石鼓

宋代 蘇轍
岐山之陽石為鼓,叩之不鳴懸無虡。 以為無用百無直,以為有用萬物祖。 置身無用有用間,自託周宣誰敢侮。 宣王沒後墳壠平,秦野蒼茫不知處。 周人舊物惟存山,文武遺民盡囚虜。 鼎鍾無在鑄戈戟,宮殿已倒生禾黍。 厲宣子孫竄四方,昭穆錯亂不存譜。 時有過客悲先王,綢繆牖戶徹桑土。 思宣不見幸鼓存,由鼓求宣近為愈。 彼皆有用世所好,天地能生不能主。 君看項籍猛如狼,身死未冷割為脯。 馬童楊喜豈不仁,待汝封侯非怨汝。 何況外物固已輕,毛擒翡翠尾執麈。 惟有蒼石於此時,獨以無用不見數。 形骸偃蹇任苔蘚,文字皴剝困風雨。 遭亂既以無用全,有用還為太平取。 古人不見見遺物,如見方召與申甫。 文非科斗可窮詰,簡編不載無訓詁。 字形漫汗隨石缺,蒼蛇生角龍折股。 亦如老人遭暴橫,頤下髭禿口齒齬。 形雖不具意可知,有雲楊柳貫魴鱮。 魴鱮豈厭居溪谷,自投網罟入君俎。 柳條柔弱長百尺,挽之不斷細如縷。 以柳貫魚魚不傷,貫不傷魚魚樂死。 登之廟中鬼神格,錫女豐年多黍稌。 宣王用兵征四國,北摧犬戎南服楚。 將帥用命士卒馭,死生不顧闞虓虎。 問之何術能使然,撫之如子敬如父。 弱柳貫魚魚弗違,仁人在上民不怒。 請看石鼓非徒然,長笑太山刻秦語。
shān zhī yáng shí wèi   kòu zhī míng xuán  
wéi yòng bǎi zhí   wéi yǒu yòng wàn  
zhì shēn yòng yǒu yòng jiàn   tuō zhōu xuān shuí gǎn  
xuān wáng méi hòu fén lǒng píng   qín cāng máng zhī chù  
zhōu rén jiù wéi cún shān   wén mín jǐn qiú  
dǐng zhōng zài zhù   gōng diàn 殿 dǎo shēng shǔ  
xuān sūn cuàn fāng   zhāo cuò luàn cún  
shí yǒu guò bēi xiān wáng   chóu miù yǒu chè sāng  
xuān jiàn xìng cún   yóu qiú xuān jìn wèi  
jiē yǒu yòng shì suǒ hǎo   tiān néng shēng néng zhǔ  
jūn kàn xiàng měng láng   shēn wèi lěng wèi  
tóng yáng rén   dài fēng hóu fēi yuàn  
kuàng wài qīng   máo qín fěi cuì wěi zhí zhǔ  
wéi yǒu cāng shí shí   yòng jiàn shù  
xíng hái yǎn jiǎn rèn tái xiǎn   wén cūn bāo kùn fēng  
zāo luàn yòng quán   yǒu yòng hái wèi tài píng  
rén jiàn jiàn   jiàn fāng zhào shēn  
wén fēi dǒu qióng jié   jiǎn biān zài xùn  
xíng màn hàn suí shí quē   cāng shé shēng jué lóng zhé  
lǎo rén zāo bào héng   xià 禿 kǒu chǐ  
xíng suī zhī   yǒu yún yáng liǔ guàn fáng  
fáng yàn   tóu wǎng jūn  
liǔ tiáo róu ruò zhǎng bǎi chǐ   wǎn zhī duàn  
liǔ guàn shāng   guàn shāng  
dēng zhī miào zhōng guǐ shén   fēng nián duō shǔ  
xuān wáng yòng bīng zhēng guó   běi cuī quǎn róng nán chǔ  
jiàng shuài yòng mìng shì   shēng kàn xiāo  
wèn zhī shù néng shǐ 使 rán   zhī zi jìng  
ruò liǔ guàn wéi   rén rén zài shàng mín  
qǐng kàn shí fēi rán   cháng xiào tài shān qín