翁源行

元代 劉崧
大蜡嶺,小蠟嶺,東南相望兩尖頂。千崖無人野蕉綠,一澗緣山石泉冷。 伊誰置縣當僻源,井邑人廢餘荒村。後來分隸曲江縣,偏與豹狼生子孫。 荒山亘連二百里,六寨獠兵連歲起。韶州號令不知聞,勢力憑凌自傾傂。 一從洪武初設官,路啟旌旂笳鼓喧。蓮塘鎮裡立廨宇,父老歡呼來聚看。 往時養馬如養牛,騰踔山谷夸豪酋。只今買牛還賣馬,棄擲弓刀事耕稼。 今年我從英德來,攀岩歷壑何艱哉。路窮蒲嶺見空豁,白晝陰霾渾不開。 陰風鬼號荒古道,嗟爾遺民真再造。男不事詩書,女不理蠶桑。 草衣蕉布無冬夏,蓬首垢足畏客如麇獐。食儲歲飽一千戶,餘四百石輸官糧。 自言老死不出鄉,官事不生衣食強。三朝作社共殺牲,十室納稼同囷倉。 開畬燒土任耕作,引水激機舂稻粱。榛栗遍秋嶺,旨蓄足冬藏。 月上叱牛日入畢,營求易足本天性,耳目不移非外物。 況聞畏法如畏虎,道路不遺門不拄。雞豚日出散如煙,米粟年登賤於土。 我憐渾樸若可親,豈有毒厲興妖神。由來仁化感木石,宜以禮義開真淳。 君不見銅場惡溪流赤水,八月禾花瘴煙起。秖言北客少生還,寧信土人長不死。 我歌翁源行,聽者莫傷情。丈夫正氣易水土,薄俗可敦渾可清。 便騎黃犢入山去,閒與洞民歌太平。
dà 大 là 蠟 lǐng 嶺   , xiǎo 小 là 蠟 lǐng 嶺   , dōng 東 nán 南 xiāng 相 wàng 望 liǎng 兩 jiān 尖 dǐng 頂 qiān 。 yá 千 wú 崖 rén 無 yě 人 jiāo 野 lǜ 蕉 yī 綠   , jiàn 一 yuán 澗 shān 緣 shí 山 quán 石 lěng 泉   冷   。
yī 伊 shuí 誰 zhì 置 xiàn 縣 dāng 當 pì 僻 yuán 源   , jǐng 井 yì 邑 rén 人 fèi 廢 yú 餘 huāng 荒 cūn 村 hòu 。 lái 後 fēn 來 lì 分 qǔ 隸 jiāng 曲 xiàn 江 piān 縣   , yǔ 偏 bào 與 láng 豹 shēng 狼 zǐ 生 sūn 子   孫   。
huāng 荒 shān 山 gèn 亘 lián 連 èr 二 bǎi 百 lǐ 里   , liù 六 zhài 寨 liáo 獠 bīng 兵 lián 連 suì 歲 qǐ 起 sháo 。 zhōu 韶 hào 州 lìng 號 bù 令 zhī 不 wén 知 shì 聞   , li 勢 píng 力 líng 憑 zì 凌 qīng 自 zhì 傾   傂   。
yī 一 cóng 從 hóng 洪 wǔ 武 chū 初 shè 設 guān 官   , lù 路 qǐ 啟 jīng 旌 qí 旂 jiā 笳 gǔ 鼓 xuān 喧 lián 。 táng 蓮 zhèn 塘 lǐ 鎮 lì 里 xiè 立 yǔ 廨 fù 宇   , lǎo 父 huān 老 hū 歡 lái 呼 jù 來 kàn 聚   看   。
wǎng 往 shí 時 yǎng 養 mǎ 馬 rú 如 yǎng 養 niú 牛   , téng 騰 chuō 踔 shān 山 gǔ 谷 kuā 夸 háo 豪 qiú 酋 zhī 。 jīn 只 mǎi 今 niú 買 hái 牛 mài 還 mǎ 賣 qì 馬   , zhì 棄 gōng 擲 dāo 弓 shì 刀 gēng 事 jià 耕   稼   。
jīn 今 nián 年 wǒ 我 cóng 從 yīng 英 dé 德 lái 來   , pān 攀 yán 岩 lì 歷 hè 壑 hé 何 jiān 艱 zāi 哉 lù 。 qióng 路 pú 窮 lǐng 蒲 jiàn 嶺 kōng 見 huō 空 bái 豁   , zhòu 白 yīn 晝 mái 陰 hún 霾 bù 渾 kāi 不   開   。
yīn 陰 fēng 風 guǐ 鬼 hào 號 huāng 荒 gǔ 古 dào 道   , jiē 嗟 ěr 爾 yí 遺 mín 民 zhēn 真 zài 再 zào 造 nán 。 bù 男 shì 不 shī 事 shū 詩 nǚ 書   , bù 女 lǐ 不 cán 理 sāng 蠶   桑   。
cǎo 草 yī 衣 jiāo 蕉 bù 布 wú 無 dōng 冬 xià 夏   , péng 蓬 shǒu 首 gòu 垢 zú 足 wèi 畏 kè 客 rú 如 jūn 麇 zhāng 獐 shí 。 chǔ 食 suì 儲 bǎo 歲 yī 飽 qiān 一 hù 千 yú 戶   , sì 餘 bǎi 四 shí 百 shū 石 guān 輸 liáng 官   糧   。
zì 自 yán 言 lǎo 老 sǐ 死 bù 不 chū 出 xiāng 鄉   , guān 官 shì 事 bù 不 shēng 生 yī 衣 shí 食 qiáng 強 sān 。 cháo 三 zuò 朝 shè 作 gòng 社 shā 共 shēng 殺 shí 牲   , shì 十 nà 室 jià 納 tóng 稼 qūn 同 cāng 囷   倉   。
kāi 開 shē 畬 shāo 燒 tǔ 土 rèn 任 gēng 耕 zuò 作   , yǐn 引 shuǐ 水 jī 激 jī 機 chōng 舂 dào 稻 liáng 粱 zhēn 。 lì 榛 biàn 栗 qiū 遍 lǐng 秋 zhǐ 嶺   , xù 旨 zú 蓄 dōng 足 cáng 冬   藏   。
yuè 月 shàng 上 chì 叱 niú 牛 rì 日 rù 入 bì 畢   , yíng 營 qiú 求 yì 易 zú 足 běn 本 tiān 天 xìng 性   , ěr 耳 mù 目 bù 不 yí 移 fēi 非 wài 外 wù 物   。
kuàng 況 wén 聞 wèi 畏 fǎ 法 rú 如 wèi 畏 hǔ 虎   , dào 道 lù 路 bù 不 yí 遺 mén 門 bù 不 zhǔ 拄 jī 。 tún 雞 rì 豚 chū 日 sàn 出 rú 散 yān 如 mǐ 煙   , sù 米 nián 粟 dēng 年 jiàn 登 yú 賤 tǔ 於   土   。
wǒ 我 lián 憐 hún 渾 piáo 朴 ruò 若 kě 可 qīn 親   , qǐ 豈 yǒu 有 dú 毒 lì 厲 xīng 興 yāo 妖 shén 神 yóu 。 lái 由 rén 來 huà 仁 gǎn 化 mù 感 shí 木 yí 石   , yǐ 宜 lǐ 以 yì 禮 kāi 義 zhēn 開 chún 真   淳   。
jūn 君 bú 不 jiàn 見 tóng 銅 chǎng 場 è 惡 xī 溪 liú 流 chì 赤 shuǐ 水   , bā 八 yuè 月 hé 禾 huā 花 zhàng 瘴 yān 煙 qǐ 起 zhī 。 yán 秖 běi 言 kè 北 shǎo 客 shēng 少 huán 生 níng 還   , xìn 寧 tǔ 信 rén 土 zhǎng 人 bù 長 sǐ 不   死   。
wǒ 我 gē 歌 wēng 翁 yuán 源 xíng 行   , tīng 聽 zhě 者 mò 莫 shāng 傷 qíng 情 zhàng 。 fū 丈 zhèng 夫 qì 正 yì 氣 shuǐ 易 tǔ 水 báo 土   , sú 薄 kě 俗 dūn 可 hún 敦 kě 渾 qīng 可   清   。
biàn 便 qí 騎 huáng 黃 dú 犢 rù 入 shān 山 qù 去   , xián 閒 yǔ 與 dòng 洞 mín 民 gē 歌 tài 太 píng 平   。