送吳制軍至三水因紀昔游作百韻贈別

清代 陳恭尹
未別不忍言,將別常蹙蹙。旌旗在前路,不獲展心曲。 維時月在午,雨潦猶未足。高原土尚坼,平野苗稀綠。 處處桔槔聲,未敵炎蒸酷。斗米逾百錢,農夫遂枵腹。 憶公下車始,頗亦憂饘粥。舊染污未除,遐陬莽猶伏。 冥心運元化,大力旋坤軸。三江匝五嶺,九載皆秋熟。 西開官田戍,東建花城築。海濱弛苛禁,萬艘銜艫舳。 貴賤通有無,梯航極倭竺。珍奇溢都市,技巧眩心目。 南溟潮汐地,島嶼浮如鶩。潮生盡淹浸,及退仍為陸。 意外一疏防,坦途聞叫哭。自公嚴汛守,尺守皆有屬。 搖颺蘆葦外,雕戈間紅纛。徒旅曉夕行,孤客投燈宿。 相謂百年來,太平此時獨。海關新榷稅,使者憂盈縮。 算課及漁舟,棄舟乃無屋。妻兒爨野岸,寢處巢林木。 減米獲生全,賴公為補牘。牂牁數千里,發源自滇築。 攢峰割雲日,銛利侔刀鏃。盤據百粵西,大半苗蠻族。 君長世相承,中華頻改卜。其人殊倔強,其性同麋鹿。 得失幾微間,赴死如蛾燭。有明中葉後,每每用殺戳。 泰山壓群卵,安有不摧覆。於德乖好生,於武為已黷。 內地況騷然,所得焉足贖。豈聞抵惡鳥,輒以荊山玉。 公威久已著,更用恩為育。召其黠桀者,賜坐與酒肉。 貂裘及錦帶,照曜歸窮谷。傳諭與而曹,鄰好宜修睦。 毋自啟釁端,禍及諸伯叔。君長咸感懷,稽首望輦轂。 邊烽絕無警,一路蒙公福。粵於丙丁際,後亂而先復。 五營與有勞,恃功頗難畜。前人務優容,軍政漸不肅。 及公明號令,童牛初就牿。戢其驕悍氣,帖耳事輪輻。 親隨多驍健,功在征閩錄。夾持類蓬麻,臂指從所欲。 乃知養士效,遠慮素所蓄。從來成功人,土視金與粟。 恩賞既以行,有罰敢不服。公令重如山,其照明如旭。 東西山海隅,萑苻罔遺毒。朝發夕已擒,群奸畏神速。 大象本無形,政理難更仆。睹此一方民,安和異曩夙。 足知良工苦,非取悅時俗。往者破廈門,舉世共瞻矚。 謀斷本獨行,功成讓先告。是知大臣心,舍己期相勖。 世人見淺近,事事求表暴。安識國手棋,下著關全局。 粵疆亂甫定,培養宜先篤。休息以無為,治世之蔘茯。 去其害馬者,所以稱良牧。老眼閱古今,或頗辨麥菽。 識時在俊傑,屈指不五六。懷刺每生毛,素恥事干瀆。 長揖入軍門,荷公不見督。疏狂謬賓禮,嘯詠無拘束。 尚記數年前,維舟值秋菊。在坐王將軍,酒闌命箋幅。 中間置幾硯,杯斝羅四角。聯詩公首唱,以次相賡續。 一人操筆吟,二客飛觴促。雕盤減玉饌,小品珍蔬蔌。 華燈繼落晷,夜月生江澳。公才敏且健,珠璣瀉千斛。 不離古典型,別出新機軸。於時有公會,百政方蔟蔟。 偶此一日閒,雅事洵難復。平沙列大幕,萬馬鳴山麓。 扁舟此追送,仿佛猶前躅。南北一分途,飛潛隔寒燠。 老態傍青門,生事依黃犢。目極車騎行,心為蒼生祝。 朝端望風采,功伐存山竹。九重思鼓鼙,天廄歸驊騄。 及此涉川時,揚帆發南隩。湘灕水清漪,洞庭秋沕穆。 想到黃金台,寒風已謖謖。童叟咽江湄,揮涕成霢霂。 何時天上霖,重作南人谷。伸章欲抒寫,瞀亂筆先禿。 以質不以文,將為後世讀。拜別還空山,雲中望鴻鵠。
wèi bié rěn yán   jiāng bié cháng jīng zài qián   huò zhǎn xīn
wéi shí yuè zài   liáo yóu wèi gāo yuán shàng chè   píng miáo
chù chù jié gāo shēng   wèi yán zhēng dòu bǎi qián   nóng suì xiāo
gōng xià chē shǐ   yōu zhān zhōu jiù rǎn wèi chú   xiá zōu mǎng yóu
míng xīn yùn yuán huà   xuán kūn zhóu sān jiāng lǐng   jiǔ zài jiē qiū shú
西 kāi guān tián shù   dōng jiàn huā chéng zhù hǎi bīn chí jìn   wàn sōu xián zhú
guì jiàn tōng yǒu   háng zhú zhēn shì   qiǎo xuàn xīn
nán míng cháo   dǎo cháo shēng jǐn yān jìn   tuì 退 réng wèi
wài shū fáng   tǎn wén jiào gōng yán xùn shǒu   chǐ shǒu jiē yǒu shǔ
yáo yáng wěi wài   diāo jiān hóng dào xiǎo xíng   tóu dēng 宿
xiāng wèi bǎi nián lái   tài píng shí hǎi guān xīn què shuì   shǐ 使 zhě yōu yíng suō
suàn zhōu   zhōu nǎi ér cuàn àn   qǐn chǔ cháo lín
jiǎn huò shēng quán   lài gōng wèi zāng shù qiān   yuán diān zhù
zǎn fēng yún   xiān móu dāo pán bǎi yuè 西   bàn miáo mán
jūn zhǎng shì xiàng chéng   zhōng huá pín gǎi rén shū jué jiàng   xìng tóng 鹿
shī wēi jiān   é zhú yǒu míng zhōng hòu   měi měi yòng shā chuō
tài shān qún luǎn   ān yǒu cuī guāi hǎo shēng   wèi
nèi kuàng sāo rán   suǒ de yān shú wén è niǎo   zhé jīng shān
gōng wēi jiǔ zhù   gèng yòng ēn wèi zhào xiá jié zhě   zuò jiǔ ròu
diāo qiú jǐn dài   zhào yào guī qióng chuán ér cáo   lín hǎo xiū
xìn duān   huò zhū shū jūn zhǎng xián gǎn huái   shǒu wàng niǎn
biān fēng jué jǐng   méng gōng yuè bǐng dīng   hòu luàn ér xiān
yíng yǒu láo   shì gōng nán chù qián rén yōu róng   jūn zhèng jiàn
gōng míng hào lìng   tóng niú chū jiù jiāo hàn   tiē ěr shì lún
qīn suí duō xiāo jiàn   gōng zài zhēng mǐn jiā chí lèi péng   zhǐ cóng suǒ
nǎi zhī yǎng shì xiào   yuǎn suǒ cóng lái chéng gōng rén   shì jīn
ēn shǎng xíng   yǒu gǎn gōng lìng zhòng shān   zhào míng
dōng 西 shān hǎi   huán wǎng cháo qín   qún jiān wèi shén
xiàng běn xíng   zhèng nán gēng fāng mín   ān nǎng
zhī liáng gōng   fēi yuè shí wǎng zhě xià mén   shì gòng zhān zhǔ
móu duàn běn xíng   gōng chéng ràng xiān gào shì zhī chén xīn   shě xiāng
shì rén jiàn qiǎn jìn   shì shì qiú biǎo bào ān shí guó shǒu   xià zhe guān quán
yuè jiāng luàn dìng   péi yǎng xiān xiū wéi   zhì shì zhī shēn
hài zhě   suǒ chēng liáng lǎo yǎn yuè jīn   huò biàn mài shū
shí shí zài jùn jié   zhǐ liù huái měi shēng máo   chǐ shì gàn
cháng jūn mén   gōng jiàn shū kuáng miù bīn   xiào yǒng shù
shàng shù nián qián   wéi zhōu zhí qiū zài zuò wáng jiāng jūn   jiǔ lán mìng jiān
zhōng jiān zhì yàn   bēi jiǎ luó jiǎo lián shī gōng shǒu chàng   xiāng gēng
rén cāo yín   èr fēi shāng diāo pán jiǎn zhuàn   xiǎo pǐn zhēn shū
huá dēng luò guǐ   yuè shēng jiāng ào gōng cái mǐn qiě jiàn   zhū xiè qiān
diǎn xíng   bié chū xīn zhóu shí yǒu gōng huì   bǎi zhèng fāng
ǒu xián   shì xún nán píng shā liè   wàn míng shān
piān zhōu zhuī sòng   fǎng 仿 yóu qián zhú nán běi fēn   fēi qián hán
lǎo tài bàng qīng mén   shēng shì huáng chē xíng   xīn wèi cāng shēng zhù
cháo duān wàng fēng cǎi   gōng cún shān zhú jiǔ zhòng   tiān jiù guī huá
shè chuān shí   yáng fān nán ào xiāng shuǐ qīng   dòng tíng qiū
xiǎng dào huáng jīn tái   hán fēng tóng sǒu yàn jiāng méi   huī chéng mài
shí tiān shàng lín   zhòng zuò nán rén shēn zhāng shū xiě   mào luàn xiān 禿
zhì wén   jiāng wèi hòu shì bài bié hái kōng shān   yún zhōng wàng hóng