新栽柏为瓠蔓所缠令诸生披解以遂生意有作

明代 方孝孺
青青庭前柏,䄬植芳春时。既承雨露润,歘见云霄姿。 盛夏乏人工,眼中芜秽滋。瓠壶引长蔓,左右缠蔽之。 晨兴试行观,沉思喟然悲。微物凌善类,胜负关盛衰。 巨叶覆其颠,浓阴密如帷。自非为披拆,恐使嘉树萎。 呼童操短镰,芟彼草与茨。瓠蔓亦徐解,扶持向藩篱。 植物共有生,荣枯两无知。贞脆本天质,生成仗人为。 仰惟玄造心,发育靡偏私。于焉别臧否,可以人理推。 汉昭任博陆,不受群邪欺。符坚逐仇腾,景略事业施。 用贤必远佞,果断贵无疑。嗟余何为者,栖屑名位卑。 触物徒有怀,于时竟奚禆。柏也材气良,取效尝患迟。 众人重口腹,爱瓠固其宜。纷纷俄顷计,落落千载期。 浩歌向苍穹,此意知者谁。
qīng 青 qīng 青 tíng 庭 qián 前 bǎi 柏   , yí 䄬 zhí 植 fāng 芳 chūn 春 shí 时 jì 。 chéng 既 yǔ 承 lù 雨 rùn 露 chuā 润   , jiàn 歘 yún 见 xiāo 云 zī 霄   姿   。
shèng 盛 xià 夏 fá 乏 rén 人 gōng 工   , yǎn 眼 zhōng 中 wú 芜 huì 秽 zī 滋 hù 。 hú 瓠 yǐn 壶 zhǎng 引 màn 长 zuǒ 蔓   , yòu 左 chán 右 bì 缠 zhī 蔽   之   。
chén 晨 xīng 兴 shì 试 xíng 行 guān 观   , chén 沉 sī 思 kuì 喟 rán 然 bēi 悲 wēi 。 wù 微 líng 物 shàn 凌 lèi 善 shèng 类   , fù 胜 guān 负 shèng 关 shuāi 盛   衰   。
jù 巨 yè 叶 fù 覆 qí 其 diān 颠   , nóng 浓 yīn 阴 mì 密 rú 如 wéi 帷 zì 。 fēi 自 wéi 非 pī 为 chāi 披 kǒng 拆   , shǐ 恐 jiā 使 shù 嘉 wēi 树   萎   。
hū 呼 tóng 童 cāo 操 duǎn 短 lián 镰   , shān 芟 bǐ 彼 cǎo 草 yǔ 与 cí 茨 hù 。 màn 瓠 yì 蔓 xú 亦 jiě 徐 fú 解   , chí 扶 xiàng 持 fān 向 lí 藩   篱   。
zhí 植 wù 物 gòng 共 yǒu 有 shēng 生   , róng 荣 kū 枯 liǎng 两 wú 无 zhī 知 zhēn 。 cuì 贞 běn 脆 tiān 本 zhì 天 shēng 质   , chéng 生 zhàng 成 rén 仗 wéi 人   为   。
yǎng 仰 wéi 惟 xuán 玄 zào 造 xīn 心   , fā 发 yù 育 mí 靡 piān 偏 sī 私 yú 。 yān 于 bié 焉 zāng 别 pǐ 臧 kě 否   , yǐ 可 rén 以 lǐ 人 tuī 理   推   。
hàn 汉 zhāo 昭 rèn 任 bó 博 lù 陆   , bù 不 shòu 受 qún 群 xié 邪 qī 欺 fú 。 jiān 符 zhú 坚 chóu 逐 téng 仇 jǐng 腾   , lüè 景 shì 略 yè 事 shī 业   施   。
yòng 用 xián 贤 bì 必 yuǎn 远 nìng 佞   , guǒ 果 duàn 断 guì 贵 wú 无 yí 疑 jiē 。 yú 嗟 hé 余 wéi 何 zhě 为 qī 者   , xiè 栖 míng 屑 wèi 名 bēi 位   卑   。
chù 触 wù 物 tú 徒 yǒu 有 huái 怀   , yú 于 shí 时 jìng 竟 xī 奚 bì 禆 bǎi 。 yě 柏 cái 也 qì 材 liáng 气 qǔ 良   , xiào 取 cháng 效 huàn 尝 chí 患   迟   。
zhòng 众 rén 人 zhòng 重 kǒu 口 fù 腹   , ài 爱 hù 瓠 gù 固 qí 其 yí 宜 fēn 。 fēn 纷 é 纷 qǐng 俄 jì 顷 luò 计   , luò 落 qiān 落 zǎi 千 qī 载   期   。
hào 浩 gē 歌 xiàng 向 cāng 苍 qióng 穹   , cǐ 此 yì 意 zhī 知 zhě 者 shuí 谁   。