鞏縣初見黃河

宋代 歐陽修
河決三門合四水,徑流萬里東輸海。 鞏洛之山夾而峙,河來齧山作沙嘴。 山形迤邐若奔避,河益洶洶怒而詈。 舟師弭楫不以帆,頃刻奔過不及視。 舞波淵旋投沙渚,聚沫倏忽為平地。 下窺莫測濁且深,痴龍怪魚肆憑恃。 我生居南不識河,但見禹貢書之記。 其言河狀鉅且猛,驗河質書信皆是。 昔昔帝堯與帝舜,有子朱商不堪嗣。 皇天意欲開禹聖,以水病堯民以潰。 堯愁下人瘦若臘,眾臣薦鯀帝曰試。 試之九載功不效,遂殛羽山慚而斃。 禹羞父罪哀且勤,天始以書畀於姒。 書曰五行水潤下,禹得其術因而治。 鑿山疏流浚畎澮,分擘枝派有條理。 萬邦入貢九州宅,生人始免生鱗尾。 功深德大夏以家,施及三伐蒙其利。 江海淮濟洎漢沔,豈不浩渺汪而大。 收波卷怒畏威德,萬古不敢肆凶厲。 惟茲濁流不可律,歷自秦漢尤為害。 崩堅決壅勢益橫,斜跳旁人惟其意。 制之以力不以德,驅民就溺財隨弊。 蓋聞河源出崑崙,其山上高大無際。 自高瀉下若激箭,一直一曲一千里。 湍雄沖急乃迸溢,其勢不得不然爾。 前歲河怒驚滑民,浸漱洋洋淫不止。 滑人奔走若鋒駭,河伯視之以為戲。 呀呀怒口缺若門,日啖薪石萬萬計。 明堂天子聖且神,悼河不仁嗟曰喟。 河伯素頑不可令,至誠一感惶且畏。 引流辟易趨故道,閉口不敢煩官吏。 遵塗率職直東下,咫尺莫可離其次。 爾來歲星行一周,民牛飽芻邦羨費。 滑人居河飲河流,耕河之壩浸河濆。 嗟河改凶作民福,嗚呼明堂聖天子。
jué sān mén shuǐ   jìng liú wàn dōng shū hǎi  
gǒng luò zhī shān jiā ér zhì   lái niè shān zuò shā zuǐ  
shān xíng ruò bēn   xiōng xiōng ér  
zhōu shī fān   qǐng bēn guò shì  
yuān xuán tóu shā zhǔ   shū wèi píng  
xià kuī zhuó qiě shēn   chī lóng guài píng shì  
shēng nán shí   dàn jiàn gòng shū zhī  
yán zhuàng qiě měng   yàn zhì shū xìn jiē shì  
yáo shùn   yǒu zi zhū shāng kān  
huáng tiān kāi shèng   shuǐ bìng yáo mín kuì  
yáo chóu xià rén shòu ruò   zhòng chén jiàn gǔn yuē shì  
shì zhī jiǔ zài gōng xiào   suì shān cán ér  
xiū zuì āi qiě qín   tiān shǐ shū  
shū yuē xíng shuǐ rùn xià   shù yīn ér zhì  
záo shān shū liú jùn quǎn huì   fēn zhī pài yǒu tiáo  
wàn bāng gòng jiǔ zhōu zhái   shēng rén shǐ miǎn shēng lín wěi  
gōng shēn xià jiā   shī sān méng  
jiāng hǎi huái hàn miǎn   hào miǎo wāng ér  
shōu juǎn wèi wēi   wàn gǎn xiōng  
wéi zhuó liú   qín hàn yóu wéi hài  
bēng jiān jué yōng shì héng   xié tiào páng rén wéi  
zhì zhī   mín jiù cái suí  
gài wén yuán chū kūn lún   shān shàng gāo  
gāo xiè xià ruò jiàn   zhí qiān  
tuān xióng chōng nǎi bèng   shì rán ěr  
qián suì jīng huá mín   jìn shù yáng yáng yín zhǐ  
huá rén bēn zǒu ruò fēng hài   shì zhī wéi  
kǒu quē ruò mén   dàn xīn shí wàn wàn  
míng táng tiān shèng qiě shén   dào rén jiē yuē kuì  
wán lìng   zhì chéng gǎn huáng qiě wèi  
yǐn liú dào   kǒu gǎn fán guān  
zūn zhí zhí dōng xià   zhǐ chǐ  
ěr lái suì xīng xíng zhōu   mín niú bǎo chú bāng xiàn fèi  
huá rén yǐn liú   gēng zhī jìn pēn  
jiē gǎi xiōng zuò mín   míng táng shèng tiān