大川行

宋代 耶律铸
屯云黑色日将莫,晦明挥霍雨如注。水声夜半摇匡床,平旦出门吁可畏。 盘涡溔瀁天边旁,悍流汹涌行中央。日中雨复绠縻下,沟塍水跃皆浑黄。 黑风拗怒雷击地,浪头起立三尺强。杈枒老木根株拔,崚嶒古屋椽桷裂。 快马万蹄迸突而凭淩,灵龟百面澒洞而砯砰。锐兵鏖战城栅倒,猛虎嗥吼崖谷崩。 旁观气夺目力眩,濒流上下俱不宁。升高避害叫舟楫,篙工倚柂不敢行。 寂寥向晓颇衰落,断霞返照回新晴。鸟飞不尽天界阔,苍烟淡淡山青青。 衔杯引满幸无恙,收召魂魄犹屏营。往年秋水沈半壁,阖门九死得一生。 今日思之痛方定,一见洪波心震惊。吾闻山挟河回冲底柱,东峡江盘束滟滪。 鱼龙百怪家其中,风涛暴横无终穷。小溪常时清且浅,漪涟不动平于板。 浅津可涉涉可梁,一旦沸腾能漭茫。传闻溃渱山裂破,黑蛟夜出作奇祸。 抉崖走石势力粗,十家六七无空庐。百年枯冢尚漂泊,变生仓卒人为鱼。 君不见去年四月不雨至七月,涧溪一线皆断绝。 川居人曾死于暍,山居人今死于溺。下田黄尘曾蓬勃,高田白沙全障没。 呜呼灾变何其频,剿民之命谁肯任,苍天苍天实照临。
tún 屯 yún 云 hēi 黑 sè 色 rì 日 jiāng 将 mò 莫   , huì 晦 míng 明 huī 挥 huò 霍 yǔ 雨 rú 如 zhù 注 。 。 shuǐ 水 shēng 声 yè 夜 bàn 半 yáo 摇 kuāng 匡 chuáng 床   , píng 平 dàn 旦 chū 出 mén 门 xū 吁 kě 可 wèi 畏 。 。
pán 盘 wō 涡 yǎo 溔 yàng 瀁 tiān 天 biān 边 páng 旁   , hàn 悍 liú 流 xiōng 汹 yǒng 涌 xíng 行 zhōng 中 yāng 央 。 。 rì 日 zhōng 中 yǔ 雨 fù 复 gěng 绠 mí 縻 xià 下   , gōu 沟 chéng 塍 shuǐ 水 yuè 跃 jiē 皆 hún 浑 huáng 黄 。 。
hēi 黑 fēng 风 niù 拗 nù 怒 léi 雷 jī 击 dì 地   , làng 浪 tou 头 qǐ 起 lì 立 sān 三 chǐ 尺 qiáng 强 。 。 chā 杈 yá 枒 lǎo 老 mù 木 gēn 根 zhū 株 bá 拔   , líng 崚 céng 嶒 gǔ 古 wū 屋 chuán 椽 jué 桷 liè 裂 。 。
kuài 快 mǎ 马 wàn 万 tí 蹄 bèng 迸 tū 突 ér 而 píng 凭 líng 淩   , líng 灵 guī 龟 bǎi 百 miàn 面 hòng 澒 dòng 洞 ér 而 pīng 砯 pēng 砰 。 。 ruì 锐 bīng 兵 áo 鏖 zhàn 战 chéng 城 shān 栅 dào 倒   , měng 猛 hǔ 虎 háo 嗥 hǒu 吼 yá 崖 gǔ 谷 bēng 崩 。 。
páng 旁 guān 观 qì 气 duó 夺 mù 目 lì 力 xuàn 眩   , bīn 濒 liú 流 shàng 上 xià 下 jù 俱 bù 不 níng 宁 。 。 shēng 升 gāo 高 bì 避 hài 害 jiào 叫 zhōu 舟 jí 楫   , gāo 篙 gōng 工 yǐ 倚 yí 柂 bù 不 gǎn 敢 xíng 行 。 。
jì 寂 liáo 寥 xiàng 向 xiǎo 晓 pǒ 颇 shuāi 衰 luò 落   , duàn 断 xiá 霞 fǎn 返 zhào 照 huí 回 xīn 新 qíng 晴 。 。 niǎo 鸟 fēi 飞 bù 不 jìn 尽 tiān 天 jiè 界 kuò 阔   , cāng 苍 yān 烟 dàn 淡 dàn 淡 shān 山 qīng 青 qīng 青 。 。
xián 衔 bēi 杯 yǐn 引 mǎn 满 xìng 幸 wú 无 yàng 恙   , shōu 收 zhào 召 hún 魂 pò 魄 yóu 犹 bīng 屏 yíng 营 。 。 wǎng 往 nián 年 qiū 秋 shuǐ 水 shěn 沈 bàn 半 bì 壁   , hé 阖 mén 门 jiǔ 九 sǐ 死 dé 得 yī 一 shēng 生 。 。
jīn 今 rì 日 sī 思 zhī 之 tòng 痛 fāng 方 dìng 定   , yī 一 jiàn 见 hóng 洪 bō 波 xīn 心 zhèn 震 jīng 惊 。 。 wú 吾 wén 闻 shān 山 xié 挟 hé 河 huí 回 chōng 冲 dǐ 底 zhù 柱   , dōng 东 xiá 峡 jiāng 江 pán 盘 shù 束 yàn 滟 yù 滪 。 。
yú 鱼 lóng 龙 bǎi 百 guài 怪 jiā 家 qí 其 zhōng 中   , fēng 风 tāo 涛 bào 暴 héng 横 wú 无 zhōng 终 qióng 穷 。 。 xiǎo 小 xī 溪 cháng 常 shí 时 qīng 清 qiě 且 qiǎn 浅   , yī 漪 lián 涟 bù 不 dòng 动 píng 平 yú 于 bǎn 板 。 。
qiǎn 浅 jīn 津 kě 可 shè 涉 shè 涉 kě 可 liáng 梁   , yí 一 dàn 旦 fèi 沸 téng 腾 néng 能 mǎng 漭 máng 茫 。 。 chuán 传 wén 闻 kuì 溃 hóng 渱 shān 山 liè 裂 pò 破   , hēi 黑 jiāo 蛟 yè 夜 chū 出 zuò 作 qí 奇 huò 祸 。 。
jué 抉 yá 崖 zǒu 走 shí 石 shì 势 li 力 cū 粗   , shí 十 jiā 家 liù 六 qī 七 wú 无 kōng 空 lú 庐 。 。 bǎi 百 nián 年 kū 枯 zhǒng 冢 shàng 尚 piāo 漂 bó 泊   , biàn 变 shēng 生 cāng 仓 cù 卒 rén 人 wéi 为 yú 鱼 。 。
jūn 君 bú 不 jiàn 见 qù 去 nián 年 sì 四 yuè 月 bù 不 yǔ 雨 zhì 至 qī 七 yuè 月   , jiàn 涧 xī 溪 yī 一 xiàn 线 jiē 皆 duàn 断 jué 绝 。 。
chuān 川 jū 居 rén 人 céng 曾 sǐ 死 yú 于 yē 暍   , shān 山 jū 居 rén 人 jīn 今 sǐ 死 yú 于 nì 溺 。 。 xià 下 tián 田 huáng 黄 chén 尘 céng 曾 péng 蓬 bó 勃   , gāo 高 tián 田 bái 白 shā 沙 quán 全 zhàng 障 méi 没 。 。
wū 呜 hū 呼 zāi 灾 biàn 变 hé 何 qí 其 pín 频   , jiǎo 剿 mín 民 zhī 之 mìng 命 shuí 谁 kěn 肯 rèn 任   , cāng 苍 tiān 天 cāng 苍 tiān 天 shí 实 zhào 照 lín 临 。 。