九辯

先秦 宋玉
悲哉!秋之為氣也。 蕭瑟兮,草木搖落而變衰。 憭栗兮,若在遠行。 登山臨水兮,送將歸。 泬寥兮,天高而氣清; 寂寥兮,收潦而水清。 憯悽增欷兮,薄寒之中人; 愴怳懭悢兮,去故而就新; 坎廩兮,貧士失職而志不平; 廓落兮,羈旅而無友生; 惆悵兮,而私自憐。 燕翩翩其辭歸兮,蟬寂漠而無聲。 雁廱廱而南遊兮,鵾雞啁哳而悲鳴。 獨申旦而不寐兮,哀蟋蟀之宵征。 時亹亹而過中兮,蹇淹留而無成。 悲憂窮戚兮獨處廓,有美一人兮心不繹; 去鄉離家兮徠遠客,超逍遙兮今焉薄! 專思君兮不可化,君不知兮可柰何! 蓄怨兮積思,心煩憺兮忘食事。 原一見兮道余意,君之心兮與余異。 車既駕兮朅而歸,不得見兮心傷悲。 倚結軨兮長太息,涕潺湲兮下霑軾。 慷慨絕兮不得,中瞀亂兮迷惑。 私自憐兮何極?心怦怦兮諒直。 皇天平分四時兮,竊獨悲此廩秋。 白露既下百草兮,奄離披此梧楸。 去白日之昭昭兮,襲長夜之悠悠。 離芳藹之方壯兮,余萎約而悲愁。 秋既先戒以白露兮,冬又申之以嚴霜。 收恢台之孟夏兮,然欿傺而沉藏。 葉菸邑而無色兮,枝煩挐而交橫。 顏淫溢而將罷兮,柯仿佛而萎黃。 萷櫹槮之可哀兮,形銷鑠而瘀傷。 惟其紛糅而將落兮,恨其失時而無當。 攬騑轡而下節兮,聊逍遙以相佯。 歲忽忽而遒盡兮,恐余壽之弗將。 悼餘生之不時兮,逢此世之俇攘。 澹容與而獨倚兮,蟋蟀鳴此西堂。 心怵惕而震盪兮,何所憂之多方。 卬明月而太息兮,步列星而極明。 竊悲夫蕙華之曾敷兮,紛旖旎乎都房。 何曾華之無實兮,從風雨而飛颺! 以為君獨服此蕙兮,羌無以異於眾芳。 閔奇思之不通兮,將去君而高翔。 心閔憐之慘悽兮,原一見而有明。 重無怨而生離兮,中結軫而增傷。 豈不鬱陶而思君兮?君之門以九重! 猛犬狺狺而迎吠兮,關梁閉而不通。 皇天淫溢而秋霖兮,后土何時而得漧? 塊獨守此無澤兮,仰浮雲而永嘆! 何時俗之工巧兮?背繩墨而改錯! 郤騏驥而不乘兮,策駑?台而取路。 當世豈無騏驥兮,誠莫之能善御。 見執轡者非其人兮,故駒跳而遠去。 鳧雁皆唼夫梁藻兮,鳳愈飄翔而高舉。 圜鑿而方枘兮,吾固知其鉏鋙而難入。 眾鳥皆有所登棲兮,鳳獨遑遑而無所集。 原銜枚而無言兮,嘗被君之渥洽。 太公九十乃顯榮兮,誠未遇其匹合。 謂騏驥兮安歸?謂鳳皇兮安棲? 變古易俗兮世衰,今之相者兮舉肥。 騏驥伏匿而不見兮,鳳皇高飛而不下。 鳥獸猶知懷德兮,何雲賢士之不處? 驥不驟進而求服兮,鳳亦不貪餧而妄食。 君棄遠而不察兮,雖原忠其焉得? 欲寂漠而絕端兮,竊不敢忘初之厚德。 獨悲愁其傷人兮,馮鬱郁其何極? 霜露慘悽而交下兮,心尚幸其弗濟。 霰雪雰糅其增加兮,乃知遭命之將至。 原徼幸而有待兮,泊莽莽與野草同死。 原自往而徑游兮,路壅絕而不通。 欲循道而平驅兮,又未知其所從。 然中路而迷惑兮,自厭按而學誦。 性愚陋以褊淺兮,信未達乎從容。 竊美申包胥之氣晟兮,恐時世之不固。 何時俗之工巧兮?滅規矩而改鑿! 獨耿介而不隨兮,原慕先聖之遺教。 處濁世而顯榮兮,非余心之所樂。 與其無義而有名兮,寧窮處而守高。 食不媮而為飽兮,衣不苟而為溫。 竊慕詩人之遺風兮,原託志乎素餐。 蹇充倔而無端兮,泊莽莽而無垠。 無衣裘以御冬兮,恐溘死不得見乎陽春。 靚杪秋之遙夜兮,心繚悷而有哀。 春秋逴逴而日高兮,然惆悵而自悲。 四時遞來而卒歲兮,陰陽不可與儷偕。 白日?宛晚其將入兮,明月銷鑠而減毀。 歲忽忽而遒盡兮,老冉冉而愈弛。 心搖悅而日幸兮,然怊悵而無冀。 中憀惻之悽愴兮,長太息而增欷。 年洋洋以日往兮,老嵺廓而無處。 事亹亹而覬進兮,蹇淹留而躊躇。 何氾濫之浮雲兮?猋廱蔽此明月。 忠昭昭而原見兮,然霠曀而莫達。 原皓日之顯行兮,雲蒙蒙而蔽之。 竊不自料而原忠兮,或黕點而汙之。 堯舜之抗行兮,了冥冥而薄天。 何險巇之嫉妒兮?被以不慈之偽名。 彼日月之照明兮,尚黯黮而有瑕。 何況一國之事兮,亦多端而膠加。 被荷裯之晏晏兮,然潢洋而不可帶。 既驕美而伐武兮,負左右之耿介。 憎慍惀之修美兮,好夫人之慷慨。 眾踥蹀而日進兮,美超遠而逾邁。 農夫輟耕而容與兮,恐田野之蕪穢。 事綿綿而多私兮,竊悼後之危敗。 世雷同而炫曜兮,何毀譽之昧昧! 今修飾而窺鏡兮,後尚可以[穴鼠]藏。 原寄言夫流星兮,羌儵忽而難當。 卒廱蔽此浮雲,下暗漠而無光。 堯舜皆有所舉任兮,故高枕而自適。 諒無怨於天下兮,心焉取此怵惕? 乘騏驥之瀏瀏兮,馭安用夫強策? 諒城郭之不足恃兮,雖重介之何益? 邅翼翼而無終兮,忳惛惛而愁約。 生天地之若過兮,功不成而無嶜。 原沉滯而不見兮,尚欲布名乎天下。 然潢洋而不遇兮,直怐□而自苦。 莽洋洋而無極兮,忽翱翔之焉薄? 國有驥而不知乘兮,焉皇皇而更索? 甯戚謳於車下兮,桓公聞而知之。 無伯樂之相善兮,今誰使乎譽之? 罔流涕以聊慮兮,惟著意而得之。 紛純純之原忠兮,妒被離而鄣之。 原賜不肖之軀而別離兮,放游志乎雲中。 乘精氣之摶摶兮,騖諸神之湛湛。 驂白霓之習習兮,歷群靈之豐豐。 左硃雀之茇茇兮,右蒼龍之躣躣。 屬雷師之闐闐兮,通飛廉之衙衙。 前輕輬之鏘鏘兮,後輜乘之從從。 載雲旗之委蛇兮,扈屯騎之容容。 計專專之不可化兮,原遂推而為臧。 賴皇天之厚德兮,還及君之無恙。
bēi zāi   qiū zhī wéi  
xiāo   cǎo yáo luò ér biàn shuāi  
liáo   ruò zài yuǎn xíng  
dēng shān lín shuǐ   sòng jiāng guī  
jué liáo   tiān gāo ér qīng  
liáo   shōu lǎo ér shuǐ qīng  
cǎn zēng   báo hán zhī zhōng rén  
chuàng huǎng kuǎng liàng   ér jiù xīn  
kǎn lǐn   pín shì shī zhí ér zhì píng  
kuò luò   ér yǒu shēng  
chóu chàng   ér lián  
yàn piān piān guī   chán ér shēng  
yàn yōng yōng ér nán yóu   kūn zhāo zhā ér bēi míng  
shēn dàn ér mèi   āi shuài zhī xiāo zhēng  
shí wěi wěi ér guò zhōng   jiǎn yān liú ér chéng  
bēi yōu qióng chǔ kuò   yǒu měi rén xīn  
xiāng jiā lái yuǎn   chāo xiāo yáo jīn yān báo  
zhuān jūn huà   jūn zhī nài  
yuàn   xīn fán dàn wàng shí shì  
yuán jiàn dào   jūn zhī xīn  
chē jià qiè ér guī   jiàn xīn shāng bēi  
jié líng cháng tài   chán yuán xià zhān shì  
kāng kǎi jué   zhōng mào luàn huo  
lián   xīn pēng pēng liàng zhí  
huáng tiān píng fēn shí   qiè bēi lǐn qiū  
bái xià bǎi cǎo   yǎn qiū  
bái zhī zhāo zhāo   cháng zhī yōu yōu  
fāng ǎi zhī fāng zhuàng   wěi yuē ér bēi chóu  
qiū xiān jiè bái   dōng yòu shēn zhī yán shuāng  
shōu huī tái zhī mèng xià   rán kǎn 欿 chì ér chén cáng  
yān ér   zhī fán ér jiāo héng  
yán yín ér jiāng   fǎng 仿 ér wěi huáng  
xiāo xiāo sēn zhī āi   xíng xiāo shuò ér shāng  
wéi fēn róu ér jiāng luò   hèn shī shí ér dàng  
lǎn fēi pèi ér xià jié   liáo xiāo yáo xiāng yáng  
suì ér qiú jìn   kǒng shòu zhī jiāng  
dào shēng zhī shí   féng shì zhī guàng rǎng  
dàn róng ér   shuài míng 西 táng  
xīn chù ér zhèn dàng   suǒ yōu zhī duō fāng  
áng míng yuè ér tài   liè xīng ér míng  
qiè bēi huì huá zhī céng   fēn dōu fáng  
zēng huá zhī shí   cóng fēng ér fēi yáng  
wéi jūn huì   qiāng zhòng fāng  
mǐn zhī tōng   jiāng jūn ér gāo xiáng  
xīn mǐn lián zhī cǎn   yuán jiàn ér yǒu míng  
zhòng yuàn ér shēng   zhōng jié zhěn ér zēng shāng  
táo ér jūn   jūn zhī mén jiǔ zhòng  
měng quǎn yín yín ér yíng fèi   guān liáng ér tōng  
huáng tiān yín ér qiū lín   hòu shí ér gān  
kuài shǒu   yǎng yún ér yǒng tàn  
shí zhī gōng qiǎo   bèi shéng ér gǎi cuò  
ér chéng     ? tái ér  
dāng shì   chéng zhī néng shàn  
jiàn zhí pèi zhě fēi rén   tiào ér yuǎn  
yàn jiē shà liáng zǎo   fèng piāo xiáng ér gāo  
huán záo ér fāng ruì   zhī chú ér nán  
zhòng niǎo jiē yǒu suǒ dēng   fèng huáng huáng ér suǒ  
yuán xián méi ér yán   cháng bèi jūn zhī qià  
tài gōng jiǔ shí nǎi xiǎn róng   chéng wèi  
wèi ān guī   wèi fèng huáng ān  
biàn shì shuāi   jīn zhī xiāng zhě féi  
ér jiàn   fèng huáng gāo fēi ér xià  
niǎo shòu yóu zhī huái   yún xián shì zhī chǔ  
zhòu jìn ér qiú   fèng tān wèi ér wàng shí  
jūn yuǎn ér chá   suī yuán zhōng yān  
ér jué duān   qiè gǎn wàng chū zhī hòu  
bēi chóu shāng rén   féng  
shuāng cǎn ér jiāo xià   xīn shàng xìng  
xiàn xuě fēn róu zēng jiā   nǎi zhī zāo mìng zhī jiāng zhì  
yuán jiǎo xìng ér yǒu dài   mǎng mǎng cǎo tóng  
yuán wǎng ér jìng yóu   yōng jué ér tōng  
xún dào ér píng   yòu wèi zhī suǒ cóng  
rán zhōng ér huo   yàn àn ér xué sòng  
xìng lòu biǎn qiǎn   xìn wèi cóng róng  
qiè měi shēn bāo zhī chéng   kǒng shí shì zhī  
shí zhī gōng qiǎo   miè guī ér gǎi záo  
gěng jiè ér suí   yuán xiān shèng zhī jiào  
chù zhuó shì ér xiǎn róng   fēi xīn zhī suǒ  
ér yǒu míng   níng qióng chǔ ér shǒu gāo  
shí tōu ér wèi bǎo   gǒu ér wèi wēn  
qiè shī rén zhī fēng   yuán tuō zhì cān  
jiǎn chōng juè ér duān   mǎng mǎng ér yín  
qiú dōng   kǒng jiàn yáng chūn  
jìng miǎo qiū zhī yáo   xīn liáo ér yǒu āi  
chūn qiū chuò chuò ér gāo   rán chóu chàng ér bēi  
shí lái ér suì   yīn yáng xié  
bái   ? wǎn wǎn jiāng   míng yuè xiāo shuò ér jiǎn huǐ  
suì ér qiú jìn   lǎo rǎn rǎn ér chí  
xīn yáo yuè ér xìng   rán chāo chàng ér  
zhōng liáo zhī chuàng   cháng tài ér zēng  
nián yáng yáng wǎng   lǎo liáo kuò ér chǔ  
shì wěi wěi ér jìn   jiǎn yān liú ér chóu chú  
fàn làn zhī yún   biāo yōng míng yuè  
zhōng zhāo zhāo ér yuán jiàn   rán yīn ér  
yuán hào zhī xiǎn xíng   yún méng méng ér zhī  
qiè liào ér yuán zhōng   huò dǎn diǎn ér zhī  
yáo shùn zhī kàng xíng   le míng míng ér báo tiān  
xiǎn zhī   bèi zhī wěi míng  
yuè zhī zhào míng   shàng àn dǎn ér yǒu xiá  
kuàng guó zhī shì   duō duān ér jiāo jiā  
bèi chóu zhī yàn yàn   rán huáng yáng ér dài  
jiāo měi ér   zuǒ yòu zhī gěng jiè  
zēng yùn lún zhī xiū měi   hǎo rén zhī kāng kǎi  
zhòng qiè dié ér jìn   měi chāo yuǎn ér mài  
nóng chuò gēng ér róng   kǒng tián zhī huì  
shì mián 綿 mián 綿 ér duō   qiè dào hòu zhī wēi bài  
shì léi tóng ér xuàn yào   huǐ zhī mèi mèi  
jīn xiū shì ér kuī jìng   hòu shàng   [ xué shǔ   ] cáng  
yuán yán liú xīng   qiāng shū ér nán dāng  
yōng yún   xià àn ér guāng  
yáo shùn jiē yǒu suǒ rèn   gāo zhěn ér shì  
liàng yuàn tiān xià   xīn yān chù  
chéng zhī liú liú   ān yòng qiáng  
liàng chéng guō zhī shì   suī zhòng jiè zhī  
zhān ér zhōng   tún hūn hūn ér chóu yuē  
shēng tiān zhī ruò guò   gōng chéng ér jīn  
yuán chén zhì ér jiàn   shàng míng tiān xià  
rán huáng yáng ér   zhí   ér  
mǎng yáng yáng ér   áo xiáng zhī yān báo  
guó yǒu ér zhī chéng   yān huáng huáng ér gèng suǒ  
níng ōu chē xià   huán gōng wén ér zhī zhī  
zhī xiāng shàn   jīn shuí shǐ 使 zhī  
wǎng liú liáo   wéi zhù ér zhī  
fēn chún chún zhī yuán zhōng   bèi ér zhāng zhī  
yuán xiào zhī ér bié   fàng yóu zhì yún zhōng  
chéng jīng zhī tuán tuán   zhū shén zhī zhàn zhàn  
cān bái zhī   qún líng zhī fēng fēng  
zuǒ zhū què zhī   yòu cāng lóng zhī  
shǔ léi shī zhī tián tián   tōng fēi lián zhī  
qián qīng liáng zhī qiāng qiāng   hòu chéng zhī cóng cóng  
zài yún zhī wēi   tún zhī róng róng  
zhuān zhuān zhī huà   yuán suì tuī ér wèi zāng  
lài huáng tiān zhī hòu   hái jūn zhī yàng