雜感 其三

清代 黃遵憲
造字鬼夜哭,所以示悲憫。眾生殉文字,蚩蚩一何蠢! 可憐古文人,日夕雕肝腎。儷語配華葉,單詞畫蚯蚓。 古近辨詩體,長短成曲引。洎乎制義興,捲軸車連軫。 常恐後人體,變態猶未盡。吁嗟東京後,世苶文益振。 文勝失則弱,體竭勢已窘。後有王者興,張綱維賢俊。 決不以文章,此語吾敢信。但念廢棄後,巧拙同泯泯。 欲求覆醬瓿,已難拾灰燼。我今展卷吟,徒使後人哂。
zào 造 zì 字 guǐ 鬼 yè 夜 kū 哭   , suǒ 所 yǐ 以 shì 示 bēi 悲 mǐn 憫 zhòng 。 shēng 眾 xùn 生 wén 殉 zì 文 chī 字   , chī 蚩 yī 蚩 hé 一 chǔn 何   蠢   !
kě 可 lián 憐 gǔ 古 wén 文 rén 人   , rì 日 xī 夕 diāo 雕 gān 肝 shèn 腎 lì 。 yǔ 儷 pèi 語 huā 配 yè 華 dān 葉   , cí 單 huà 詞 qiū 畫 yǐn 蚯   蚓   。
gǔ 古 jìn 近 biàn 辨 shī 詩 tǐ 體   , cháng 長 duǎn 短 chéng 成 qǔ 曲 yǐn 引 jì 。 hū 洎 zhì 乎 yì 制 xīng 義 juàn 興   , zhóu 卷 chē 軸 lián 車 zhěn 連   軫   。
cháng 常 kǒng 恐 hòu 後 rén 人 tǐ 體   , biàn 變 tài 態 yóu 猶 wèi 未 jǐn 盡 yù 。 jiē 吁 dōng 嗟 jīng 東 hòu 京 shì 後   , nié 世 wén 苶 yì 文 zhèn 益   振   。
wén 文 shèng 勝 shī 失 zé 則 ruò 弱   , tǐ 體 jié 竭 shì 勢 yǐ 已 jiǒng 窘 hòu 。 yǒu 後 wáng 有 zhě 王 xīng 者 zhāng 興   , gāng 張 wéi 綱 xián 維 jùn 賢   俊   。
jué 決 bù 不 yǐ 以 wén 文 zhāng 章   , cǐ 此 yǔ 語 wú 吾 gǎn 敢 xìn 信 dàn 。 niàn 但 fèi 念 qì 廢 hòu 棄 qiǎo 後   , zhuō 巧 tóng 拙 mǐn 同 mǐn 泯   泯   。
yù 欲 qiú 求 fù 覆 jiàng 醬 bù 瓿   , yǐ 已 nán 難 shí 拾 huī 灰 jìn 燼 wǒ 。 jīn 我 zhǎn 今 juǎn 展 yín 卷 tú 吟   , shǐ 徒 hòu 使 rén 後 shěn 人   哂   。