燒畬歌

清代 成鷲
野人赤腳走官道,踏上鹽田看監灶。灶丁燒畬不煮海,萬井寒煙風浩浩。 道旁老翁知是誰,手撥畬灰歸去遲。相逢舉手相勞問,自言生長昇平時。 寒鄉舊是煮鹽戶,出門咫尺無曠土。自從斥鹵變桑田,丁男始識農與圃。 鹽場作田田有租,場中無鹽仍追呼。一田二稅互逼迫,十年兩役紛支吾。 荒年百室如懸磬,年豐谷賤為農病。縣主場官交索租,孤兒寡婦罷奔命。 今冬盡室輸官倉,明年枵腹春耕忙。新絲賣盡又新谷,空拳無計完秋糧。 城中富人巧生殖,九分出錢十取息。嬌兒稚女相隨來,薄暮得錢朝雇役。 得錢未煖便納官,歸來入室摧心肝。人生恩愛豈不重,踐土食毛良獨難。 田家耕田食貴米,鹽戶無鹽啖清水。可憐半死白頭翁,回首昇平如夢裡。 燒畬煮灰灰作鹽,持鹽易米堪養廉。殷勤致語道旁客,蓼蟲習苦不知甜。 我聞老翁嗚咽語,咄嗟涕泣零如雨。九重天高喚不聞,老翁老翁徒自苦。
yě 野 rén 人 chì 赤 jiǎo 腳 zǒu 走 guān 官 dào 道   , tà 踏 shàng 上 yán 鹽 tián 田 kàn 看 jiān 監 zào 灶 zào 。 dīng 灶 shāo 丁 shē 燒 bù 畬 zhǔ 不 hǎi 煮 wàn 海   , jǐng 萬 hán 井 yān 寒 fēng 煙 hào 風 hào 浩   浩   。
dào 道 páng 旁 lǎo 老 wēng 翁 zhī 知 shì 是 shuí 誰   , shǒu 手 bō 撥 shē 畬 huī 灰 guī 歸 qù 去 chí 遲 xiāng 。 féng 相 jǔ 逢 shǒu 舉 xiàng 手 láo 相 wèn 勞 zì 問   , yán 自 shēng 言 zhǎng 生 shēng 長 píng 升 shí 平   時   。
hán 寒 xiāng 鄉 jiù 舊 shì 是 zhǔ 煮 yán 鹽 hù 戶   , chū 出 mén 門 zhǐ 咫 chǐ 尺 wú 無 kuàng 曠 tǔ 土 zì 。 cóng 自 chì 從 lǔ 斥 biàn 鹵 sāng 變 tián 桑 dīng 田   , nán 丁 shǐ 男 shí 始 nóng 識 yǔ 農 pǔ 與   圃   。
yán 鹽 chǎng 場 zuò 作 tián 田 tián 田 yǒu 有 zū 租   , chǎng 場 zhōng 中 wú 無 yán 鹽 réng 仍 zhuī 追 hū 呼 yī 。 tián 一 èr 田 shuì 二 hù 稅 bī 互 pò 逼 shí 迫   , nián 十 liǎng 年 yì 兩 fēn 役 zhī 紛 wú 支   吾   。
huāng 荒 nián 年 bǎi 百 shì 室 rú 如 xuán 懸 qìng 磬   , nián 年 fēng 豐 gǔ 谷 jiàn 賤 wèi 為 nóng 農 bìng 病 xiàn 。 zhǔ 縣 chǎng 主 guān 場 jiāo 官 suǒ 交 zū 索 gū 租   , ér 孤 guǎ 兒 fu 寡 bà 婦 bèn 罷 mìng 奔   命   。
jīn 今 dōng 冬 jìn 盡 shì 室 shū 輸 guān 官 cāng 倉   , míng 明 nián 年 xiāo 枵 fù 腹 chūn 春 gēng 耕 máng 忙 xīn 。 sī 新 mài 絲 jǐn 賣 yòu 盡 xīn 又 gǔ 新 kōng 谷   , quán 空 wú 拳 jì 無 wán 計 qiū 完 liáng 秋   糧   。
chéng 城 zhōng 中 fù 富 rén 人 qiǎo 巧 shēng 生 zhí 殖   , jiǔ 九 fēn 分 chū 出 qián 錢 shí 十 qǔ 取 xī 息 jiāo 。 ér 嬌 zhì 兒 nǚ 稚 xiāng 女 suí 相 lái 隨 bó 來   , mù 薄 dé 暮 qián 得 cháo 錢 gù 朝 yì 雇   役   。
dé 得 qián 錢 wèi 未 nuǎn 煖 biàn 便 nà 納 guān 官   , guī 歸 lái 來 rù 入 shì 室 cuī 摧 xīn 心 gān 肝 rén 。 shēng 人 ēn 生 ài 恩 qǐ 愛 bù 豈 zhòng 不 jiàn 重   , tǔ 踐 shí 土 máo 食 liáng 毛 dú 良 nán 獨   難   。
tián 田 jiā 家 gēng 耕 tián 田 shí 食 guì 貴 mǐ 米   , yán 鹽 hù 戶 wú 無 yán 鹽 dàn 啖 qīng 清 shuǐ 水 kě 。 lián 可 bàn 憐 sǐ 半 bái 死 tóu 白 wēng 頭 huí 翁   , shǒu 回 shēng 首 píng 升 rú 平 mèng 如 lǐ 夢   里   。
shāo 燒 shē 畬 zhǔ 煮 huī 灰 huī 灰 zuò 作 yán 鹽   , chí 持 yán 鹽 yì 易 mǐ 米 kān 堪 yǎng 養 lián 廉 yīn 。 qín 殷 zhì 勤 yǔ 致 dào 語 páng 道 kè 旁 liǎo 客   , chóng 蓼 xí 蟲 kǔ 習 bù 苦 zhī 不 tián 知   甜   。
wǒ 我 wén 聞 lǎo 老 wēng 翁 wū 嗚 yè 咽 yǔ 語   , duō 咄 jiē 嗟 tì 涕 qì 泣 líng 零 rú 如 yǔ 雨 jiǔ 。 zhòng 九 tiān 重 gāo 天 huàn 高 bù 喚 wén 不 lǎo 聞   , wēng 老 lǎo 翁 wēng 老 tú 翁 zì 徒 kǔ 自   苦   。