詠懷八十二首

魏晉 阮籍
夜中不能寐,起坐彈鳴琴。 薄帷鑒明月,清風吹我襟。 孤鴻號外野,翔鳥鳴北林。 徘徊將何見?憂思獨傷心。 二妃游江濱,逍遙順風翔。 交甫懷環佩,婉孌有芬芳。 猗靡情歡愛,千載不相忘。 傾城迷下蔡,容好結中腸。 感激生憂思,萱草樹蘭房。 膏沐為誰施,其雨怨朝陽。 如何金石交,一旦更離傷。 嘉樹下成蹊,東園桃與李。 秋風吹飛藿,零落從此始。 繁華有憔悴,堂上生荊杞。 驅馬舍之去,去上西山趾。 一身不自保,何況戀妻子。 凝霜被野草,歲暮亦云已。 天馬出西北,由來從東道。 春秋非有托,富貴焉常保。 清露被皋蘭,凝霜沾野草。 朝為媚少年,夕暮成丑老。 自非王子晉,誰能常美好。 平生少年時,輕薄好弦歌。 西遊咸陽中,趙李相經過。 娛樂未終極,白日忽蹉跎。 驅馬復來歸,反顧望三河。 黃金百鎰盡,資用常苦多。 北臨太行道,失路將如何。 昔聞東陵瓜,近在青門外。 連畛距阡陌,子母相鉤帶。 五色曜朝日,嘉賓四面會。 膏火自煎熬,多財為患害。 布衣可終身,寵祿豈足賴。 炎暑惟茲夏,三旬將欲移。 芳樹垂綠葉,青雲自逶迤。 四時更代謝,日月遞參差。 徘徊空堂上,忉怛莫我知。 願覩卒歡好,不見悲別離。 灼灼西隤日,餘光照我衣。 迴風吹四壁,寒鳥相因依。 周周尚銜羽,蛩蛩亦念飢。 如何當路子,磬折忘所歸。 豈為夸譽名,憔悴使心悲。 寧與燕雀翔,不隨黃鵠飛。 黃鵠游四海,中路將安歸。 步出上東門,北望首陽岑。 下有採薇士,上有嘉樹林。 良辰在何許,凝霜沾衣襟。 寒風振山岡,玄雲起重陰。 鳴鴈飛南征,鶗鴂發哀音。 素質游商聲,悽愴傷我心。 北里多奇舞,濮上有微音。 輕薄閒遊子,俯仰乍浮沉。 方式從狹路,僶俛趨荒淫。 焉見王子喬,乘雲翔鄧林。 獨有延年術,可以慰我心。 湛湛長江水,上有楓樹林。 皋蘭被徑路,青驪逝駸駸。 遠望令人悲,春氣感我心。 三楚多秀士,朝雲進荒淫。 朱華振芬芳,高蔡相追尋。 一為黃雀哀,淚下誰能禁。 昔日繁華子,安陵與龍陽。 夭夭桃李花,灼灼有輝光。 悅懌若九春,磬折似秋霜。 流盻發姿媚,言笑吐芬芳。 攜手等歡愛,宿昔同衣裳。 願為雙飛鳥,比翼共翱翔。 丹青著明誓,永世不相忘。 登高臨四野,北望青山阿。 松柏翳岡岑,飛鳥鳴相過。 感慨懷辛酸,怨毒常苦多。 李公悲東門,蘇子狹三河。 求仁自得仁,豈復嘆咨嗟。 開秋兆涼氣,蟋蟀鳴床帷。 感物懷殷憂,悄悄令心悲。 多言焉所告,繁辭將訴誰。 微風吹羅袂,明月耀清暉。 晨雞鳴高樹,命駕起旋歸。 昔年十四五,志尚好詩書。 被褐懷珠玉,顏閔相與期。 開軒臨四野,登高望所思。 丘墓蔽山岡,萬代同一時。 千秋萬歲後,榮名安所之。 乃悟羨門子,噭噭令自嗤。 徘徊蓬池上,還顧望大梁。 綠水揚洪波,曠野莽茫茫。 走獸交橫馳,飛鳥相隨翔。 是時鶉火中,日月正相望。 朔風厲嚴寒,陰氣下微霜。 覊旅無儔匹,俛仰懷哀傷。 小人計其功,君子道其常。 豈惜終憔悴,詠言著斯章。 獨坐空堂上,誰可與歡者。 出門臨永路,不見行車馬。 登高望九州,悠悠分曠野。 孤鳥西北飛,離獸東南下。 日暮思親友,晤言用自寫。 懸車在西南,羲和將欲傾。 流光耀四海,忽忽至夕冥。 朝為咸池暉,濛汜受其榮。 豈知窮達士,一死不再生。 視彼桃李花,誰能久熒熒。 君子在何計,嘆息未合幷。 瞻仰景山松,可以慰吾情。 西方有佳人,皎若白日光。 被服纖羅衣,左右佩雙璜。 修容耀姿美,順風振微芳。 登高眺所思,舉袂當朝陽。 寄顏雲霄閒,揮袖凌虛翔。 飄颻恍惚中,流眄顧我傍。 悅懌未交接,晤言用感傷。 楊朱泣歧路,墨子悲染絲。 揖讓長離別,飄颻難與期。 豈徒燕婉情,存亡誠有之。 蕭索人所悲,禍釁不可辭。 趙女媚中山,謙柔愈見欺。 嗟嗟塗上士,何用自保持。 於心懷寸陰,羲陽將欲冥。 揮袂撫長劍,仰觀浮雲征。 雲間有玄鶴,抗志揚哀聲。 一飛沖青天,曠世不再鳴。 豈與鶉鷃游,連翩戲中庭。 夏後乘靈輿,夸父為鄧林。 存亡從變化,日月有浮沉。 鳳皇鳴參差,伶倫發其音。 王子好簫管,世世相追尋。 誰言不可見,青鳥明我心。 東南有射山,汾水出其陽。 六龍服氣輿,雲蓋切天綱。 仙者四五人,逍遙晏蘭房。 寢息一純和,呼噏成露霜。 沐浴丹淵中,照耀日月光。 豈安通靈台,游瀁去高翔。 殷憂令志結,怵惕常若驚。 逍遙未終晏,朱華忽西傾。 蟋蟀在戶牖,蟪蛄號中庭。 心腸未相好,誰雲亮我情。 願為雲間鳥,千里一哀鳴。 三芝延瀛洲,遠遊可長生。 拔劍臨白刃,安能相中傷。 但畏工言字,稱我三江旁。 飛泉流玉山,懸車棲扶桑。 日月徑千里,素風發微霜。 勢路有窮達,咨嗟安可長。 朝登洪坡顛,日夕望西山。 荊棘被原野,羣鳥飛翩翩。 鸞鷖時棲宿,性命有自然。 建木誰能近,射干復嬋娟。 不見林中葛,延蔓相勾連。 周鄭天下交,街術當三河。 妖冶閒都子,煥耀何芬葩。 玄發發朱顏,睇眄有光華。 傾城思一顧,遺視來相夸。 願為三春遊,朝陽忽蹉跎。 盛衰在須臾,離別將如何。 若花耀四海,扶桑翳瀛洲。 日月經天塗,明暗不相讎。 窮達自有常,得失又何求。 豈效路上童,攜手共遨遊。 陰陽有變化,誰雲沉不浮。 朱鱉躍飛泉,夜飛過吳洲。 俛仰運天地,再撫四海流。 繫纍名利場,駑駿同一輈。 豈若遺耳目,升遐去殷憂。 昔余游大梁,登於黃華顛。 共工宅玄冥,高台造青天。 幽荒邈悠悠,悽愴懷所憐。 所憐者誰子,明察自照妍。 應龍沈冀州,妖女不得眠。 肆侈陵世俗,豈雲永厥年。 驅車出門去,意欲遠征行。 征行安所如,背棄夸與名。 夸名不在己,但願適中情。 單帷蔽皎日,高樹隔微聲。 讒邪使交疏,浮雲令晝冥。 嬿婉同衣裳,一顧傾人城。 從容在一時,繁華不再榮。 晨朝奄復暮,不見所歡形。 黃鳥東南飛,寄言謝友生。 駕言發魏都,南向望吹壹。 簫管有遺音,梁王安在哉。 戰士食糟糠,賢者處蒿萊。 歌舞曲未終,秦兵已復來。 夾林非吾有,朱宮生塵埃。 軍敗華陽下,身竟為土灰。 朝陽不再盛,白日忽西幽。 去此若俯仰,如何似九秋。 人生若塵露,天道邈悠悠。 齊景升丘山,涕泗紛交流。 孔聖臨長川,惜逝忽若浮。 去者余不及,來者吾不留。 願登太華山,上與松子游。 漁父知世患,乘流泛輕舟。 一日復一夕,一夕復一朝。 顏色改平常,精神自損消。 胸中懷湯火,變化故相招。 萬事無窮極,知謀苦不饒。 但恐須臾間,魂氣隨風飄。 終身履薄冰,誰知我心焦。 一日復一朝,一昏復一晨。 容色改平常,精神自飄淪。 臨觴多哀楚,思我故時人。 對酒不能言,悽愴懷酸辛。 願耕東皋陽,誰與守其真。 愁苦在一時,高行傷微身。 曲直何所為,龍蛇為我鄰。 世務何繽紛,人道苦不遑。 壯年以時逝,朝露待太陽。 願攬羲和轡,白日不移光。 天階路殊絕,雲漢邈無梁。 濯發暘谷濱,遠遊昆岳傍。 登彼列仙岨,采此秋蘭芳。 時路烏足爭,太極可翱翔。 誰言萬事囏,逍遙可終生。 臨堂翳華樹,悠悠念無形。 彷徨思親友,倐忽復至冥。 寄言東飛鳥,可用慰我情。 嘉時在今辰,零雨灑塵埃。 臨路望所思,日夕復不來。 人情有感慨,蕩漾焉能排。 揮涕懷哀傷,辛酸誰語哉。 炎光延萬里,洪川盪湍瀨。 彎弓掛扶桑,長劍倚天外。 泰山成砥礪,黃河為裳帶。 視彼莊周子,榮枯何足賴。 捐身棄中野,烏鳶作患害。 豈若雄傑士,功名從此大。 壯士何慷慨,志欲威八荒。 驅車遠行役,受命念自忘。 良弓挾烏號,明甲有精光。 臨難不顧生,身死魂飛揚。 豈為全軀士,效命爭戰場。 忠為百世榮,義使令名彰。 垂聲謝後世,氣節故有常。 混元生兩儀,四象運衡璣。 曒日布炎精,素月垂景輝。 晷度有昭回,哀哉人命微。 飄若風塵逝,忽若慶雲晞。 修齡適余願,光寵非己威。 安期步天路,松子與世違。 焉得凌霄翼,飄颻登雲湄。 嗟哉尼父志,何為居九夷。 天網彌四野,六翮掩不舒。 隨波紛綸客,泛泛若浮鳧。 生命無期度,朝夕有不虞。 列仙停修齡,養志在沖虛。 飄颻雲日間,邈與世路殊。 榮名非己寶,聲色焉足娛。 採藥無旋返,神仙志不符。 逼此良可惑,令我久躊躇。 王業須良輔,建功俟英雄。 元凱康哉美,多士頌聲隆。 陰陽有舛錯,日月不當融。 天時有否泰,人事多盈沖。 園綺遯南嶽,伯陽隱西戎。 保身念道真,寵耀焉足崇。 人誰不善始,尠能克厥終。 休哉上世士,萬載垂清風。 鴻鵠相隨飛,飛飛適荒裔。 雙翮臨長風,須臾萬里逝。 朝餐琅玕實,夕宿丹山際。 抗身青雲中,網羅孰能制。 豈與鄉曲士,攜手共言誓。 儔物終始殊,修短各異方。 琅玕生高山,芝英耀朱堂。 熒熒桃李花,成蹊將夭傷。 焉敢希千術,三春表微光。 自非凌風樹,憔悴烏有常。 幽蘭不可佩,朱草為誰榮。 修竹隱山陰,射干臨增城。 葛藟延幽谷,綿綿瓜瓞生。 樂極消靈神,哀深傷人情。 竟知憂無益,豈若歸太清。 鷽鳩飛桑榆,海鳥運天池。 豈不識宏大,羽翼不相宜。 招搖安可翔,不若棲樹枝。 下集蓬艾間,上遊園圃籬。 但爾亦自足,用子為追隨。 生命辰安在,憂戚涕沾襟。 高鳥翔山岡,燕雀棲下林。 青雲蔽前庭,素琴淒我心。 崇山有鳴鶴,豈可相追尋。 鳴鳩嬉庭樹,焦明游浮雲。 焉見孤翔鳥,翩翩無匹羣。 死生自然理,消散何繽紛。 步游三衢旁,惆悵念所思。 豈為今朝見,恍惚誠有之。 澤中生喬松,萬世未可期。 高鳥摩天飛,凌雲共游嬉。 豈有孤行士,垂涕悲故時。 清露為凝霜,華草成蒿萊。 誰雲君子賢,明達安可能。 乘雲招松喬,呼噏永矣哉。 丹心失恩澤,重德喪所宜。 善言焉可長,慈惠未易施。 不見南飛燕,羽翼正差池。 高子怨新詩,三閭悼乖離。 何為混沌氏,倐忽體貌隳。 十日出暘谷,弭節馳萬里。 經天耀四海,倐忽潛蒙泛。 誰言焱炎久,游沒何行俟。 逝者豈長生,亦去荊與杞。 千歲猶崇朝,一餐聊自已。 是非得失間,焉足相譏理。 計利知術窮,哀情遽能止。 自然有成理,生死道無常。 智巧萬端出,大要不易方。 如何夸毘子,作色懷驕腸。 乘軒驅良馬,憑几向膏粱。 被服纖羅衣,深榭設閒房。 不見日夕華,翩翩飛路旁。 夸談快憤懣,情慵發煩心。 西北登不周,東南望鄧林。 曠野彌九州,崇山抗高岑。 一餐度萬世,千歲再浮沈。 誰雲玉石同,淚下不可禁 人言願延年,延年欲焉之。 黃鵠呼子安,千秋未可期。 獨坐山嵓中,惻愴懷所思。 王子一何好,猗靡相攜持。 悅懌猶今辰,計校在一時。 置此明朝事,日夕將見期 貴賤在天命,窮達自有時。 婉孌佞邪子,隨利來相欺。 孤思損惠施,但為讒夫蚩。 鶺鴒鳴雲中,載飛靡所期。 焉知傾側士,一旦不可持。 驚風振四野,回雲蔭堂隅。 床帷為誰設,几杖為誰扶。 雖非明君子,豈闇桑與榆。 世有此聾聵,芒芒將焉如。 翩翩從風飛,悠悠去故居。 離麾玉山下,遺棄毀與譽。 危冠切浮雲,長劍出天外。 細故何足慮,高度跨一世。 非子為我御,逍遙遊荒裔。 顧謝西王母,吾將從此逝。 豈與蓬戶士,彈琴誦言誓。 河上有丈人,緯蕭棄明珠。 甘彼藜藿食,樂是蓬蒿廬。 豈效繽紛子,良馬騁輕輿。 朝生衢路旁,夕瘞橫術隅。 歡笑不終宴,俛仰復欷歔。 鑒茲二三者,憤懣從此舒。 儒者通六藝,立志不可干。 違禮不為動,非法不肯言。 渴飲清泉流,飢食幷一簞。 歲時無以祀,衣服常苦寒。 屣履詠南風,縕袍笑華軒。 信道守詩書,義不受一餐。 烈烈褒貶辭,老氏用長嘆。 少年學擊劍,妙伎過曲城。 英風截雲霓,超世發奇聲。 揮劍臨沙漠,飲馬九野垧。 旗幟何翩翩,但聞金鼓鳴。 軍旅令人悲,烈烈有哀情。 念我平常時,悔恨從此生。 平晝整衣冠,思見客與賓。 賓客者誰子,倐忽若飛塵。 裳衣佩雲氣,言語究靈神。 須臾相背棄,何時見斯人。 多慮令志散,寂寞使心憂。 翱翔觀陂澤,撫劍登輕舟。 但願長閒暇,後歲復來游。 朝出上東門,遙望首陽基。 松柏郁森沉,鸝黃相與嬉。 逍遙九曲間,徘徊欲何之。 念我平居時,郁然思妖姬。 王子十五年,游衍伊洛濱。 朱顏茂春華,辯慧懷清真。 焉見浮丘公,舉手謝時人。 輕盪易恍惚,飄颻棄其身。 飛飛鳴且翔,揮翼且酸辛。 塞門不可出,海水焉可浮。 朱明不相見,奄昧獨無侯。 持瓜思東陵,黃雀誠獨羞。 失勢在須臾,帶劍上吾丘。 悼彼桑林子,涕下自交流。 假乘汧渭間,鞍馬去行游。 洪生資制度,被服正有常。 尊卑設次序,事物齊紀綱。 容飾整顏色,磬折執圭璋。 堂上置玄酒,室中盛稻粱。 外厲貞素談,戶內滅芬芳。 放口從衷出,復說道義方。 委曲周旋儀,姿態愁我腸。 北臨干昧溪,西行游少任。 遙顧望天津,駘蕩樂我心。 綺靡存亡門,一游不再尋。 儻遇晨風鳥,飛駕出南林。 漭瀁滛光中,忽忽肆荒淫。 休息晏清都,超世又誰禁。 人知結交易,交友誠獨難。 險路多疑惑,明珠未可干。 彼求饗太牢,我欲幷一餐。 損益生怨毒,咄咄復何言。 有悲則有情,無悲亦無思。 茍非嬰網罟,何必萬里畿。 翔風拂重霄,慶雲招所晞。 灰心寄枯宅,曷顧人間姿。 始得忘我難,焉知嘿自遺。 木槿榮丘墓,煌煌有光色。 白日頹林中,翩翩零路側。 蟋蟀吟戶牖,蟪蛄鳴荊棘。 蜉蝣玩三朝,采采修羽翼。 衣裳為誰施,俛仰自收拭。 生命幾何時,慷慨各努力。 修塗馳軒車,長川載輕舟。 性命豈自然,勢路有所由。 高名令志惑,重利使心憂。 親昵懷反側,骨肉還相讎。 更希毀珠玉,可用登遨遊。 橫術有奇士,黃駿服其箱。 朝起瀛洲野,日夕宿明光。 再撫四海外,羽翼自飛揚。 去置世上事,豈足愁我腸。 一去長離絕,千歲復相望。 猗歟上世士,恬淡志安貧。 季葉道陵遲,馳騖紛垢塵。 寗子豈不類,楊歌誰肯殉。 棲棲非我偶,徨徨非己倫。 咄嗟榮辱事,去來味道真。 道真信可娛,清潔存精神。 巢由抗高節,從此適河濱。 梁東有芳草,一朝再三榮。 色容艷姿美,光華耀傾城。 豈為明哲士,妖蠱諂媚生。 輕薄在一時,安知百世名。 路端便娟子,但恐日月傾。 焉見冥靈木,悠悠竟無形。 秋駕安可學,東野窮路旁。 綸深魚淵潛,矰設鳥高翔。 泛泛乘輕舟,演漾靡所望。 吹噓誰以益,江湖相捐忘。 都冶難為顏,修容是我常。 茲年在松喬,恍惚誠未央。 咄嗟行至老,僶俛常苦憂。 臨川羨洪波,同始異支流。 百年何足言,但苦怨與讎。 讎怨者誰子,耳目還相羞。 聲色為胡越,人情自逼遒。 招彼玄通士,去來歸羨游。 昔有神仙士,乃處射山阿。 乘雲御飛龍,噓噏嘰瓊華。 可聞不可見,慷慨嘆咨嗟。 自傷非儔類,愁苦來相加。 下學而上達,忽忽將如何。 林中有奇鳥,自言是鳳凰。 清朝飲醴泉,日夕棲山岡。 高鳴徹九州,延頸望八荒。 適逢商風起,羽翼自摧藏。 一去崑崙西,何時復迴翔。 但恨處非位,愴悢使心傷。 出門望佳人,佳人豈在茲。 三山招松喬,萬世誰與期。 存亡有長短,慷慨將焉知。 忽忽朝日隤,行行將何之。 不見季秋草,摧折在今時。 昔有神仙者,羨門及松喬。 噏習九陽間,升遐嘰雲霄。 人生樂長久,百年自言遼。 白日隕隅谷,一夕不再朝。 豈若遺世物,登明遂飄颻。 墓前熒熒者,木槿耀朱華。 榮好未終朝,連飈隕其葩。 豈若西山草,琅玕與丹禾。 垂影臨增城,餘光照九阿。 寧微少年子,日久難咨嗟。
zhōng néng mèi   zuò dàn míng qín
báo wéi jiàn míng yuè   qīng fēng chuī jīn
hóng hào wài   xiáng niǎo míng běi lín
pái huái jiāng jiàn   yōu shāng xīn
èr fēi yóu jiāng bīn   xiāo yáo shùn fēng xiáng
jiāo huái huán pèi   wǎn luán yǒu fēn fāng
qíng huān ài   qiān zǎi xiāng wàng
qīng chéng xià cài   róng hǎo jié zhōng cháng
gǎn shēng yōu   xuān cǎo shù lán fáng
gào wèi shuí shī   yuàn zhāo yáng
jīn shí jiāo   dàn gèng shāng
jiā shù xià chéng   dōng yuán táo
qiū fēng chuī fēi huò   líng luò cóng shǐ
fán huá yǒu qiáo cuì   táng shàng shēng jīng
shě zhī   shàng 西 shān zhǐ
shēn bǎo   kuàng liàn
níng shuāng bèi cǎo   suì yún
tiān chū 西 běi   yóu lái cóng dōng dào
chūn qiū fēi yǒu tuō   guì yān cháng bǎo
qīng bèi gāo lán   níng shuāng zhān cǎo
cháo wèi mèi shào nián   chéng chǒu lǎo
fēi wáng jìn   shuí néng cháng měi hǎo
píng shēng shào nián shí   qīng hǎo xián
西 yóu xián yáng zhōng   zhào xiāng jīng guò
wèi zhōng   bái cuō tuó
lái guī   fǎn wàng sān
huáng jīn bǎi jǐn   yòng cháng duō
běi lín tài háng dào   shī jiāng
wén dōng líng guā   jìn zài qīng mén wài
lián zhěn qiān   xiāng gōu dài
yào cháo   jiā bīn miàn huì
gāo huǒ jiān áo   duō cái wéi huàn hài
zhōng shēn   chǒng 祿 lài
yán shǔ wéi xià   sān xún jiāng
fāng shù chuí   qīng yún wēi
shí gēng dài xiè   yuè cēn
pái huái kōng táng shàng   dāo zhī
yuàn huān hǎo   jiàn bēi bié
zhuó zhuó 西 tuí   guāng zhào
huí fēng chuī   hán niǎo xiāng yīn
zhōu zhōu shàng xián   qióng qióng niàn
dāng zi   qìng shé wàng suǒ guī
wèi kuā míng   qiáo cuì shǐ 使 xīn bēi
níng yàn què xiáng   suí huáng fēi
huáng yóu hǎi   zhōng jiāng ān guī
chū shàng dōng mén   běi wàng shǒu yáng cén
xià yǒu cǎi wēi shì   shàng yǒu jiā shù lín
liáng chén zài   níng shuāng zhān jīn
hán fēng zhèn shān gāng   xuán yún zhòng yīn
míng yàn fēi nán zhēng   jué āi yīn
zhì yóu shāng shēng   chuàng shāng xīn
běi duō   shàng yǒu wēi yīn
qīng xián yóu   yǎng zhà chén
fāng shì cóng xiá   mǐn miǎn huāng yín
yān jiàn wáng qiáo   chéng yún xiáng dèng lín
yǒu yán nián shù   wèi xīn
zhàn zhàn cháng jiāng shuǐ   shàng yǒu fēng shù lín
gāo lán bèi jìng   qīng shì qīn qīn
yuǎn wàng lìng rén bēi   chūn gǎn xīn
sān chǔ duō xiù shì   zhāo yún jìn huāng yín
zhū huá zhèn fēn fāng   gāo cài xiāng zhuī xún
wèi huáng què āi   lèi xià shuí néng jìn
fán huá   ān líng lóng yáng
yāo yāo táo huā   zhuó zhuó yǒu huī guāng
yuè ruò jiǔ chūn   qìng shé shì qiū shuāng
liú 姿 mèi   yán xiào fēn fāng
xié shǒu děng huān ài   宿 tóng shang
yuàn wèi shuāng fēi niǎo   gòng áo xiáng
dān qīng zhe míng shì   yǒng shì xiāng wàng
dēng gāo lín   běi wàng qīng shān ē
sōng bǎi gāng cén   fēi niǎo míng xiāng guò
gǎn kǎi huái xīn suān   yuàn cháng duō
gōng bēi dōng mén   xiá sān
qiú rén rén   tàn jiē
kāi qiū zhào liáng   shuài míng chuáng wéi
gǎn huái yīn yōu   qiāo qiāo lìng xīn bēi
duō yán yān suǒ gào   fán jiāng shuí
wēi fēng chuī luó mèi   míng yuè yào 耀 qīng huī
chén míng gāo shù   mìng jià xuán guī
nián shí   zhì shàng hǎo shī shū
huái zhū   yán mǐn xiāng
kāi xuān lín   dēng gāo wàng suǒ
qiū shān gāng   wàn dài tóng shí
qiān qiū wàn suì hòu   róng míng ān suǒ zhī
nǎi xiàn mén zi   jiào jiào lìng chī
pái huái péng chí shàng   huán wàng liáng
shuǐ yáng hóng   kuàng mǎng máng máng
zǒu shòu jiāo héng chí   fēi niǎo xiāng suí xiáng
shì shí chún huǒ zhōng   yuè zhèng xiāng wàng
shuò fēng yán hán   yīn xià wēi shuāng
chóu   yǎng huái āi shāng
xiǎo rén gōng   jūn dào cháng
zhōng qiáo cuì   yǒng yán zhe zhāng
zuò kōng táng shàng   shuí huān zhě
chū mén lín yǒng   jiàn xíng chē
dēng gāo wàng jiǔ zhōu   yōu yōu fēn kuàng
niǎo 西 běi fēi   shòu dōng nán xià
qīn yǒu   yán yòng xiě
xuán chē zài 西 nán   jiāng qīng
liú guāng yào 耀 hǎi   zhì míng
cháo wèi xián chí huī   méng shòu róng
zhī qióng shì   zài shēng
shì táo huā   shuí néng jiǔ yíng yíng
jūn zi zài   tàn wèi bìng
zhān yǎng jǐng shān sōng   wèi qíng
西 fāng yǒu jiā rén   jiǎo ruò bái guāng
bèi xiān luó   zuǒ yòu pèi shuāng huáng
xiū róng yào 耀 姿 měi   shùn fēng zhèn wēi fāng
dēng gāo tiào suǒ   mèi dāng zhāo yáng
yán yún xiāo xián   huī xiù líng xiáng
piāo yáo huǎng zhōng   liú miǎn bàng
yuè wèi jiāo jiē   yán yòng gǎn shāng
yáng zhū   bēi rǎn
ràng cháng bié   piāo yáo nán
yàn wǎn qíng   cún wáng chéng yǒu zhī
xiāo suǒ rén suǒ bēi   huò xìn
zhào mèi zhōng shān   qiān róu jiàn
jiē jiē shàng shì   yòng bǎo chí
xīn huái cùn yīn   yáng jiāng míng
huī mèi cháng jiàn   yǎng guān yún zhēng
yún jiān yǒu xuán   kàng zhì yáng āi shēng
fēi chōng qīng tiān   kuàng shì zài míng
chún yàn yóu   lián piān zhōng tíng
xià hòu chéng líng 輿   kuā wèi dèng lín
cún wáng cóng biàn huà   yuè yǒu chén
fèng huáng míng cēn   líng lún yīn
wáng hǎo xiāo guǎn   shì shì xiàng zhuī xún
shuí yán jiàn   qīng niǎo míng xīn
dōng nán yǒu shè shān   fén shuǐ chū yáng
liù lóng 輿   yún gài qiè tiān gāng
xiān zhě rén   xiāo yáo yàn lán fáng
qǐn chún   chéng shuāng
dān yuān zhōng   zhào yào 耀 yuè guāng
ān tōng líng tái   yóu yàng gāo xiáng
yīn yōu lìng zhì jié   chù cháng ruò jīng
xiāo yáo wèi zhōng yàn   zhū huá 西 qīng
shuài zài yǒu   huì hào zhōng tíng
xīn cháng wèi xiāng hǎo   shuí yún liàng qíng
yuàn wèi yún jiān niǎo   qiān āi míng
sān zhī yán yíng zhōu   yuǎn yóu cháng shēng
jiàn lín bái rèn   ān néng xiāng zhòng shāng
dàn wèi gōng yán   chēng sān jiāng páng
fēi quán liú shān   xuán chē sāng
yuè jìng qiān   fēng wēi shuāng
shì yǒu qióng   jiē ān zhǎng
cháo dēng hóng diān   wàng 西 shān
jīng bèi yuán   qún niǎo fēi piān piān
luán shí 宿   xìng mìng yǒu rán
jiàn shuí néng jìn   gàn chán juān
jiàn lín zhōng   yán màn xiāng gōu lián
zhōu zhèng tiān xià jiāo   jiē shù dāng sān
yāo xián dōu   huàn yào 耀 fēn
xuán zhū yán   miǎn yǒu guāng huá
qīng chéng   shì lái xiāng kuā
yuàn wèi sān chūn yóu   zhāo yáng cuō tuó
shèng shuāi zài   bié jiāng
ruò huā yào 耀 hǎi   sāng yíng zhōu
yuè jīng tiān   míng àn xiāng chóu
qióng yǒu cháng   shī yòu qiú
xiào shàng tóng   xié shǒu gòng áo yóu
yīn yáng yǒu biàn huà   shuí yún chén
zhū biē yuè fēi quán   fēi guò zhōu
yǎng yùn tiān   zài hǎi liú
léi míng chǎng   jùn 駿 tóng zhōu
ruò ěr   shēng xiá yīn yōu
yóu liáng   dēng huáng huá diān
gòng gōng zhái xuán míng   gāo tái zào qīng tiān
yōu huāng miǎo yōu yōu   chuàng huái suǒ lián
suǒ lián zhě shuí   míng chá zhào yán
yìng lóng shěn zhōu   yāo mián
chǐ líng shì   yún yǒng jué nián
chē chū mén   yuǎn zhēng xíng
zhēng xíng ān suǒ   bèi kuā míng
kuā míng zài   dàn yuàn shì zhōng qíng
dān wéi jiǎo   gāo shù wēi shēng
chán xié shǐ 使 jiāo shū   yún lìng zhòu míng
yàn 嬿 wǎn tóng shang   qīng rén chéng
cóng róng zài shí   fán huá zài róng
chén cháo yǎn   jiàn suǒ huān xíng
huáng niǎo dōng nán fēi   yán xiè yǒu shēng
jià yán wèi dōu   nán xiàng wàng chuī
xiāo guǎn yǒu yīn   liáng wáng ān zài zāi
zhàn shì shí zāo kāng   xián zhě chù hāo lái
wèi zhōng   qín bīng lái
jiā lín fēi yǒu   zhū gōng shēng chén āi
jūn bài huá yáng xià   shēn jìng wèi huī
zhāo yáng zài shèng   bái 西 yōu
ruò yǎng   jiǔ qiū
rén shēng ruò chén   tiān dào miǎo yōu yōu
jǐng shēng qiū shān   fēn jiāo liú
kǒng shèng lín cháng chuān   shì ruò
zhě   lái zhě liú
yuàn dēng tài huà shān   shàng sōng yóu
zhī shì huàn   chéng liú fàn qīng zhōu
  zhāo
yán gǎi píng cháng   jīng shén sǔn xiāo
xiōng zhōng huái tāng huǒ   biàn huà xiāng zhāo
wàn shì qióng   zhī móu ráo
dàn kǒng jiān   hún suí fēng piāo
zhōng shēn báo bīng   shéi zhī xīn jiāo
zhāo   hūn chén
róng gǎi píng cháng   jīng shén piāo lún
lín shāng duō āi chǔ   shí rén
duì jiǔ néng yán   chuàng huái suān xīn
yuàn gēng dōng gāo yáng   shuí shǒu zhēn
chóu zài shí   gāo xíng shāng wēi shēn
zhí suǒ wéi   lóng shé wèi lín
shì bīn fēn   rén dào huáng
zhuàng nián shí shì   zhāo dài tài yang
yuàn lǎn pèi   bái guāng
tiān jiē shū jué   yún hàn miǎo liáng
zhuó yáng bīn   yuǎn yóu kūn yuè bàng
dēng liè xiān   cǎi qiū lán fāng
shí zhēng   tài áo xiáng
shuí yán wàn shì jiān   xiāo yáo zhōng shēng
lín táng huá shù   yōu yōu niàn xíng
páng huáng qīn yǒu   shū zhì míng
yán dōng fēi niǎo   yòng wèi qíng
jiā shí zài jīn chén   líng chén āi
lín wàng suǒ   lái
rén qíng yǒu gǎn kǎi   dàng yàng yān néng pái
huī huái āi shāng   xīn suān shuí zāi
yán guāng yán wàn   hóng chuān dàng tuān lài
wān gōng guà sāng   cháng jiàn tiān wài
tài shān chéng   huáng wèi shang dài
shì zhuāng zhōu zi   róng lài
juān shēn zhōng   yuān zuò huàn hài
ruò xióng jié shì   gōng míng cóng
zhuàng shì kāng kǎi   zhì wēi huāng
chē yuǎn xíng   shòu mìng niàn wàng
liáng gōng xié hào   míng jiǎ yǒu jīng guāng
lín nàn shēng   shēn hún fēi yáng
wèi quán shì   xiào mìng zhēng zhàn chǎng
zhōng wèi bǎi shì róng   shǐ 使 lìng míng zhāng
chuí shēng xiè hòu shì   jié yǒu cháng
hùn yuán shēng liǎng   xiàng yùn héng
jiǎo yán jīng   yuè chuí jǐng huī
guǐ yǒu zhāo huí   āi zāi rén mìng wēi
piāo ruò fēng chén shì   ruò qìng yún
xiū líng shì yuàn   guāng chǒng fēi wēi
ān tiān   sōng shì wéi
yān líng xiāo   piāo yáo dēng yún méi
jiē zāi zhì   wéi jiǔ
tiān wǎng   liù yǎn shū
suí fēn lún   fàn fàn ruò
shēng mìng   zhāo yǒu
liè xiān tíng xiū líng   yǎng zhì zài chōng
piāo yáo yún jiān   miǎo shì shū
róng míng fēi bǎo   shēng yān
cǎi yào xuán fǎn   shén xiān zhì
liáng huò   lìng jiǔ chóu chú
wáng liáng   jiàn gōng yīng xióng
yuán kǎi kāng zāi měi   duō shì sòng shēng lóng
yīn yáng yǒu chuǎn cuò   yuè dàng róng
tiān shí yǒu tài   rén shì duō yíng chōng
yuán dùn nán yuè   yáng yǐn 西 róng
bǎo shēn niàn dào zhēn   chǒng yào 耀 yān chóng
rén shuí shàn shǐ   xiǎn néng jué zhōng
xiū zāi shàng shì shì   wàn zài chuí qīng fēng
hóng xiāng suí fēi   fēi fēi shì huāng
shuāng lín cháng fēng   wàn shì
cháo cān láng gān shí   宿 dān shān
kàng shēn qīng yún zhōng   wǎng luó shú néng zhì
xiāng shì   xié shǒu gòng yán shì
chóu zhōng shǐ shū   xiū duǎn fāng
láng gān shēng gāo shān   zhī yīng yào 耀 zhū táng
yíng yíng táo huā   chéng jiāng yāo shāng
yān gǎn qiān shù   sān chūn biǎo wēi guāng
fēi líng fēng shù   qiáo cuì yǒu cháng
yōu lán pèi   zhū cǎo wèi shuí róng
xiū zhú yǐn shān yīn   gàn lín zēng chéng
lěi yán yōu   mián 綿 mián 綿 guā dié shēng
xiāo líng shén   āi shēn shāng rén qíng
jìng zhī yōu   ruò guī tài qīng
xué jiū fēi sāng   hǎi niǎo yùn tiān chí
shí hóng   xiāng
zhāo yáo ān xiáng   ruò shù zhī
xià péng ài jiān   shàng yóu yuán
dàn ěr   yòng zi wèi zhuī suí
shēng mìng chén ān zài   yōu zhān jīn
gāo niǎo xiáng shān gāng   yàn què xià lín
qīng yún qián tíng   qín xīn
chóng shān yǒu míng   xiāng zhuī xún
míng jiū tíng shù   jiāo míng yóu yún
yān jiàn xiáng niǎo   piān piān qún
shēng rán   xiāo sàn bīn fēn
yóu sān páng   chóu chàng niàn suǒ
wèi jīn zhāo jiàn   huǎng chéng yǒu zhī
zhōng shēng qiáo sōng   wàn shì wèi
gāo niǎo tiān fēi   líng yún gòng yóu
yǒu xíng shì   chuí bēi shí
qīng wèi níng shuāng   huá cǎo chéng hāo lái
shuí yún jūn zi xián   míng ān néng
chéng yún zhāo sōng qiáo   yǒng zāi
dān xīn shī ēn   zhòng sàng suǒ
shàn yán yān zhǎng   huì wèi shī
jiàn nán fēi yàn   zhèng chā chí
gāo zi yuàn xīn shī   sān dào guāi
wéi hùn dùn shì   shū mào huī
shí chū yáng   jié chí wàn
jīng tiān yào 耀 hǎi   shū qián méng fàn
shuí yán yàn yán jiǔ   yóu méi xíng
shì zhě cháng shēng   jīng
qiān suì yóu chóng cháo   cān liáo
shì fēi děi shī jiān   yān xiāng
zhī shù qióng   āi qíng néng zhǐ
rán yǒu chéng   shēng dào cháng
zhì qiǎo wàn duān chū   yào fāng
kuā zi   zuò huái jiāo cháng
chéng xuān liáng   píng xiàng gāo liáng
bèi xiān luó   shēn xiè shè xián fáng
jiàn huá   piān piān fēi páng
kuā tán kuài fèn mèn   qíng yōng fán xīn
西 běi dēng zhōu   dōng nán wàng dèng lín
kuàng jiǔ zhōu   chóng shān kàng gāo cén
cān wàn shì   qiān suì zài shěn
shuí yún shí tóng   lèi xià jìn
rén yán yuàn yán nián   yán nián yān zhī
huáng ān   qiān qiū wèi
zuò shān yán zhōng   chuàng huái suǒ
wáng hǎo   xiāng xié chí
yuè yóu jīn chén   jiào zài shí
zhì míng cháo shì   jiāng jiàn
guì jiàn zài tiān mìng   qióng yǒu shí
wǎn luán nìng xié   suí lái xiāng
sǔn huì shī   dàn wèi chán chī
líng míng yún zhōng   zài fēi suǒ
yān zhī qīng shì   dàn chí
jīng fēng zhèn   huí yún yīn táng
chuáng wéi wèi shuí shè   zhàng wèi shuí
suī fēi míng jūn zi   àn sāng
shì yǒu lóng kuì   máng máng jiāng yān
piān piān cóng fēng fēi   yōu yōu
huī shān xià   huǐ
wēi guān qiè yún   cháng jiàn chū tiān wài
  gāo kuà shì
fēi wèi   xiāo yáo yóu huāng
xiè 西 wáng   jiāng cóng shì
péng shì   tán qín sòng yán shì
shàng yǒu zhàng rén   wěi xiāo míng zhū
gān huò shí   shì péng hāo
xiào bīn fēn zi   liáng chěng qīng 輿
cháo shēng páng   héng shù
huān xiào zhōng yàn   yǎng
jiàn èr sān zhě   fèn mèn cóng shū
zhě tōng liù   zhì gàn
wéi wéi dòng   fēi kěn yán
yǐn qīng quán liú   shí bìng dān
suì shí   cháng hán
yǒng nán fēng   yùn páo xiào huá xuān
xìn dào shǒu shī shū   shòu cān
liè liè bāo biǎn   lǎo shì yòng cháng tàn
shào nián xué jiàn   miào guò chéng
yīng fēng jié yún   chāo shì shēng
huī jiàn lín shā   yǐn jiǔ shǎng
zhì piān piān   dàn wén jīn míng
jūn lìng rén bēi   liè liè yǒu āi qíng
niàn píng cháng shí   huǐ hèn cóng shēng
píng zhòu zhěng guān   jiàn bīn
bīn zhě shuí   shū ruò fēi chén
cháng pèi yún   yán jiū líng shén
xiāng bèi   shí jiàn rén
duō lìng zhì sàn   shǐ 使 xīn yōu
áo xiáng guān bēi   jiàn dēng qīng zhōu
dàn yuàn zhǎng xián xiá   hòu suì lái yóu
cháo chū shàng dōng mén   yáo wàng shǒu yáng
sōng bǎi sēn chén   huáng xiāng
xiāo yáo jiǔ jiān   pái huái zhī
niàn píng shí   rán yāo
wáng shí nián   yóu yǎn luò bīn
zhū yán mào chūn huā   biàn huì huái qīng zhēn
yān jiàn qiū gōng   shǒu xiè shí rén
qīng dàng huǎng   piāo yáo shēn
fēi fēi míng qiě xiáng   huī qiě suān xīn
sài mén chū   hǎi shuǐ yān
zhū míng xiāng jiàn   yǎn mèi hóu
chí guā dōng líng   huáng què chéng xiū
shī shì zài   dài jiàn shàng qiū
dào sāng lín zi   xià jiāo liú
jiǎ chéng qiān wèi jiān   ān xíng yóu
hóng shēng zhì   bèi zhèng yǒu cháng
zūn bēi shè   shì gāng
róng shì zhěng yán   qìng shé zhí guī zhāng
táng shàng zhì xuán jiǔ   shì zhōng shèng dào liáng
wài zhēn tán   nèi miè fēn fāng
fàng kǒu cóng zhōng chū   shuō dào fāng
wěi zhōu xuán   姿 tài chóu cháng
běi lín gàn mèi   西 xíng yóu shǎo rèn
yáo wàng tiān jīn   dài dàng xīn
cún wáng mén   yóu zài xún
tǎng chén fēng niǎo   fēi jià chū nán lín
mǎng yàng yín guāng zhōng   huāng yín
xiū yàn qīng dōu   chāo shì yòu shuí jìn
rén zhī jié jiāo   jiāo yǒu chéng nán
xiǎn duō huò   míng zhū wèi gàn
qiú xiǎng tài láo   bìng cān
sǔn shēng yuàn   duō duō yán
yǒu bēi yǒu qíng   bēi
fēi yīng wǎng   wàn
xiáng fēng chóng xiāo   qìng yún zhāo suǒ
huī xīn zhái   rén jiān 姿
shǐ wàng nán   yān zhī hēi
jǐn 槿 róng qiū   huáng huáng yǒu guāng
bái tuí lín zhōng   piān piān líng
shuài yín yǒu   huì míng jīng
yóu wán sān cháo   cǎi cǎi xiū
shang wèi shuí shī   yǎng shōu shì
shēng mìng shí   kāng kǎi
xiū chí xuān chē   cháng chuān zài qīng zhōu
xìng mìng rán   shì yǒu suǒ yóu
gāo míng lìng zhì huò   zhòng shǐ 使 xīn yōu
qīn huái fǎn   ròu hái xiāng chóu
gèng huǐ zhū   yòng dēng áo yóu
héng shù yǒu shì   huáng jùn 駿 xiāng
cháo yíng zhōu   宿 míng guāng
zài hǎi wài   fēi yáng
zhì shì shàng shì   chóu cháng
cháng jué   qiān suì xiāng wàng
shàng shì shì   tián dàn zhì ān pín
dào ling chi   chí fēn gòu chén
níng zi lèi   yáng shuí kěn xùn
fēi ǒu   huáng huáng fēi lún
duō jiē róng shì   lái wèi dao zhēn
dào zhēn xìn   qīng jié cún jīng shén
cháo yóu kàng gāo jié   cóng shì bīn
liáng dōng yǒu fāng cǎo   zhāo zài sān róng
róng yàn 姿 měi   guāng huá yào 耀 qīng chéng
wèi míng zhé shì   yāo chǎn mèi shēng
qīng zài shí   ān zhī bǎi shì míng
duān biàn 便 juān zi   dàn kǒng yuè qīng
yān jiàn míng líng   yōu yōu jìng xíng
qiū jià ān xué   dōng qióng páng
lún shēn yuān qián   zēng shè niǎo gāo xiáng
fàn fàn chéng qīng zhōu   yǎn yàng suǒ wàng
chuī shuí   jiāng xiāng juān wàng
dōu nán wéi yán   xiū róng shì cháng
nián zài sōng qiáo   huǎng chéng wèi yāng
duō jiē xíng zhì lǎo   mǐn miǎn cháng yōu
lín chuān xiàn hóng   tóng shǐ zhī liú
bǎi nián yán   dàn yuàn chóu
chóu yuàn zhě shuí   ěr hái xiāng xiū
shēng wèi yuè   rén qíng qiú
zhāo xuán tōng shì   lái guī xiàn yóu
yǒu shén xiān shì   nǎi chù shè shān ē
chéng yún fēi lóng   qióng huá
wén jiàn   kāng kǎi tàn jiē
shāng fēi chóu lèi   chóu lái xiāng jiā
xià xué ér shàng   jiāng
lín zhōng yǒu niǎo   yán shì fèng huáng
qīng cháo yǐn quán   shān gāng
gāo míng chè jiǔ zhōu   yán jǐng wàng huāng
shì féng shāng fēng   cuī cáng
kūn lún 西   shí huí xiáng
dàn hèn chù fēi wèi   chuàng liàng shǐ 使 xīn shāng
chū mén wàng jiā rén   jiā rén zài
sān shān zhāo sōng qiáo   wàn shì shuí
cún wáng yǒu cháng duǎn   kāng kǎi jiāng yān zhī
cháo tuí   xíng xíng jiāng zhī
jiàn qiū cǎo   cuī shé zài jīn shí
yǒu shén xiān zhě   xiàn mén sōng qiáo
jiǔ yáng jiān   shēng xiá yún xiāo
rén shēng cháng jiǔ   bǎi nián yán liáo
bái yǔn   zài cháo
ruò shì   dēng míng suì piāo yáo
qián yíng yíng zhě   jǐn 槿 yào 耀 zhū huá
róng hǎo wèi zhōng zhāo   lián biāo yǔn
ruò 西 shān cǎo   láng gān dān
chuí yǐng lín zēng chéng   guāng zhào jiǔ ā
níng wēi shào nián   jiǔ nán jiē

賞析

  阮籍生活在魏晉之際,原有雄心壯志。曹魏後期,司馬氏和曹氏爭奪政權,他們大肆屠殺政治上的異己人物,造成異常黑暗、恐怖的政治局面。阮籍隨著政治風雲日趨險惡,只得放棄了自己的雄心,用佯狂的辦法來躲避矛盾,終日飲酒,不問世事,「發言玄遠,口不臧否人物」。雖避免了殺身之禍,但內心極端痛苦。史傳記載他「率意獨駕,不由徑路,車跡所窮,輒慟哭而返」。他把這種痛苦與憤懣在詩歌中用隱晦曲折的形式傾瀉出來,就是著名的五言詩《詠懷八十二首》。

吳小如 等.漢魏六朝詩鑑賞辭典.上海:上海辭書出版社,1992:307-337