人道兮悲人道之实难。哀人道之多险。伤人道之寡安。 懿华宗之冠胄。固清流而远源。树文德于庭户。立操学于衡门。 应积善之馀祐。当履福之所延。何小子之凶放。实招祸而作愆。 值革变之大运。遭一顾于圣皇。参谋猷于创物。赞帝制于宏纲。 出治戎于禁卫。入关言于帷房。分河山之圭组。继文武之龟章。 禀顾命于西殿。受遗寄于御床。伊懦劣其无节。实怀此而不忘。 荷隆遇于先主。欲报之于后王。忧托付之无效。惧愧言于存亡。 谓继体其嗣业。能增辉于前光。居遏密之未几。越礼度而湎荒。 普天壤而殒气。必社稷之沦丧。矧吾侪之体国。实启处而匪遑。 藉亿兆之一志。固昏极而明彰。谅主尊而民晏。信卜祚之无疆。 国既危而重构。家已衰而载昌。获扶颠而休否。冀世道之方康。 朝褒功以疏爵。只命服于西蕃。奏箫管之嘈囋。拥朱旄之赫煌。 临八方以作镇。响文武之桓桓。厉薄弱以为政。实忘食于日旰。 岂申甫之敢慕。庶惟宋之屏翰。甫逾历其三稔。实周回其未再。 岂有虑于内□。□□□其云裁。痛夹辅之二宰。并加辟而靡贷。 哀弱息之从祸。悲发中而心痗。伊荆汉之良彦。逮文武之子民。 见忠贞而弗亮。睹理屈而莫申。皆义概而同愤。咸荷戈而竞臻。 浮舳舻之奕奕。陈车骑之辚辚。观人和与师整。谓兹兵其谁陈。 庶亡魂之雪怨。反泾渭于彝化。齐轻舟于江曲。殄锐敌其皆湮。 勒陆徒于白水。寇无反于只轮。气扔捷而益壮。威既肃而弥振。 嗟时哉之不与。迕风雨以逾旬。我谋战而不克。彼继奔其蹑尘。 乏智勇之奇正。忽孟明而是遵。苟成败其有数。岂怨天而尤人。 恨矢石之未竭。遂摧师而覆陈。诚得丧之所遭。固当之其无吝。 痛而怀之弱子。横遭罹之殃衅。智未穷而事倾。力未极而莫振。 誓同尽于锋镝。我怯劣而愆信。悯弟侄之何辜。实五咎之所婴。 谓九夷之可处。思致免以全生。嗟性命之难遂。乃窘绁于边亭。 亦何忤于天地。备艰危而是丁。我闻之于昔诰。功弥高而身䠞。 霍芒刺而幸免。卒倾宗而灭族。周叹贵于岳吏。终下审而靡鞠。 虽明德之大贤。亦不免于残戮。怀今惮而忍人。忘向惠而莫复。 绩无赏而震主。将何方以自牧。非砏石之图照。孰违祸以取福。 箸殷鉴认自古。岂独叹于季叔。能安亲而扬名。谅见称于先哲。 保归全而终孝。伤在余而皆缺。辱历世之平素。忽盛满而倾灭。 惟烝尝与洒埽。痛一朝而永绝。问其谁而为之。实孤人之险戾。 罪有逾于丘山。虽百死其何雪。羁角偃兮衡闾。亲朋交兮平义。 虽履尚兮不一。隆分好兮情寄。俱惮耕兮从禄。睹世道兮艰诐。 规志局兮功名。每谓之兮为易。今定谥兮阖棺。惭明智兮昔议。 虽待尽兮为耻。嗟原颜兮靡寘。长揖兮数子。谢尔兮明智。 百龄兮浮促。终焉兮斟克。卧尽兮斧斤。理命兮同得。 世安彼兮非此。岂晓分兮辨惑。御庄生之达言。请承风以为则。
bēi rén dào bēi rén dào zhī shí nán āi rén dào zhī duō xiǎn shāng rén dào zhī guǎ ān
huá zōng zhī guān zhòu qīng liú ér yuǎn yuán shù wén tíng cāo xué héng mén
yīng shàn zhī yòu dāng zhī suǒ yán xiǎo zhī xiōng fàng shí zhāo huò ér zuò qiān
zhí biàn zhī yùn zāo shèng huáng cān móu yóu chuàng zàn zhì hóng gāng
chū zhì róng jìn wèi guān yán wéi fáng fēn shān zhī guī wén zhī guī zhāng
bǐng mìng 西 diàn 殿 shòu chuáng nuò liè jié shí huái 怀 ér wàng
lóng xiān zhǔ bào zhī hòu wáng yōu tuō zhī xiào kuì yán cún wáng
wèi néng zēng huī qián guāng è zhī wèi yuè ér miǎn huāng
tiān rǎng ér yǔn shè zhī lún sàng shěn chái zhī guó shí chǔ ér fěi huáng
亿 zhào zhī zhì hūn ér míng zhāng liàng zhǔ zūn ér mín yàn xìn bo zuò zhī jiāng
guó wēi ér chóng gòu jiā shuāi ér zài chāng huò diān ér xiū fǒu shì dào zhī fāng kāng
cháo bāo gōng shū jué zhǐ mìng 西 fān zòu xiāo guǎn zhī cáo yōng zhū máo zhī huáng
lín fāng zuò zhèn xiǎng wén zhī huán huán ruò wéi zhèng shí wàng shí gàn
shēn zhī gǎn shù wéi sòng zhī píng hàn sān rěn shí zhōu huí wèi zài
yǒu nèi         yún cái tòng jiā zhī èr zǎi bìng jiā ér dài
āi ruò zhī cóng huò bēi zhōng ér xīn mèi jīng hàn zhī liáng yàn dǎi wén zhī mín
jiàn zhōng zhēn ér liàng ér shēn jiē gài ér tóng fèn xián ér jìng zhēn
zhú zhī chén chē zhī lín lín guān rén shī zhěng wèi bīng shuí chén
shù wáng hún zhī xuě yuàn fǎn jīng wèi huà qīng zhōu jiāng tiǎn ruì jiē yān
lēi bái shuǐ kòu fǎn zhǐ lún rēng jié ér zhuàng wēi ér zhèn
jiē shí zāi zhī fēng xún móu zhàn ér bēn niè chén
zhì yǒng zhī zhèng mèng míng ér shì zūn gǒu chéng bài yǒu shù yuàn tiān ér yóu rén
hèn shǐ shí zhī wèi jié suì cuī shī ér chén chéng de sàng zhī suǒ zāo dāng zhī lìn
tòng ér huái 怀 zhī ruò héng zāo zhī yāng xìn zhì wèi qióng ér shì qīng wèi ér zhèn
shì tóng jìn fēng qiè liè ér qiān xìn mǐn zhí zhī shí jiù zhī suǒ yīng
wèi jiǔ zhī chù zhì miǎn quán shēng jiē xìng mìng zhī nán suì nǎi jiǒng xiè biān tíng
tiān bèi jiān wēi ér shì dīng wén zhī gào gōng gāo ér shēn
huò máng ér xìng miǎn qīng zōng ér miè zhōu tàn guì yuè zhōng xià shěn ér
suī míng zhī xián miǎn cán huái 怀 jīn dàn ér rěn rén wàng xiàng huì ér
shǎng ér zhèn zhǔ jiāng fāng fēi bīn shí zhī zhào shú wéi huò
zhù yīn jiàn rèn tàn shū néng ān qīn ér yáng míng liàng jiàn chēng xiān zhé
bǎo guī quán ér zhōng xiào shāng zài ér jiē quē shì zhī píng chéng mǎn ér qīng miè
wéi zhēng cháng sào tòng zhāo ér yǒng jué wèn shuí ér wèi zhī shí rén zhī xiǎn
zuì yǒu qiū shān suī bǎi xuě jiǎo yǎn héng qīn péng jiāo píng
suī shàng lóng fēn hǎo qíng dàn gēng cóng shì dào jiān
guī zhì gōng míng měi wèi zhī wèi jīn dìng shì guān cán míng zhì
suī dài jìn wèi chǐ jiē yuán yán zhì cháng shù zi xiè ěr míng zhì
bǎi líng zhōng yān zhēn jǐn jīn mìng tóng
shì ān fēi xiǎo fēn biàn huò zhuāng shēng zhī yán qǐng chéng fēng wéi