拜曾祖母李太夫人墓

清代 黃遵憲
鬱郁山上松,呀呀林中烏。松有蔭孫枝,烏非反哺雛。 我生墮地時,太婆七十五。明年阿弟生,弟兄日爭乳。 太婆向母懷,伸手抱兒去。從此不離開,一日百摩撫。 親手裁繞羅,為兒製衣裳。糖霜和面雪,為兒作餦餭。 發亂為梳頭,腳膩為暖湯。東市買脂粉,靧面日生香。 頭上盤雲髻,耳後明月璫。紅裙絳羅襦,事事女兒妝。 牙牙初學語,教誦《月光光》。一讀一背誦,清如新炙簧。 三歲甫學步,送兒上學堂。知兒故畏怯,戒師莫嚴莊。 將出牽衣送,未歸踦閭望。問訊日百回,赤足足奔忙。 春秋多佳日,親戚盡團聚。雙手擎掌珠,百口百稱譽。 我家七十人,諸子愛渠祖。諸婦愛渠娘,諸孫愛渠父。 因裙便惜帶,將縑難比素。老人性偏愛,不顧人笑侮。 鄰里向我笑,老人愛不差。果然好相貌,艷艷如蓮花。 諸母背我罵,健犢行破車。上樹不停腳,偷芋信手爬。 昨日探鵲巢,一跌敗兩牙。噀血噴滿壁,盤礴畫龍蛇。 兄妹昵我言,向婆乞金錢。真傾紫荷囊,滾地金鈴圓。 爺娘附我耳,幼婆要加餐。金盤膾鯉魚,果為兒下咽。 伯叔牽我手,心知不相干。故故摩兒頂,要圖老人歡。 兒年九歲時,阿爺報登科。劍兒大父傍,一語三摩挲。 此兒生屬猴,聰明較猴多。雛雞比老雞,異時知如何? 我病又老耄,情知不堅牢。風吹兒不長,那見兒扶搖。 待兒勝冠時,看兒能奪標。他年上我墓,相攜著宮袍。 前行張羅傘,後行鳴鼓簫。豬雞與花果,一一分肩挑。 爆竹響墓背,墓前紙錢燒。手捧紫泥封,雲是夫人誥。 子孫共羅拜,焚香向神告。兒今幸勝貴,頗如母所料。 世言鬼無知,我定開口笑。大父回顧兒,此言兒熟記。 一年記一年,兒齒加長矣。兒是孩提心,那知太婆事。 但就兒所見,依稀記一二。太婆每出人,籠東拄一杖。 後來杖掛壁,時見垂帷帳。夜夜攜兒眠,呼娘搔背䖹。 展轉千撻腰,殷殷春雷響。佛前燈尚明,窗隙見月上。 大父搴簾來,歡笑時鼓掌。瑣屑及鄉鄰,譏訶到官長。 每將野人語,眩作鬼魅狀。太婆悄不應,便知婆欲睡。 戶樞徐徐關,移踵車輪曳。明朝阿娘來,奉匜為盥洗。 欲飯爺捧盤,欲羹娘進匕。大父出迎醫,覼縷講脈理。 咀嚼分嘗藥,斟酌共量水。自兒有知識,日日見此事。 幾年舉場忙,幾年絕域使。忽忽三十年,光陰迅彈指。 今日來拜墓,兒既須滿嘴。兒今年四十,大父七十九。 所喜頗聰強,容顏類如舊。周山看松柏,不要攜杖走。 拜跪不須扶,未覺躬傴僂。掛珠碧霞犀,猶是母所授。 繡補炫錦雞,新自粵西購。一手搴頷髭,一手振袍袖。 打鼓唱迎神,紅氈齊泥首。上頭藝紅香,中間酌黃酒。 青箬苞黍粽,紫絲絡蓮藕。大父在前跪,諸孫跪在後。 森森排竹筍,依依伏楊柳。新婦外曾孫,是婆定昏媾。 阿端年始冠,昨年已取婦。隨兄擎腰扇,阿和亦十五。 長樛次當孫,此皆我兒女。青青秀才衣,兩弟名誰某。 少者新簪花,捧觴前拜手。次第別後先,提抱集賤幼。 一家盡偕來,只恨不見母。母在婆最憐,刻不離左右。 今日母魂靈,得依太婆否?樹靜風不停,草長春不留。 世人盡痴心,乞年拜北斗。百年那可求,所願得中壽。 謂兒報婆恩,此事難開口。求母如婆年,兒亦奉養久。 兒今便有孫,不得母愛憐。愛憐尚不得,那論賢不賢。 上羨大父福,下傷吾母年。吁嗟無母人,悠悠者蒼天!
shān shàng sōng   lín zhōng sōng yǒu yīn sūn zhī   fēi fǎn chú    
shēng duò shí   tài shí míng nián ā shēng   xiōng zhēng    
tài xiàng huái   shēn shǒu bào ér cóng kāi   bǎi    
qīn shǒu cái rào luó   wèi ér zhì shang táng shuāng huó miàn xuě wèi   ér zuò zhāng huáng    
luàn wèi shū tóu   jiǎo wèi nuǎn tāng dōng shì mǎi zhī fěn huì   miàn shēng xiāng    
tóu shàng pán yún   ěr hòu míng yuè dāng hóng qún jiàng luó shì   shì ér zhuāng    
chū xué   jiào sòng yuè guāng guāng bèi sòng qīng xīn   zhì huáng        
sān suì xué   sòng ér shàng xué táng zhī ér wèi qiè jiè   shī yán zhuāng    
jiāng chū qiān sòng   wèi guī wàng wèn xùn bǎi huí chì   bēn máng    
chūn qiū duō jiā   qīn jǐn tuán shuāng shǒu qíng zhǎng zhū bǎi   kǒu bǎi chēng    
jiā shí rén   zhū ài zhū ài niáng zhū   sūn ài    
yīn qún biàn 便 dài   jiāng jiān nán lǎo rén xìng piān ài   rén xiào    
lín xiàng xiào   lǎo rén ài chà guǒ rán hǎo xiàng mào yàn   yàn lián huā    
zhū bèi   jiàn xíng chē shàng shù tíng jiǎo tōu   xìn shǒu    
zuó tàn què cháo   diē bài liǎng xùn xuè pēn mǎn 滿 pán   huà lóng shé    
xiōng mèi yán   xiàng jīn qián zhēn qīng náng gǔn   jīn líng yuán    
niáng ěr   yòu yào jiā cān jīn pán kuài guǒ   wèi ér xià yàn    
shū qiān shǒu   xīn zhī xiāng gān ér dǐng yào   lǎo rén huān    
ér nián jiǔ suì shí   ā bào dēng jiàn ér bàng   sān    
ér shēng shǔ hóu   cōng ming jiào hóu duō chú lǎo   shí zhī    
bìng yòu lǎo mào   qíng zhī jiān láo fēng chuī ér zhǎng   jiàn ér yáo    
dài ér shèng guān shí   kàn ér néng duó biāo nián shàng xiāng   xié zhù gōng páo    
qián xíng zhāng luo sǎn   hòu xíng míng xiāo zhū huā guǒ   fēn jiān tiāo    
bào zhú xiǎng bèi   qián zhǐ qián shāo shǒu pěng fēng yún   shì rén gào    
sūn gòng luó bài   fén xiāng xiàng shén gào ér jīn xìng shèng guì   suǒ liào    
shì yán guǐ zhī   dìng kāi kǒu xiào huí ér   yán ér shú    
nián nián   ér chǐ jiā cháng ér shì hái xīn   zhī tài shì    
dàn jiù ér suǒ jiàn   èr tài měi chū rén lóng   dōng zhǔ zhàng    
hòu lái zhàng guà   shí jiàn chuí wéi zhàng xié ér mián   niáng sāo bèi yáng    
zhǎn zhuǎn qiān yāo   yīn yīn chūn léi xiǎng qián dēng shàng míng chuāng   jiàn yuè shàng    
qiān lián lái   huān xiào shí zhǎng suǒ xiè xiāng lín   dào guān zhǎng    
měi jiāng rén   xuàn zuò guǐ mèi zhuàng tài qiāo yīng biàn   zhī 便 shuì    
shū guān   zhǒng chē lún míng cháo ā niáng lái fèng   wèi guàn    
fàn pěng pán   gēng niáng jìn chū yíng luó   jiǎng mài    
jué fēn cháng yào   zhēn zhuó gòng liàng shuǐ ér yǒu zhī shí   jiàn shì    
nián chǎng máng   nián jué shǐ 使 sān shí nián guāng   yīn xùn tán zhǐ    
jīn lái bài   ér mǎn 滿 zuǐ ér jīn nián shí   shí jiǔ    
suǒ cōng qiáng   róng yán lèi jiù zhōu shān kàn sōng bǎi   yào xié zhàng zǒu    
bài guì   wèi jué gōng guà zhū xiá yóu   shì suǒ shòu    
xiù xuàn jǐn   xīn yuè 西 gòu shǒu qiān hàn   shǒu zhèn páo xiù    
chàng yíng shén   hóng zhān shǒu shàng tou hóng xiāng zhōng   jiān zhuó huáng jiǔ    
qīng ruò bāo shǔ zòng   luò lián ǒu zài qián guì zhū   sūn guì zài hòu    
sēn sēn pái zhú sǔn   yáng liǔ xīn wài zēng sūn shì   dìng hūn gòu    
ā duān nián shǐ guān   zuó nián suí xiōng qíng yāo shàn ā   shí    
zhǎng jiū dāng sūn   jiē ér qīng qīng xiù cai liǎng   míng shuí mǒu    
shǎo zhě xīn zān huā   pěng shāng qián bài shǒu bié hòu xiān   bào jiàn yòu    
jiā jǐn xié lái   zhǐ hèn jiàn zài zuì lián   zuǒ yòu    
jīn hún líng   tài fǒu   shù jìng fēng tíng   cǎo cháng chūn liú  
shì rén jǐn chī xīn   nián bài běi dǒu bǎi nián qiú suǒ   yuàn zhòng shòu    
wèi ér bào ēn   shì nán kāi kǒu qiú nián ér   fèng yǎng jiǔ    
ér jīn biàn 便 yǒu sūn   ài lián ài lián shàng   lùn xián xián    
shàng xiàn   xià shāng nián jiē rén yōu   yōu zhě cāng tiān