悲湘潭

清代 钱澄之
长沙兵散湖南空,湘潭城中失相公。举朝变色摧天柱,白日惨澹黯行宫。 往时百战不足论,即今还弃垂成功!可怜公长才五尺,头童齿豁一老翁! 铜马百万哮豺虎,仰公乳哺婴儿同。时危饷诎谁用命?赤手空口驱群雄。 湖南、湖北竟千里,卷云扫雾随天风。祗期长沙不日得,游鱼命在沸釜中。 堵公心劳计转误,忠贞兵来互疑惧。常德焚烧宝庆走,诸将旌旗挽谁住! 长沙城坏无人登,穷寇将奔守复固。我兵溃走任东西,相公独在湘潭驻。 夜半衔枚虏骑来,湘潭无兵城门开。相公衣冠虏能识,拥去罗拜声如雷。 大骂不绝相公死,但见长沙城中人举哀。功名事业长已矣,忠臣义士胡为哉! 君不见忠贞兵过苍梧界,堵公双旌导马回?
cháng 长 shā 沙 bīng 兵 sàn 散 hú 湖 nán 南 kōng 空   , xiāng 湘 tán 潭 chéng 城 zhōng 中 shī 失 xiàng 相 gōng 公 jǔ 。 cháo 举 biàn 朝 sè 变 cuī 色 tiān 摧 zhù 天 bái 柱   , rì 白 cǎn 日 dàn 惨 àn 澹 xíng 黯 gōng 行   宫   。
wǎng 往 shí 时 bǎi 百 zhàn 战 bù 不 zú 足 lùn 论   , jí 即 jīn 今 hái 还 qì 弃 chuí 垂 chéng 成 gōng 功   ! kě 可 lián 怜 gōng 公 cháng 长 cái 才 wǔ 五 chǐ 尺   , tóu 头 tóng 童 chǐ 齿 huò 豁 yī 一 lǎo 老 wēng 翁   !
tóng 铜 mǎ 马 bǎi 百 wàn 万 xiāo 哮 chái 豺 hǔ 虎   , yǎng 仰 gōng 公 rǔ 乳 bǔ 哺 yīng 婴 ér 儿 tóng 同 shí 。 wēi 时 xiǎng 危 qū 饷 shuí 诎 yòng 谁 mìng 用 chì 命   ? shǒu 赤 kōng 手 kǒu 空 qū 口 qún 驱 xióng 群   雄   。
hú 湖 nán 南 hú 、 běi 湖 jìng 北 qiān 竟 lǐ 千 juǎn 里   , yún 卷 sǎo 云 wù 扫 suí 雾 tiān 随 fēng 天 zhī 风 qī 。 cháng 祗 shā 期 bù 长 rì 沙 dé 不 yóu 日 yú 得   , mìng 游 zài 鱼 fèi 命 fǔ 在 zhōng 沸   釜   中   。
dǔ 堵 gōng 公 xīn 心 láo 劳 jì 计 zhuǎn 转 wù 误   , zhōng 忠 zhēn 贞 bīng 兵 lái 来 hù 互 yí 疑 jù 惧 cháng 。 dé 常 fén 德 shāo 焚 bǎo 烧 qìng 宝 zǒu 庆 zhū 走   , jiāng 诸 jīng 将 qí 旌 wǎn 旗 shuí 挽 zhù 谁   住   !
cháng 长 shā 沙 chéng 城 huài 坏 wú 无 rén 人 dēng 登   , qióng 穷 kòu 寇 jiāng 将 bēn 奔 shǒu 守 fù 复 gù 固 wǒ 。 bīng 我 kuì 兵 zǒu 溃 rèn 走 dōng 任 xī 东 xiàng 西   , gōng 相 dú 公 zài 独 xiāng 在 tán 湘 zhù 潭   驻   。
yè 夜 bàn 半 xián 衔 méi 枚 lǔ 虏 qí 骑 lái 来   , xiāng 湘 tán 潭 wú 无 bīng 兵 chéng 城 mén 门 kāi 开 xiàng 。 gōng 相 yì 公 guān 衣 lǔ 冠 néng 虏 shí 能 yōng 识   , qù 拥 luó 去 bài 罗 shēng 拜 rú 声 léi 如   雷   。
dà 大 mà 骂 bù 不 jué 绝 xiàng 相 gōng 公 sǐ 死   , dàn 但 jiàn 见 cháng 长 shā 沙 chéng 城 zhōng 中 rén 人 jǔ 举 āi 哀 gōng 。 míng 功 shì 名 yè 事 zhǎng 业 yǐ 长 yǐ 已 zhōng 矣   , chén 忠 yì 臣 shì 义 hú 士 wéi 胡 zāi 为   哉   !
jūn 君 bú 不 jiàn 见 zhōng 忠 zhēn 贞 bīng 兵 guò 过 cāng 苍 wú 梧 jiè 界   , dǔ 堵 gōng 公 shuāng 双 jīng 旌 dǎo 导 mǎ 马 huí 回   ?