览古十四首

唐代 吴筠
圣人重周济,明道欲救时。孔席不暇暖,墨突何尝缁。 兴言振颓纲,将以有所维。君臣恣淫惑,风俗日凋衰。 三代业遽陨,七雄遂交驰。庶物坠涂炭,区中若棼丝。 秦皇燎儒术,方册靡孑遗。大汉历五叶,斯文复崇推。 乃验经籍道,与世同屯夷。弛张固天意,设教安能持。 兴亡道之运,否泰理所全。奈何淳古风,既往不复旋。 三皇已散朴,五帝初尚贤。王业与霸功,浮伪日以宣。 忠诚及狙诈,淆混安可甄。馀智入九霄,守愚沦重泉。 永怀巢居时,感涕徒泫然。 栋宇代巢穴,其来自三皇。迹生固为累,经始增百王。 瑶台既灭夏,琼室复陨汤。覆车世不悟,秦氏兴阿房。 继踵迷反正,汉家崇建章。力役弊万人,瑰奇殚八方。 徇志仍未极,促龄已云亡。侈靡竟何在,荆榛生庙堂。 闲居览前载,恻彼商与秦。所残必忠良,所宝皆凶嚚。 昵谀方自圣,不悟祸灭身。箕子作周辅,孙通为汉臣。 洪范及礼仪,后王用经纶。 吾观采苓什,复感青蝇诗。谗佞乱忠孝,古今同所悲。 奸邪起狡猾,骨肉相残夷。汉储殒江充,晋嗣灭骊姬。 天性犹可间,君臣固其宜。子胥烹吴鼎,文种断越铍。 屈原沈湘流,厥戚咸自贻。何不若范蠡,扁舟无还期。 尝稽真仙道,清寂祛众烦。秦皇及汉武,焉得游其藩。 情扰万机屑,位骄四海尊。既欲先宇宙,仍规后乾坤。 崇高与久远,物莫能两存。矧乃恣所欲,荒淫伐灵根。 金膏恃延期,玉色复动魂。征战穷外域,杀伤被中原。 天鉴谅难诬,神理不可谖。安期返蓬莱,王母还昆仑。 异术终莫告,悲哉竟何言。 鲁侯祈政术,尼父从弃捐。汉主思英才,贾生被排迁。 始皇重韩子,及睹乃不全。武帝爱相如,既征复忘贤。 贵远世咸尔,贱今理共然。方知古来主,难以效当年。 食其昔未偶,落魄为狂生。一朝君臣契,雄辩何纵横。 运筹康汉业,凭轼下齐城。既以智所达,还为智所烹。 岂若终贫贱,酣歌本无营。 晁错抱远策,为君纳良规。削彼诸侯权,永用得所宜。 奸臣负旧隙,乘衅谋相危。世主竟不辨,身戮宗且夷。 汉景称钦明,滥罚犹如斯。比干与龙逢,残害何足悲。 绛侯成大绩,赏厚位仍尊。一朝对狱吏,荣辱安可论。 苏生佩六印,奕奕为殃源。主父食五鼎,昭昭成祸根。 李斯佐二辟,巨衅钟其门。霍孟翼三后,伊戚及后昆。 天人忌盈满,兹理固永存。方知得意者,何必乘朱轮。 灭景栖远壑,弦歌对清樽。二疏返海滨,蒋诩归林园。 萧洒去物累,此谋诚足敦。 至人顺通塞,委命固无疵。吾观太史公,可谓识道规。 留滞焉足愤,感怀殄生涯。吾叹龚夫子,秉义确不移。 晦迹一何晚,天年夭当时。薰膏自销铄,楚老空馀悲。 达者贵量力,至人尚知几。京房洞幽赞,神奥咸发挥。 如何嫉元恶,不悟祸所归。谋物暗谋已,谁言尔精微。 玄元明知止,大雅尚保躬。茂先洽闻者,幽赜咸该通。 弱年赋鹪鹩,可谓达养蒙。晚节希鸾鹄,长飞戾曾穹。 知进不知退,遂令其道穷。伊昔辨福初,胡为迷祸终。 方验嘉遁客,永贞天壤同。 圣人垂大训,奥义不苟设。天道殃顽凶,神明祐懿哲。 斯言犹影响,安得复回穴。鲧瞍诞英睿,唐虞育昏孽。 盗跖何延期,颜生乃短折。鲁隐全克让,祸机遂潜结。 楚穆肆巨逆,福柄奚赫烈。田常弑其主,祚国久罔缺。 管仲存霸功,世祖成诡说。汉氏方版荡,群阉恣邪谲。 謇謇陈蕃徒,孜孜抗忠节。誓期区宇静,爰使凶丑绝。 谋协事靡从,俄而反诛灭。古来若兹类,纷扰难尽列。 道遐理微茫,谁为我昭晰。吾将询上帝,寥廓讵跻彻。 已矣勿用言,忘怀庶自悦。
shèng rén zhòng zhōu   míng dào jiù shí kǒng xiá nuǎn   cháng
xīng yán zhèn tuí gāng   jiāng yǒu suǒ wéi jūn chén yín huò   fēng diāo shuāi
sān dài yǔn   xióng suì jiāo chí shù zhuì tàn   zhōng ruò fén
qín huáng liáo shù   fāng jié hàn   wén chóng tuī
nǎi yàn jīng dào   shì tóng tún chí zhāng tiān   shè jiào ān néng chí
xīng wáng dào zhī yùn   tài suǒ quán nài chún fēng   wǎng xuán
sān huáng sàn piáo   chū shàng xián wáng gōng   wěi xuān
zhōng chéng zhà   xiáo hùn ān zhēn zhì jiǔ xiāo   shǒu lún zhòng quán
yǒng huái 怀 cháo shí   gǎn xuàn rán
dòng dài cháo xué   lái sān huáng shēng wèi lèi   jīng shǐ zēng bǎi wáng
yáo tái miè xià   qióng shì yǔn tāng chē shì   qín shì xīng ē páng
zhǒng fǎn zhèng   hàn jiā chóng jiàn zhāng wàn rén   guī dān fāng
xùn zhì réng wèi   líng yún wáng chǐ jìng zài   jīng zhēn shēng miào táng
xián lǎn qián zǎi   shāng qín suǒ cán zhōng liáng   suǒ bǎo jiē xiōng yín
fāng shèng   huò miè shēn zuò zhōu   sūn tōng wèi hàn chén
hóng fàn   hòu wáng yòng jīng lún
guān cǎi líng shén   gǎn qīng yíng shī chán nìng luàn zhōng xiào   jīn tóng suǒ bēi
jiān xié jiǎo huá   ròu xiāng cán hàn chǔ yǔn jiāng chōng   jìn miè
tiān xìng yóu jiān   jūn chén pēng dǐng   wén zhǒng duàn yuè
yuán shěn xiāng liú   jué xián ruò fàn   piān zhōu hái
cháng zhēn xiān dào   qīng zhòng fán qín huáng hàn   yān yóu fān
qíng rǎo wàn xiè   wèi jiāo hǎi zūn xiān zhòu   réng guī hòu qián kūn
chóng gāo jiǔ yuǎn   néng liǎng cún shěn nǎi suǒ   huāng yín líng gēn
jīn gāo shì yán   dòng hún zhēng zhàn qióng wài   shā shāng bèi zhōng yuán
tiān jiàn liàng nán   shén xuān ān fǎn péng lái   wáng hái kūn lún
shù zhōng gào   bēi zāi jìng yán
hóu zhèng shù   cóng juān hàn zhǔ yīng cái   jiǎ shēng bèi pái qiān
shǐ huáng zhòng hán   nǎi quán ài xiàng   zhēng wàng xián
guì yuǎn shì xián ěr   jiàn jīn gòng rán fāng zhī lái zhǔ   nán xiào dāng nián
shí wèi ǒu   luò wèi kuáng shēng zhāo jūn chén   xióng biàn zòng héng
yùn chóu kāng hàn   píng shì xià chéng zhì suǒ   hái wèi zhì suǒ pēng
ruò zhōng pín jiàn   hān běn yíng
cháo cuò bào yuǎn   wèi jūn liáng guī xuē zhū hóu quán   yǒng yòng de suǒ
jiān chén jiù   chéng xìn móu xiāng wēi shì zhǔ jìng biàn   shēn zōng qiě
hàn jǐng chēng qīn míng   làn yóu gān lóng féng   cán hài bēi
jiàng hòu chéng   shǎng hòu wèi réng zūn zhāo duì   róng ān lùn
shēng pèi liù yìn   wèi yāng yuán zhǔ shí dǐng   zhāo zhāo chéng huò gēn
zuǒ èr   xìn zhōng mén huò mèng sān hòu   hòu kūn
tiān rén yíng mǎn   yǒng cún fāng zhī de zhě   chéng zhū lún
miè yǐng yuǎn   xián duì qīng zūn èr shū fǎn hǎi bīn   jiǎng guī lín yuán
xiāo lèi   móu chéng dūn
zhì rén shùn tōng sāi   wěi mìng guān tài shǐ gōng   wèi shí dào guī
liú zhì yān fèn   gǎn huái 怀 tiǎn shēng tàn gōng   bǐng què
huì wǎn   tiān nián yāo dāng shí xūn gāo xiāo shuò   chǔ lǎo kōng bēi
zhě guì liàng   zhì rén shàng zhī jīng fáng dòng yōu zàn   shén ào xián huī
yuán è   huò suǒ guī móu àn móu   shuí yán ěr jīng wēi
xuán yuán míng zhī zhǐ   shàng bǎo gōng mào xiān qià wén zhě   yōu xián gāi tōng
ruò nián jiāo liáo   wèi yǎng méng wǎn jié luán   zhǎng fēi zēng qióng
zhī jìn zhī tuì 退   suì lìng dào qióng biàn chū   wéi huò zhōng
fāng yàn jiā dùn   yǒng zhēn tiān rǎng tóng
shèng rén chuí xùn   ào gǒu shè tiān dào yāng wán xiōng   shén míng yòu zhé
yán yóu yǐng xiǎng   ān huí xué gǔn sǒu dàn yīng ruì   táng hūn niè
dào zhí yán   yán shēng nǎi duǎn shé yǐn quán ràng   huò suì qián jié
chǔ   bǐng liè tián cháng shì zhǔ   zuò guó jiǔ wǎng quē
guǎn zhòng cún gōng   shì chéng guǐ shuō hàn shì fāng bǎn dàng   qún yān xié jué
jiǎn jiǎn chén fān   kàng zhōng jié shì jìng   yuán shǐ 使 xiōng chǒu jué
móu xié shì cóng   é ér fǎn zhū miè lái ruò lèi   fēn rǎo nán jǐn liè
dào xiá wēi máng   shuí wèi zhāo jiāng xún shàng   liáo kuò chè
yòng yán   wàng huái 怀 shù yuè